UCHWAŁA NR…………………

Rady Gminy Pietrowice Wielkie

Z dnia …. Grudnia 2023 r.

w sprawie przyjęcia Programu Ochrony Środowiska Gminy Pietrowice Wielkie na lata 2023- 2026 z perspektywą do 2030 r.

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U z 2023 r. poz. 1688 z późn. zm. ), w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska ( Dz. U z 2022 r poz. 2029 t.j) po zasięgnięciu opinii Zarządu Powiatu

Rada Gminy Pietrowice Wielkie uchwala

§ 1. Uchwala się Program Ochrony Środowiska dla gminy Pietrowice Wielkie na lata 2023- 2026 z perspektywą do 20230 r. stanowiący załącznik do niniejszej uchwały.

§ 2. Traci moc uchwała nr XIII/ 105/2019 Rady Gminy Pietrowice Wielkie z dnia 18 listopada 2019 r. w sprawie przyjęcia Programu Ochrony Środowiska Gminy Pietrowice Wielkie na latach 2019- 2022 z perspektywą do 2027 r.

§ 3. Wykonanie Uchwały Powierza się Wójtowi Gminy Pietrowice Wielkie

§ 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Załącznik nr 1.

do uchwały nr ……….

Rady Gminy Pietrowice Wielkie

z dnia ……….. Grudnia 2023 r.

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Pietrowice Wielkie na lata 2023- 2026 z perspektywą do roku 2030
Pietrowice Wielkie, lipiec 2023 roku

Zamawiający:
Gmina Pietrowice Wielkie Urząd Gminy Pietrowice Wielkie ul. Szkolna 5 47-480 Pietrowice Wielkie tel.: 32 419 80 75 fax: 32 419 84 07 WWW: www.pietrowicewielkie.com.pl E-mail:
Treści zawarte w publikacji nie stanowią oficjalnego stanowiska organów Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach
Wykonawca:
ATsys.pl Sp. z.o.o. Spółka Komandytowa ul. Lompy 7/3 40-030 Katowice NIP: 634-28-17-144 REGON: 243232469 KRS: 0000457756 E-mail: kontakt@atsys.pl

Opracowanie zbiorowe pod kierownictwem

Katarzyny Budzisz

Spis treści

1.	Wykaz skrótów	6

2.	Wstęp	8

2.1.	Podstawa prawna i cel opracowania	8

2.2.	Metodyka opracowania	8

2.3.	Struktura opracowania	9

2.4.	Spójność z dokumentami strategicznymi i programowymi	10

2.5.	Zgodność Programu Ochrony Środowiska z krajowymi dokumentami strategicznymi	12

2.5.1.	Polityka ekologiczna państwa 2030	12

2.5.2.	Strategia Ochrony Przyrody Województwa Śląskiego do roku 2030	13

2.6.	Zgodność Programu Ochrony Środowiska z dokumentami strategicznymi powiatu	14

2.6.1.	Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Raciborskiego na lata 2021-2024 z perspektywą na lata 2025-2028	14

2.6.2.	Program Rozwoju Powiatu Raciborskiego na lata 2022-2030	15

2.7.	Zgodność z dokumentami strategicznymi gminy	15

2.7.1.	Lokalny Program Rewitalizacji dla Gminy Pietrowice Wielkie na lata 2018-2023	15

2.7.2.	Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Pietrowice Wielkie	17

2.7.3.	Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Pietrowice Wielkie	18

2.8.	Realizacja inwestycji z zakresu ochrony środowiska w Gminie Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022	19

3.	Streszczenie opracowania	23

4.	Ogólna charakterystyka gminy, stan środowiska i zagrożenia	24

4.1.	Informacje ogólne	24

4.1.1.	Charakterystyka gminy	24

4.1.2.	Infrastruktura drogowa i samochodowa	31

4.1.3.	Infrastruktura mieszkalna	32

4.1.4.	Budynki użyteczności publicznej	33

4.1.5.	Edukacja ekologiczna	35

5.	Ocena stanu środowiska	36

5.1.	Powietrze atmosferyczne i klimat	36

5.1.1.	Klimat	36

5.1.2.	Emisje zanieczyszczeń powietrza	38

5.2.	Klimat akustyczny	47

5.2.1.	Hałas komunikacyjny	49

5.2.2.	Hałas kolejowy	51

5.2.3.	Hałas lotniczy	52

5.2.4.	Hałas przemysłowy	54

5.3.	Pola elektromagnetyczne	56

5.3.1.	Promieniowanie jonizujące	56

5.3.2.	Promieniowanie niejonizujące	61

5.3.3.	Elektroenergetyczne stacje i linie przesyłowe	67

5.4.	Zasoby przyrodnicze	69

5.5.	Zasoby wodne	74

5.5.1.	Wody powierzchniowe	74

5.5.2.	Wody podziemne	77

5.5.3.	Bezpieczeństwo powodziowe	82

5.5.4.	Zagrożenia suszą	87

5.5.5.	Zagrożenie zanieczyszczenia wód podziemnych i powierzchniowych	89

5.6.	Zasoby geologiczne i kopaliny	91

5.7.	Warunki glebowe i ukształtowanie terenu	93

5.8.	Gospodarka wodno-ściekowa	99

5.8.1.	Gospodarka wodociągowa	99

5.8.2.	Gospodarka ściekowa	101

5.9.	Gospodarka odpadami	103

5.9.1.	Utylizacja azbestu i wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy Pietrowice Wielkie	111

5.10.	Awarie przemysłowe	116

5.11.	Pozostałe elementy wpływające na środowisko	119

5.11.1.	Energia wiatrowa	119

5.11.2.	Energia słoneczna	121

6.	Cele programu ochrony środowiska	123

7.	Dostępne źródła finansowania	138

7.1.	Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach	138

7.2.	Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej	140

7.3.	Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. 2021 poz. 2166) tzw. „białe certyfikaty”	141

7.4.	Krajowy Plan Odbudowy	142

7.5.	Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych	150

8.	System realizacji Programu	152

8.1.	Informacje ogólne	152

8.2.	Struktura organizacyjna	152

8.3.	Plan wdrażania, monitorowania i weryfikacji	153

8.4.	Identyfikacja interesariuszy	156

9.	Spis tabel	158

10.	Spis rysunków	161

Wykaz skrótów

Skróty użyte w niniejszym dokumencie:

B(a)P – benzo(a)piren

CBDG – Centralna Baza Danych Geologicznych

D-P-S-I-R – model „siły sprawcze – presja – stan – wpływ – reakcja”

FOŚ – Fundusz Ochrony Środowiska

GDDKiA – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad

GIOŚ – Główny Inspektorat Ochrony Środowiska

GUS – Główny Urząd Statystyczny

GZWP – Główny Zbiornik Wód Podziemnych

IUNG – Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach

JCW – Jednolite części wód

JCWP – Jednolite części wód powierzchniowych

JCWPd – Jednolite części wód podziemnych

JST – Jednostka/Jednostki samorządu terytorialnego

MŚ – Ministerstwo Środowiska

NFOŚiGW – Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

NIK – Najwyższa Izba Kontroli

NPPDL – Narodowy Program Przebudowy Dróg Lokalnych

OChK – Obszar Chronionego Krajobrazu

OZE – Odnawialne źródła energii

Q - Czwartorzęd

PK – Park krajobrazowy

PM2.5 – Pył zawieszony o średnicy cząstek do 2,5 μm

PM10 – Pył zawieszony o średnicy cząstek do 10 μm

PN – Park Narodowy

PROW – Program Rozwoju Obszarów Wiejskich

POIiŚ – Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020

Program – Program Ochrony Środowiska

PSH – Państwowa Służba Hydrogeologiczna

PZRP – Plan Zarządzaniem Ryzykiem Powodziowym

SMART – Zasada Skonkretyzowane-Mierzalne-Akceptowalne-Realne-Terminowe

Tr - Trzeciorzęd

UE – Unia Europejska

WFOŚiGW – Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

WIOŚ – Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska

WPF – Wieloletnia Prognoza Finansowa

WWA – wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne

ZDR – Zakład o dużym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej

ZZR – Zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej

Wstęp

Podstawa prawna i cel opracowania

Ochrona środowiska naturalnego wraz z odpowiednią dbałością o życie mieszkańców jest obowiązkiem gminy, a cel ten powinien wynikać z harmonijnie prowadzonej polityki ekologicznej, zgodnej z przyjętymi dokumentami strategicznym na danym obszarze. Efektywność działań zależy od przyjętych kierunków i rozwiązań, a także współpracy pomiędzy podmiotami i jednostkami samorządu terytorialnego - szczególnie w obszarach, w których przewidywane są zagrożenia środowiskowe lub na terenach ochrony przyrodniczej. Niezbędne jest więc przyjęcie dokumentu zarządzania strategicznego, który określi zadania dla wszystkich podmiotów korzystających z zasobów i mających swój udział w ochronie środowiska.

Niniejszy dokument został sporządzany przy współpracy z Urzędem Gminy z wykorzystaniem danych przekazanych przez instytucje, podmioty i przedsiębiorstwa działające na terenie gminy.

Głównym i nadrzędnym celem opracowania Programu Ochrony Środowiska jest weryfikacja podjętych działań wraz z aktualną oceną stanu środowiska, w porównaniu do zakładanych efektów, a także uaktualnienie celów polityki ekologicznej zapewniającej bezpieczeństwo wszystkich komponentów środowiska naturalnego z zachowaniem zasady zrównoważonego rozwoju gospodarczego i społecznego. W Programie Ochrony Środowiska wskazany został sposób realizacji założeń na terenie gminy, zgodnie z wytyczonymi priorytetami ekologicznymi, a także z wyszczególnieniem działań krótkoterminowych do roku 2026 jak i działań długoterminowych w perspektywie do 2030 roku, zgodnymi z celami ustalonymi w strategiach, programach i dokumentach programowych szczebla międzynarodowego i krajowego. Opracowany dokument wyznacza również harmonogram działań w oparciu o wszystkie komponenty środowiska naturalnego, wraz z aspektami finansowymi realizacji proponowanych inwestycji i koncepcją prowadzenia monitoringu, a także aktualizacji założeń. Istotnym celem jest również włączenie społeczeństwa na etapie kreowania dokumentu, a następnie przy jego realizacji i ewaluacji podjętych działań. Przyczyni się to do uspołecznienia procesu, a tym samym spełni edukacyjną rolę dokumentu.

Metodyka opracowania

Metodyka opracowania Programu bazowała na prostocie, zwięzłości i jak najefektywniejszym ujęciu wykorzystanych danych w postaci tabel i rysunków, co pozwala na łatwiejszy odbiór
i większe zrozumienie, a tym samym na szerszy zasięg oddziaływania. Dokument został opracowany zgodnie z celami przedstawionymi w dokumentach strategicznych
i programowych z uwzględnieniem założonych ram czasowych dla podejmowanych działań
i kierunków rozwoju - w oparciu o wiarygodne i aktualne, w momencie powstawania, dane statystyczne i pomiarowe. Źródłem metodologii opracowania dokumentu były Wytyczne do opracowania wojewódzkich, powiatowych i gminnych programów ochrony środowiska, które przygotowało i opublikowało Ministerstwo Środowiska 2 września 2015 roku.

Przedstawione w Programie cele rozwoju zostały sporządzone zgodnie z zasadą SMART pozwalającą na określenie jak najbardziej konkretnych kierunków działania, których wykonanie jest mierzalne, akceptowalne i realne do osiągnięcia dla osób i podmiotów.
Wskazuje także terminy, w których powinny zostać ukończone. Zastosowany przy tworzeniu opracowania, został również model DPSIR, w którym określone zostały warunki występujące na analizowanym obszarze wraz z opisem wywieranych przez nie presji środowiskowych, a także oceną obecnego stanu środowiska i jego wpływu na warunki społeczno-gospodarcze. Model DPSIR wskazuje również reakcję poprzez utworzoną politykę ekologiczną oddziaływującą i kształtującą wszystkie elementu modelu. Przyjęta metodyka pokazuje wzajemną sieć powiązań i interakcji wszystkich komponentów środowiska oraz określa dynamizm zmian występujący w otaczającej rzeczywistości.

Struktura opracowania

Dokument został sporządzony zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Środowiska i przyjętymi zasadami wewnętrznymi pozwalającymi na uzyskanie ujednoliconego i przejrzystego opracowania, w którym zawarto:

Wykaz wykorzystanych skrótów wraz z rozwinięciem i wyjaśnieniem.

Wstęp zawierający podstawę prawną, cel i metodykę tworzenia opracowania, a także opis struktury dokumentu, zgodność ze strategicznymi dokumentami
i charakterystykę realizacji założeń przedstawionych w dotychczas obowiązującym programie ochrony środowiska.

Streszczenie w języku niespecjalistycznym pozwalające na pełne zrozumienie dokumentu przez wszystkich potencjalnych odbiorców.

Ocenę aktualne stanu środowiska, w którym zawarto również charakterystykę gmin, charakterystykę, stanu środowiska, którą podzielono na dziesięć obszarów interwencyjnych:

ochrona klimatu i jakości powietrza,

zagrożenia hałasem,

pola elektromagnetyczne,

gospodarowanie wodami,

gospodarka wodno-ściekowa,

zasoby geologiczne,

gleby,

gospodarka odpadami i zapobieganie powstawaniu odpadów,

zasoby przyrodnicze,

zagrożenia poważnymi awariami,

dla których sporządzona została analiza SWOT, będąca podsumowaniem każdego obszaru, a także dla których uwzględniono zagadnienia horyzontalne: adaptację do zmian klimatu, nadzwyczajne zagrożenia środowiska, działania edukacyjne oraz (IV) monitoring środowiska.

Cele ochrony środowiska w oparciu o wydzielone obszary interwencyjne wymagające reakcji wraz z działaniami pozwalającymi na osiągnięcie zakładanych efektów
i harmonogramem rzeczowo-finansowym uwzględniającym finansowanie zewnętrzne
i własne gminy.

System realizacji programu ochrony środowiska, w którym zawarta została współpraca z interesariuszami, zarządzanie i monitoring, a także ewaluacja wyników wraz
z raportowaniem i aktualizacją.

Spójność z dokumentami strategicznymi i programowymi

Istotną cechą, przy tworzeniu programów ochrony środowiska, jest zachowanie spójności
z zapisami nadrzędnych dokumentów strategicznych określającymi strategię zrównoważonego rozwoju kraju, jak i wizję bezpieczeństwa energetycznego, a także
z zapisami dokumentów sektorowych sporządzonych dla odpowiednich obszarów interwencyjnych środowiska i opracowań o charakterze programowym na szczeblu województwa, powiatu i gminy. Zgodność z dokumentami pozwala na osiągnięcie zakładanych regionalnych celów rozwojowych poprzez zintegrowaną współpracę podmiotów o różnych kompetencjach środowiskowych. Pozwala również pozyskać środki finansowe ze źródeł zewnętrznych, które warunkowane są podejmowaniem działań zgodnych z kierunkami wskazanymi w dokumentach szczebla krajowego bądź wojewódzkiego. Program jest spójny z zapisami i celami kierunkowymi dokumentów:

Strategia Zrównoważona Europa 2030.

Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030 r.

Polityka Energetyczna Polski do 2040 roku.

Polityka Wodna państwa do roku 2030.

Program Wodno-Środowiskowy Kraju.

Projekt Narodowej Strategii Gospodarowania Wodami 2030.

Ramowa Dyrektywa Wodna.

Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2030.

Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032.

Narodowy Program Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej.

Krajowa Strategia Ochrony i Umiarkowanego Użytkowania Różnorodności Biologicznej.

Krajowy Plan Działania w zakresie Energii ze Źródeł Odnawialnych.

Narodowa Strategia Edukacji Ekologicznej.

Długookresowa Strategia Rozwoju kraju, Polska 2030, Trzecia fala nowoczesności.

Średniookresowa Strategia Rozwoju Kraju.

Strategia rozwoju transportu do 2020 roku (z perspektywą do 2030 roku).

Strategia zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030.

Strategia „Sprawne i Nowoczesne Państwo 2030”.

Krajowa strategia rozwoju regionalnego 2030.

Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego 2030.

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2030.

Polityka Ekologiczna Państwa 2030.

Strategia Rozwoju Województwa śląskiego do 2030 roku.

Program Ochrony Środowiska Województwa Śląskiego.

Programy Ochrony Powietrza dla Województwa Śląskiego.

Zgodność Programu Ochrony Środowiska z krajowymi dokumentami strategicznymi

Polityka ekologiczna państwa 2030

Kierunkami wyznaczonymi przez „Politykę ekologiczną Polski” utworzoną w 2019 roku są:

W ramach celu szczegółowego Środowisko i zdrowie. Poprawa jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego:

zrównoważone gospodarowanie wodami, w tym zapewnienie dostępu do czystej wody dla społeczeństwa i gospodarki,

likwidacja źródeł emisji zanieczyszczeń powietrza lub istotne zmniejszenie ich oddziaływania,

ochrona powierzchni ziemi, w tym gleb,

przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska oraz zapewnienie bezpieczeństwa biologicznego, jądrowego i ochrony radiologicznej.

W ramach celu szczegółowego Środowisko i gospodarka. Zrównoważone gospodarowanie zasobami środowiska:

zarządzanie zasobami dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, w tym ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazu,

wspieranie wielofunkcyjnej i trwale zrównoważonej gospodarki leśnej,

gospodarka odpadami w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym,

zarządzanie zasobami geologicznymi poprzez opracowanie i wdrożenie polityki surowcowej państwa,

wspieranie wdrażania ekoinnowacji oraz upowszechnianie najlepszych dostępnych technik BAT.

W ramach celu szczegółowego Środowisko i klimat. Łagodzenie zmian klimatu i adaptacja do nich oraz zapobieganie ryzyku klęsk żywiołowych:

przeciwdziałanie zmianom klimatu i adaptacja do nich.

W ramach celu horyzontalnego Środowisko i edukacja. Rozwijanie kompetencji (wiedzy, umiejętności i postaw) ekologicznych społeczeństwa:

edukacja ekologiczna, w tym kształtowanie wzorców zrównoważonej konsumpcji.

W ramach celu horyzontalnego Środowisko i administracja. Poprawa efektywności funkcjonowania instrumentów ochrony środowiska:

usprawnienie systemu kontroli i zarządzania ochroną środowiska oraz doskonalenie systemu finansowania.

Rolą Polityki jest zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego Polski oraz wysokiej jakości życia dla wszystkich mieszkańców. Wzmacnia działania rządu polegające na budowie innowacyjnej gospodarki z zachowaniem zasad zrównoważonego rozwoju. Polityka ekologiczna państwa 2030 będzie stanowiła podstawę do inwestowania środków europejskich z perspektywy finansowej na lata 2021–2027. Strategia wspiera także realizację celów i zobowiązań Polski na szczeblu międzynarodowym, w tym na poziomie unijnym oraz ONZ, szczególnie w kontekście celów polityki klimatyczno-energetycznej UE do 2030 oraz celów zrównoważonego rozwoju ujętych w Agendzie 2030.

Strategia Ochrony Przyrody Województwa Śląskiego do roku 2030

Strategia Ochrony Przyrody, Województwa Śląskiego do roku 2030, zwana dalej SOP, uchwalona została Uchwałą Sejmiku Województwa Śląskiego Nr IV/28/2/2012 z 12 listopada 2012. Wizja wskazana powyższym dokumentem zakłada, iż województwo śląskie będzie:

Miejscem o wyróżniających walorach krajobrazowych i przyrodniczych, w którym bogactwo zasobów, użytkowane w sposób zrównoważony i skutecznie chronione, stworzy lepszą jakość życia i zdrowia człowieka;

Regionem zrównoważonego rozwoju, w którym wysoka świadomość przyrodnicza mieszkańców przyczyni się do utrwalenia nowego wizerunku województwa śląskiego;

Regionem o sprawnym systemie zarządzania komponentami środowiska przyrodniczego i przestrzenią.

Aby rozwój województwa, był zgodny z założoną wizją, wskazano odpowiednie cele strategiczne i określono w nich kierunki działań. W trakcie prac nad niniejszym Programem Ochrony Środowiska, przygotowano propozycje projektów, które z założenia mają wpisywać się w następujące cele strategiczne i związane z nimi kierunki działań:

II. CEL STRATEGICZNY: Zachowanie i ochrona obszarów o wysokich walorach krajobrazowych oraz powstrzymanie degradacji krajobrazu i przywracanie ładu przestrzennego;

II.2. Zrównoważone użytkowanie przestrzeni, powstrzymanie nieoszczędnego, degradującego krajobraz zagospodarowania przestrzeni oraz rewitalizacja obszarów zdegradowanych;

III. CEL STRATEGICZNY: Zintegrowany system zarządzania środowiskiem przyrodniczym i przestrzenią;

III.5. Wspieranie zmian organizacyjno-prawnych w zakresie ochrony
i umiarkowanego użytkowania różnorodności biologicznej i georóżnorodności, ochrony krajobrazu oraz gospodarowania przestrzenią;

IV. CEL STRATEGICZNY: Wysoki poziom świadomości ekologicznej i holistycznej wiedzy o przyrodzie i krajobrazie oraz zaangażowania mieszkańców województwa śląskiego w ich ochronę;

IV.4. Wysoki poziom aktywności społecznej i instytucjonalnej na rzecz ochrony przyrody i krajobrazu.

Zgodność Programu Ochrony Środowiska z dokumentami strategicznymi powiatu

Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Raciborskiego na lata 2021-2024 z perspektywą na lata 2025-2028

Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska jednostki samorządu terytorialnego zobligowane są do realizacji polityki ochrony środowiska, uwzględniając przy tym cele strategiczne programów i dokumentów nadrzędnych. Wypełnienie zobowiązań powiatu realizowane jest w oparciu o program ochrony środowiska, którego opracowanie należy do jego zadań. Przy tworzeniu dokumentu ważne jest jego uspołecznienie, dając możliwość inicjatywy mieszkańcom. Sam dokument służy prawidłowemu prowadzeniu polityki ochrony środowiska w powiecie. Współpraca pomiędzy samorządami na różnych szczeblach oraz współpraca z podmiotami gospodarczymi ma kluczowe znaczenie dla pozytywnego wyniku podjętych prac.

Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Raciborskiego na lata 2021-2024 z perspektywą na lata 2025-2028” ma za zadanie dokonanie oceny aktualnego stanu środowiska, wskazanie celów niezbędnych do realizacji aby dążyć do jego poprawy oraz zbudowanie systemu realizacji zapisów przedmiotowego dokumentu. Został on przyjęty uchwałą nr XXXIV/267/2021 Rady Powiatu Raciborskiego z 30 listopada 2021 roku.

Zajmuje się on dziewięcioma obszarami interwencji:

klimat i powietrze atmosferyczne,

klimat akustyczny,

oddziaływanie pól elektromagnetycznych,

zasoby i jakość wód; gospodarka wodno-ściekowa,

zasoby geologiczne,

gleby,

gospodarka odpadami i zapobieganiem powstawaniu odpadów,

zasoby przyrodnicze,

nadzwyczajne zagrożenia środowiska.

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Pietrowice Wielki jest zbieżny z Programem Powiatu pod względem obszarów interwencji i kierunków przewidywanych działań.

Program Rozwoju Powiatu Raciborskiego na lata 2022-2030

Dokument pn. „Program Rozwoju Powiatu Raciborskiego na lata 2022-2030”, jest dokumentem operacyjno-wdrożeniowym, który powstał zgodnie z ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Program został podjęty przez Zarząd Powiatu Raciborskiego uchwałą nr 14/841/2021 z dnia 16 listopada 2021 roku. Zadania rozwojowe założone do 2035 roku wpisują się w ramy innych dokumentów strategicznych, przede wszystkim w Strategię Rozwoju Województwa Śląskiego.

Zgodnie z założeniami Strategii wszystkie zadania inwestycyjne, realizowane przez Powiat Raciborski, mają przyczyniać się do osiągniecia następujących celów Strategii:

Cel strategiczny 1. Stworzenie warunków sprzyjających wysokiej aktywności gospodarczej.

Cel strategiczny 2. Kształtowanie zrównoważonego rozwoju społecznego i aktywności mieszkańców.

Cel strategiczny 3. Ochrona środowiska i krajobrazu na terenie powiatu raciborskiego.

Cel strategiczny 4. Rozwój infrastruktury komunikacyjnej i technicznej Powiatu Raciborskiego wpływających na wysoką jakość życia.

Cel strategiczny 5. Silna pozycja samorządu oraz sprawne zarządzanie w Powiecie Raciborskim.

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Pietrowice Wielkie wykazuje zbieżność ze Strategią w zakresie celów strategicznych: 3. Ochrona środowiska i krajobrazu na terenie powiatu raciborskiego oraz Cel strategiczny 4. Rozwój infrastruktury komunikacyjnej i technicznej Powiatu Raciborskiego wpływających na wysoką jakość życia.

Zgodność z dokumentami strategicznymi gminy

Lokalny Program Rewitalizacji dla Gminy Pietrowice Wielkie na lata 2018-2023

Lokalny Program Rewitalizacji dla Gminy Pietrowice Wielkie na lata 2018-2023 został przyjęty przez Radę Gminy Pietrowice Wielkie dnia 16 kwietnia 2018 roku uchwałą nr XXXIV/333/2018. Lokalny Program Rewitalizacji to sześcioletni program działań w sferze społecznej, ekonomicznej, przestrzennej, infrastrukturalnej, środowiskowej, kulturowej, zmierzający do wyprowadzenia wyznaczonych obszarów zdegradowanych ze stanu kryzysu oraz stworzenia warunków do ich zrównoważonego rozwoju, stanowiący narzędzie planowania, koordynowania i integrowania różnorodnych aktywności w ramach rewitalizacji.

Do głównych celów rewitalizacji oraz kierunków działań ujętych w Programie zalicza się:

Cel nr 1 Poprawa jakości życia mieszkańców obszaru rewitalizacji wraz z utworzeniem wysokiej jakości przestrzeni publicznej – cel ma zostać osiągnięty poprzez następujące kierunki działań:

Stworzenie atrakcyjnej przestrzeni o funkcji rekreacyjnej i kulturalnej.

Stworzenie przestrzeni dla rozwijania usług społecznych.

Podniesienie funkcjonalności przestrzeni publicznej i jakości usług administracyjnych.

Powyższe kierunki działań zostaną zrealizowane dzięki następującym projektom:

Projekt nr 1 Adaptacja terenów nad rzeką Psiną na bulwary z promenadą i traktem pieszo-rowerowym.

Projekt nr 2 Adaptacja budynku dawnego dworca kolejowego na Centrum Usług Społecznościowych w Pietrowicach Wielkich.

Projekt nr 3 Adaptacja budynku Urzędu Gminy do aktualnych standardów obsługi petenta wraz z zapewnieniem dostępności osobom niepełnosprawnym.

Projekt nr 4 Adaptacja części terenu bazy Zakładu Gospodarki Komunalnej na PSZOK.

Projekt nr 5 Modernizacja systemów grzewczych i termomodernizacja budynków użyteczności publicznej będących własnością Gminy Pietrowice Wielkie: Urzędu Gminy Pietrowice Wielkie oraz Centrum Społeczno-Kulturalnego w Pietrowicach Wielkich.

Cel nr 2 Podniesienie jakości kształcenia i edukacji na obszarze rewitalizacji ze szczególnym uwzględnieniem wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży oraz udziału osób zagrożonych wykluczeniem społecznym - cel ma zostać osiągnięty poprzez następujące kierunki działań:

Podniesienie poziomu edukacji.

Wspieranie procesu uczenia się przez całe życie.

Podnoszenie poziomu wiedzy w zakresie edukacji ekologicznej i środowiskowej.

Powyższe kierunki działań zostaną zrealizowane dzięki następującym projektom:

Projekt nr 8 Najlepsza szkoła- podniesienie jakości edukacji na obszarze rewitalizacji w Gminie Pietrowice Wielkie.

Projekt nr 9 Akademia seniora- edukacja osób starszych z obszaru rewitalizacji.

Projekt 12 Nasze miejsce- utworzenie świetlicy środowiskowej dla dzieci i młodzieży z obszaru rewitalizacji.

Projekt 13 Edukacja ekologiczna.

Cel nr 3 Aktywizacja i integracja społeczna wraz z rozwojem przedsiębiorczości i ograniczaniem wykluczenia społecznego wśród mieszkańców obszaru rewitalizacji - cel ma zostać osiągnięty poprzez następujące kierunki działań:

Integracja i aktywizacja lokalnej społeczności.

Rozwój przedsiębiorczości.

Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu osób starszych.

Powyższe kierunki działań zostaną zrealizowane dzięki następującym projektom:

Projekt nr 6 Aktywna integracja mieszkańców obszaru rewitalizacji w Gminie Pietrowice Wielkie.

Projekt nr 7 Aktywizacja i integracja osób starszych z obszaru rewitalizacji

Projekt nr 10 Na drodze do biznesu.

Projekt nr 11 W zdrowym ciele zdrowy duch – zajęcia rehabilitacyjno-ruchowe dla osób starszych.

Projekt nr 12 Nasze miejsce- utworzenie świetlicy środowiskowej dla dzieci i młodzieży z obszaru rewitalizacji.

Projekt nr 2 Adaptacja budynku dawnego dworca kolejowego na Centrum Usług Społecznościowych w Pietrowicach Wielkich.

Cele i kierunki działań Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Pietrowice Wielkie są zbieżne z celem nr 1 Lokalnego Programu Rewitalizacji.

Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Pietrowice Wielkie

Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego zawiera zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, a także wyznaczają kierunki polityki przestrzennej i urbanizacyjnej Gminy. Ponadto w Planie zapisane są również zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego.

Program Ochrony Środowiska wykazuje spójność z zapisami Miejscowego Planu w zakresie przestrzegania zasad zrównoważonego rozwoju z uwzględnieniem środowiska przyrodniczego przy planowanej zabudowie, a także wprowadzeniu ograniczeń
w użytkowaniu terenu przy ciekach wodnych, kanałach i rowach melioracyjnych.

Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Pietrowice Wielkie

Studium określa politykę przestrzenną gminy, określa lokalne zasady gospodarowania przestrzenią przy uwzględnieniu zasad określonych w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, strategii rozwoju województwa, planie zagospodarowania przestrzennego województwa i strategii rozwoju gminy.

Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego pełni zatem trzy podstawowe funkcje:

stanowi akt polityki przestrzennej gminy określając politykę rozwoju przestrzennego gminy,

wpływa na zasady kształtowania przestrzeni określane w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego koordynując ich ustalenia,

studium może również stanowić ofertę dla przyszłych inwestorów, będąc jednym z ważniejszych elementów programu rozwoju gminy.

Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Pietrowice Wielkie zostało przyjęte uchwałą nr XIII/132/2015 Rady Gminy Pietrowice Wielkie z dnia 28 grudnia 2015. Natomiast ostania zmiana Studium została przyjęta uchwałą nr XLVIII/425/2022

Rady Gminy Pietrowice Wielkie z dnia 26 września 2022 r.

Studium opiera się na dwóch elementach: opisie uwarunkowań i kierunkach zagospodarowania przestrzennego. W przypadku infrastruktury technicznej określono następujące kierunki rozwoju:

Dla sieci gazowej wskazano, że:

W granicach Gminy planuje się inwestycję polegającą na budowie odcinka gazociągu relacji Polska – Czechy DN 1000 PN 8.4 MPa, którego lokalizacja dopuszczona została w ustaleniach planu.

Dla sieci elektroenergetycznej wskazano następujące działania:

modernizację i rozbudowę istniejącego układu sieci,

modernizację stacji transformatorowych w tym instalowanie jednostek o wysokiej mocy,

dla terenów urbanizujących się oddalonych od stacji transformatorowych budowę nowych sieci i stacji.

Dla zaopatrzenia w ciepło w związku z tym, że Gmina nie posiada sieci ciepłowniczej kierunkiem działań jest ograniczenie tzw. „niskiej emisji”. W związku z tym wskazano następujące działania:

wymianie kotłów na jednostki z atestem ekologicznym i automatycznym podawaniem paliwa, o większej efektywności spalania i mniejszej emisji gazów i pyłów do środowiska,

ociepleniu i wymianie stolarki w budynkach gminnych, użyteczności publicznej i budynkach indywidualnych właścicieli,

promowaniu pozyskiwania energii ze źródeł niekonwencjonalnych.

W zakresie zaopatrzenia w wodę wskazano że:

zaopatrzenie Gminy w wodę z istniejących ujęć, spełniających wymagane normy, poprzez sieć rozdzielczą i wodociągi Maków, Amandów i Samborowice,

tranzyt wody do gmin sąsiednich i powiązania sieciowe z przyległymi gminami,

systematyczną modernizację istniejącej sieci wodociągowej,

rozwój sieci na terenach istniejącej zabudowy oraz na terenach urbanizowanych zaleca się prowadzić jako układ pierścieniowy.

W zakresie gospodarki ściekowej:

Na dzień dzisiejszy Gmina nie posiada sieci kanalizacji sanitarnej łącznie z oczyszczalnią ścieków. W całej Gminie zlokalizowane są lub będą przydomowe oczyszczalnie ścieków, przy czym niektóre zostały bądź zostaną podpięte do kanalizacji deszczowej. Utrzymuje się wraz ze wzrostem powierzchni utwardzonych dróg, chodników, placów i posesji rozbudowę sieć kanalizacji deszczowej zbierającej podczyszczone w osadnikach i separatorach wody opadowe i roztopowe.

W studium określono również obszary na których realizowane są inwestycje farm wiatrowych, które mają na celu zlokalizowanie w sumie 22 urządzeń.

Wskazane kierunki oraz wytyczne dotyczące źródeł ogrzewania są spójne z kierunkami
i planowanymi inwestycjami określonymi w ramach Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Pietrowice Wielkie.

Realizacja inwestycji z zakresu ochrony środowiska w Gminie Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022

Gmina Pietrowice Wielkie w ostatnich latach realizowała inwestycje przyczyniające się do poprawy stanu środowiska naturalnego i wszystkich jego komponentów.

Należały do nich:

W roku 2019:

W 2019 roku zrealizowano w Gminie Pietrowice Wielkie następujące inwestycje:

Gmina w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji dofinansowała 32 wymiany starych kotłów na nowe urządzenia.

Gmina promuje korzystanie z odnawialnych źródeł energii. W 2019r. zorganizowane zostały spotkania dla mieszkańców dotyczące możliwości montażu paneli fotowoltaicznych w atrakcyjnych cenach. Na terenie Gminy zamontowano około 70 instalacji fotowoltaicznych korzystających z odnawialnych źródeł energii.

Kornice - Budowa kanalizacji deszczowej przy ul. św. Jana; Budowa chodnika przy ul. Leśnej,

Maków - Wykonanie odcinka kanalizacji przy ul. Raciborskiej.

Lekartów - Modernizacja ul. Spółdzielczej.

Modernizacja kotłowni i systemów grzewczych w budynkach użyteczności publicznej będących własnością Gminy Pietrowice Wielkie. Przedsięwzięcie realizowano w latach 2016 -2019. Całkowity koszt zadania wyniósł 1.323.498,86 zł.

Zagospodarowanie zielonej strefy aktywności społecznej w tym postawienie tablicy pamiątkowej i zakup wyposażenia i dokonanie nasadzeń. Przedsięwzięcie zrealizowane w 2019 roku.

W roku 2020:

W roku 2020 w Gminie Pietrowice Wielkie wykonano następujące inwestycje:

Usuwanie wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy w 2020 roku. Przedsięwzięcie realizowane w 2020 roku. Koszt realizacji zadania wynosił 20.587,20zł., środki w 100% pochodziły z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.

Termomodernizacja wraz z budową wewnętrznej instalacji gazowej i co w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych w Pietrowicach Wielkich przy ul. 1 Maja 11, 1 Maja 16 i Fabrycznej 21. Przedsięwzięcie realizowano na przełomie lat 2019 -2020. Całkowity koszt zadania wyniósł 1.274.207,61 zł. Przedsięwzięcie zrealizowano w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura I Środowisko 2014 – 2020, działanie dotyczące kompleksowej likwidacji niskiej emisji na trenie województwa śląskiego.

Gmina w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji dofinansowała 65 wymian starych kotłów na nowe urządzenia.

W miejscowości Krowiarki została wykonana ścieżka edukacyjna o tematyce ekologicznej ścieżka znajduje się przy kompleksie stawów.

Wykonano odprowadzenia wód deszczowych w Krowiarkach odnoga ul. Folwarcznej (kanalizacja deszczowa),

W roku 2021:

W 2021 roku Gmina Pietrowice Wielkie realizowała następujące inwestycje:

Budowa Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych w Pietrowicach Wielkich przy ul. Fabrycznej. Przedsięwzięcie realizowane na przełomie lat 2019-2021. Łączne nakłady finansowe wyniosły 985.322,00 zł. Dofinansowanie w 85% pochodzi z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020.

„Unieszkodliwianie odpadów zawierających azbest na terenie Gminy Pietrowicach Wielkich”. Zadanie w 95% dofinansowane ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego. Realizacja przedsięwzięcia zaplanowana jest na lata 2021-2022 i obejmuje zarówno wydatki bieżące jak i majątkowe. Dofinansowano 3 wnioski.

Gmina w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji dofinansowała 100 wymian starych kotłów na nowe urządzenia.

W ramach zwiększenia powierzchni terenów zielonych Gmina posadziła 216 sadzonek drzewek w miejscowościach Gródczanki, Krowiarki oraz Pietrowice Wielkie, były to m.in. lipy drobnolistne, platany klonolistne, dęby szypułkowe, klony i wiązy polne. Posadzone drzewka nie tylko poprawią estetykę gminy, ale także wpłyną na poprawę środowiska naturalnego poprzez oczyszczenie powietrza z toksycznych gazów i pyłów.

Modernizacja nawierzchni odnogi ul. Fabrycznej w Pietrowicach Wielkich.

Wykonanie kanalizacji deszczowej przy ul. Konopnickiej i Wiosennej w Pietrowicach Wielkich.

Wykonanie odcinka kanalizacji deszczowej między ul. Górską a Janowską w Pietrowicach Wielkich.

W sołectwie Lekartów została wykona modernizacja fragmentu starej nawierzchni ul. Spółdzielczej.

W miejscowości Pietrowice Wielkie zostało wykonane utwardzenie fragmentu ul. Wiosennej.

Ponadto w wyniku porozumienia Gmina Pietrowice Wielkie udzieliła pomocy finansowej powiatowi na wykonanie przedsięwzięć:

 remont przepustu pod drogą powiatową nr 3524S w miejscowości Krowiarki w kilometrażu 5+551,

 modernizacja drogi transportu rolnego w Krowiarkach.

W roku 2022:

W roku 2022 Gmina Pietrowice Wielkie zrealizował następujące inwestycje:

„Unieszkodliwianie odpadów zawierających azbest na terenie Gminy Pietrowicach Wielkich”. Zadanie w 95% dofinansowane ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego. Przedsięwzięcie realizowano w latach 2021-2022. Całkowity koszt zadania wyniósł 448.736,69 zł.

„Adaptacja budynku dawnego dworca kolejowego na centrum usług społecznościowych w Pietrowicach Wielkich”. Projekt realizowany był z dofinansowaniem w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020.

W ramach zwiększenia powierzchni terenów zielonych Gmina posadziła 243 sadzonek drzewek w miejscowościach: Krowiarki, Maków, Gródczanki oraz Pietrowice Wielkie, były to m.in. brzoza, olcha, wiąz, śliwa wiśniowa, grusza, jabłoń, jarząb pospolity, jarząb szwedzki, lipy drobnolistne i dęby szypułkowe . Posadzone drzewka nie tylko poprawią estetykę gminy, ale także wpłyną na poprawę środowiska naturalnego poprzez oczyszczenie powietrza z toksycznych gazów i pyłów.

Wykonanie kanalizacji deszczowej przy ul. Konopnickiej w Pietrowicach Wielkich.

Wykonanie odcinka kanalizacji przy ul. Górskiej i Wrzosowej w Pietrowicach Wielkich.

W 2022 roku zostały zakończone prace związane z modernizacją dróg transportu rolnego, które były wykonane w ramach scalania gruntów na terenie miejscowości Krowiarki i Amandów.

Zostały wykonane ekrany akustyczne przy budynku CSK w Pietrowicach Wielkich.

Poza działaniami podejmowanymi przez Władze Gminy Pietrowice Wielkie, podmiotami, które mają wpływ na stan środowiska są również instytucje zewnętrzne. W tym celu wystosowane zostały pisma z prośbą o określenie realizowanych inwestycji mających wpływ na środowisko. Pisma zostały skierowane do:

Podmiotów odpowiedzialnych i zarządzających drogami na terenie Gminy;

Podmiotów odpowiedzialnych za utrzymanie lasów na terenie Gminy;

Podmiotów odpowiedzialnych za utrzymanie infrastruktury wodnej na terenie Gminy,

Podmiotów odpowiedzialnych za utrzymanie infrastruktury wodno-ściekowej oraz gospodarkę odpadami na terenie Gminy.

Streszczenie opracowania

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Pietrowice Wielkie został sporządzony zgodnie z zapisami ustawy Prawo ochrony środowiska, a także dokumentami strategicznymi szczebla krajowego, wojewódzkiego i powiatowego. Nadrzędnym celem Programu jest przedstawienie i analiza obecnego stanu środowiska wraz z wyznaczeniem niezbędnych działań do realizacji w celu utrzymania dobrego stanu bądź poprawy istniejącego stanu.

W Programie ukazano charakterystykę Gminy wraz z demografią, infrastrukturą komunikacyjną i techniczną, w celu pokazania zmian zachodzących na omawianym obszarze, a także powiązań pomiędzy komponentami środowiskowymi i działaniami człowieka.

Struktura programu opiera się na wyznaczonych dziesięciu obszarach interwencyjnych, takich jak: ochrona klimatu i jakość powietrza atmosferycznego, klimat akustyczny, promieniowanie elektromagnetyczne, zasoby wodne, gospodarka wodno-ściekowa, zasoby geologiczne i kopaliny, warunki glebowe i ukształtowanie terenu, gospodarka odpadami, zasoby przyrodnicze, awarie przyrodnicze.

W każdym obszarze interwencyjnym określony został stan obecny wraz ze źródłami presji środowiskowych, a następnie przeprowadzona została analiza SWOT. Zastosowana metodyka, pokazujące wzajemne oddziaływanie i powiązanie pomiędzy obszarami interwencyjnymi, wraz ze wskazaniem źródeł negatywnego oddziaływania, pozwoliła na wyznaczenie kierunków interwencji wraz z celami strategicznymi.

Wyznaczone w Programie działania przedstawione zostały w harmonogramie z podziałem na zadania własne gminy i działania podmiotów zewnętrznych, których podjęcie jest niezbędne w celu zaprzestania degradacji środowiska wraz z długofalową poprawą jego stanu. Harmonogram przedstawia nie tylko ramy czasowe działań, ale i źródła ich finansowania.

Ostatnim elementem Programu jest przedstawienie systemu wdrażania i realizacji, w którym wskazano działania monitorujące wraz z koniecznością przeprowadzenia ewaluacji
i aktualizacji.

Ogólna charakterystyka gminy, stan środowiska
i zagrożenia

Informacje ogólne

Charakterystyka gminy

Położenie gminy, podział administracyjny

Gmina Pietrowice Wielkie znajduje się na południowo-zachodnim krańcu Polski. Malownicze krajobrazy i specyficzny klimat wynikają z jej położenia u wylotu Bramy Morawskiej, pomiędzy Karpatami a Sudetami. Od południa na odcinku 3,3 km przebiega granica z Republiką Czeską. W podziale administracyjnym gmina należy do powiatu raciborskiego, województwa śląskiego. Zajmuje powierzchnię 68 km2 i zamieszkiwana jest przez 6436 mieszkańców. Przeważającą część gminy stanowią użytki rolne, w tym grunty orne, łąki, pastwiska, lasy i tereny zielone.

Do gminy Pietrowice Wielkie należy 11 sołectw:

Amandów,

Krowiarki,

Maków,

Pawłów,

Żerdziny,

Kornice,

Cyprzanów,

Lekartów,

Samborowice,

Gródczanki,

Pietrowice Wielkie.

Tabela 1 Dane na temat podziału administracyjnego Gminy Pietrowice Wielkie

Nazwa wskaźnika	Jednostka	2019	2020	2021	2022
Powierzchnia	ha	6 793	6 793	6 793	6 795

km2	68	68	68	68
Powierzchnia obszar wiejski	ha	6 793	6 793	6 793	6 795

Źródło: Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, Dane za 2018-2022 rok

Rysunek 1 Mapa Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło: http://www.euroregion-silesia.eu/show_text.php?id=pietrowice-wielkie

Demografia

Stan ludności Gminy Pietrowice Wielkie na koniec 2022 roku wynosił 6 513 osób według danych publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny. Liczba kobiet na koniec 2022 roku wynosiła 3 423 (52,56%) , natomiast mężczyzn – 3 090 (co stanowiło około 47,44% ogółu ludności).

Szczegółowe informacje na temat zmian liczby ludności w latach 2019-2022 prezentuje tabela poniżej:

Tabela 2 Stan ludności Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022

Nazwa wskaźnika	Jednostka	2019	2020	2021	2022
Ludność ogółem	[osoba]	6 883	6 532	6 518	6 513
Kobiety	[osoba]	3 608	3 432	3 419	3 423

[%]	52,42	52,54	52,45	52,56
Mężczyźni	[osoba]	3 275	3 100	3 099	3 090

[%]	47,58	47,46	47,55	47,44

Źródło: Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, Dane za 2019-2022 rok

Klimat

Gmina Pietrowice Wielkie znajduje się w strefie umiarkowanie ciepłego klimatu. Występują znaczne opady w trakcie roku. Nawet w najsuchsze miesiące jest ich sporo. Obszar jest zaliczany do Cfb przez Köppena i Geigera. W Gminie Pietrowice Wielkie, średnia roczna temperatura wynosi 9.4 °C. W ciągu roku, średnie opady wynoszą 759 mm. Najniższe opady występują w Luty. Średnia wynosi 40 mm. Większość opadów ma miejsce w Lipiec, ze średnią na poziomie 103 mm. Najniższą wartość wilgotności względnej mierzy się w Kwiecień (67.20 %). Wilgotność względna jest najwyższa w Styczeń (81.69 %). Średnio najmniej deszczowych dni przypada na Październik (9.70 dni). Miesiąc z najbardziej deszczowymi dniami to Lipiec (13.37 dni). Średnia temperatura jest najwyższa w miesiącu Lipiec, wynosi 19.6 °C. Styczeń ze średnią temperaturą na poziomie -1.4 °C. Ma najniższą temperaturę średnią w całym roku.

Rozkład temperatur przedstawiają rysunki 2 i 3. W tabeli 3 umieszczono obserwacje dla klimatu Gminy Pietrowice Wielkiei w oparciu o dane temperaturowe i opadów atmosferycznych z lat 1999 -2019.

Klimatogram, Pietrowice Wielkie

Rysunek 2 Średnioroczne temperatury i opadów

Źródło: https://pl.climate-data.org/europa/polska/silesian-voivodeship/pietrowice-wielkie-413935/

Wykres temperaturowy, Pietrowice Wielkie

Rysunek 3 Średnie temperatury na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło: https://pl.climate-data.org/europa/polska/silesian-voivodeship/pietrowice-wielkie-413935/

Tabela 3 Tabela klimatu Gminy Pietrowice Wielkie

	styczeń	luty	marzec	kwiecień	maj	czerwiec
Śr. Temperatura (° C)	-1.4	-0.2	3.8	9.4	14.1	17.5
Min. Temperatura (° C)	-4	-3.5	-0.5	4.1	8.9	12.7
Max. Temperatura (° C)	1.2	3	8	14.2	18.5	21.7
Opady / Opady deszczu (mm)	45	40	51	54	79	89
Wilgotność(%)	82%	80%	74%	67%	69%	70%
Deszczowe dni (d)	8	8	9	8	10	10
Godziny słoneczne (g)	3.3	4.2	5.9	8.6	9.8	10.7
	lipiec	sierpień	wrzesień	październik	listopad	grudzień
Śr. Temperatura (° C)	19.6	19.4	14.7	9.9	5.4	0.5
Min. Temperatura (° C)	14.8	14.5	10.6	6.5	2.8	-2
Max. Temperatura (° C)	23.9	23.9	19	13.6	8.2	2.9
Opady / Opady deszczu (mm)	103	75	74	52	51	46
Wilgotność(%)	69%	68%	72%	77%	82%	82%
Deszczowe dni (d)	10	9	8	7	8	8
Godziny słoneczne (g)	11.1	10.3	7.5	5.1	3.7	3.1

Źródło: https://pl.climate-data.org/europa/polska/silesian-voivodeship/pietrowice-wielkie-413935/

Mieszkalnictwo

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w roku 2022 znajdowało się 1 791 budynków mieszkalnych. Zmianę zasobów mieszkaniowych w latach 2019-2022 na terenie Gminy prezentuje tabela poniżej:

Tabela 4 Zasoby mieszkaniowe na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022

Nazwa wskaźnika	Jednostka	2019	2020	2021	2022
budynki	[sztuk]	1 735	1 760	1 785	1 791
mieszkania	[sztuk]	1 985	2 033	2 045	2 056
izby	[sztuk]	10 271	10 543	10 616	10 680
powierzchnia użytkowa mieszkań	[m2]	206 477	215 572	217 522	219 083
przeciętna powierzchnia użytkowa mieszkania	[m2]	104	106	106,4	106,6

Źródło: Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, Dane za 2019-2022 rok

Korzystając z tabeli 4 można zauważyć, że w ciągu ostatnich lat ilość mieszkań w Gminie Pietrowice Wielkie sukcesywnie rosła. Trend ten dotyczył również pozostałych wskaźników.

Przedsiębiorcy

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w 2022 roku działało łącznie 497 podmiotów gospodarczych, z czego przeważały mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 9 pracowników (470 podmiotów gospodarczych zarejestrowanych na terenie gminy). Szczegółowe dane na temat liczby i wielkości przedsiębiorstw przedstawia tabela 5. Największe zmiany w ostatnich latach dotyczył najmniejszych działalności (do 9 pracowników), gdzie odnotowuje się stały wzrost podmiotów.

Tabela 5 Podmioty gospodarcze według klasyfikacji wielkości na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022

Podmioty według klas wielkości (liczba zatrudnionych)	Jednostka	2019	2020	2021	2022
Ogółem	[podmiot gospodarczy]	449	462	480	497
mikroprzedsiębiorstwo (do 9 osób)	[podmiot gospodarczy]	422	435	453	470
małe przedsiębiorstwo (od 10 do 49 osób)	[podmiot gospodarczy]	24	24	24	24
średnie przedsiębiorstwo (od 50 do 249 osób)	[podmiot gospodarczy]	3	3	3	3
duże przedsiębiorstwo (od 250 osób)	[podmiot gospodarczy]	0	0	0	0

Źródło: Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, Dane za 2019-2022 rok

Pod względem rodzaju działalności najmniejszy udział ma grupa rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Liczba podmiotów w ww. działalności ulega niewielkim wahaniom. Liczba podmiotów gospodarczych zakwalifikowanych do grupy przemysł i budownictwo oraz do grupy pozostała działalność od 2019 roku systematycznie zwiększa się.

Tabela 6 Podmioty gospodarcze według rodzaju działalności na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022

Rodzaj działalności	Jednostka	2019	2020	2021	2022
rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo	[podmiot gospodarczy]	26	24	24	24
przemysł i budownictwo	[podmiot gospodarczy]	149	157	162	174
pozostała działalność	[podmiot gospodarczy]	274	281	294	299
rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo	[%]	5,79	5,19	5	4,83
przemysł i budownictwo	[%]	33,18	33,98	33,75	35,01
pozostała działalność	[%]	61,03	60,83	61,25	60,16

Źródło: Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, Dane za 2019-2022 rok

Rolnictwo

Gospodarstwa rolne ogółem w 2020 roku stanowiły 78,61% ogólnej powierzchni Gminy Pietrowice Wielkie. Szczegółowy podział tych gruntów w latach przedstawia tabela poniżej. Użytki rolne pod zasiewami zajmują 82,78 % powierzchni gruntów. Łąki i pastwiska trwałe łącznie zajmują około 8,33% terenu. Sady na przestrzeni ostatnich lat nie były uwzględnione wg kierunków wykorzystania gruntów.

Tabela 7 Użytki rolne na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w 2020 roku

Typ gruntu	Jednostka	2020
Gospodarstwa rolne - grunty rolne ogółem	[ha]	5 341,59

[% w ogólnej powierzchni gminy]	78,61
użytki rolne ogółem	[ha]	4 976,33

[% w ogólnej powierzchni gruntów rolnych]	93,16
użytki rolne w dobrej kulturze	[ha]	4 875,54

[% w ogólnej powierzchni gruntów rolnych]	91,27
pod zasiewami	[ha]	4 421,76

[% w ogólnej powierzchni gruntów rolnych]	82,78
łąki trwałe	[ha]	366,23

[% w ogólnej powierzchni gruntów rolnych]	6,86
pastwiska trwałe	[ha]	78,5

[% w ogólnej powierzchni gruntów rolnych]	1,47
pozostałe użytki rolne	[ha]	100,79

[% w ogólnej powierzchni gruntów rolnych]	1,89
lasy i grunty leśne	[ha]	34,27

[% w ogólnej powierzchni gruntów rolnych]	0,64
pozostałe grunty	[ha]	330,99

[% w ogólnej powierzchni gruntów rolnych]	6,2

Źródło: Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, Dane za rok 2020

Leśnictwo

Lesistość w Gminie Pietrowice Wielkie w roku 2022 wynosiła 3,3%. Szczegółowy podział gruntów leśnych ze względu na własność przedstawia tabela poniżej. W ostatnich latach areał gruntów leśnych pozostał bez zmian. Grunty leśne prywatne stanowią mniejszość w stosunku do gruntów publicznych.

Tabela 8 Powierzchnia gruntów leśnych na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022

Powierzchnia gruntów leśnych	Jednostka	2019	2020	2021	2022
grunty leśne ogółem	[ha]	224,67	224,86	224,86	224,86
% udział w ogólnej powierzchni Gminy	%	3,31	3,31	3,31	3,31
grunty leśne publiczne	[ha]	179,67	178,86	178,86	178,86
% udział w ogólnej powierzchni gruntów leśnych	%	79,97	79,54	79,54	79,54
grunty leśne prywatne	[ha]	45	46	46	46
% udział w ogólnej powierzchni gruntów leśnych	%	20,03	20,46	20,46	20,46

Źródło: Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, Dane za 2019-2022 rok

Zasoby przyrodnicze

Chociaż lasy zajmują tylko ok. 3%obszaru Gminy Pietrowice Wielkie, to jej położenie u wylotu Bramy Morawskiej pomiędzy Karpatami a Sudetami z przecinającymi doliny rzekami: Psiny (Cyny) i Troi sprawia, że nieodłącznym elementem krajobrazu są sielskie – szczególnie w okresie wiosenno-letnim – rozległe pola uprawne i łąki, a wśród nich zacienione zagajniki, lasy, parki oraz aleje drzew.

Park otaczający zespół pałacowy w Krowiarkach wita zwiedzających licznymi okazami starodrzewia oraz drzew egzotycznych, a dolina św. Krzyża wokół kościółka nowotworzonym arboretum, w którym zostało już zasadzonych ponad 4000 sztuk drzew.

W Gminie znajduje się także pomnik przyrody – Żywotnik Olbrzymi, wpisany do centralnego rejestru form ochrony przyrody prowadzonego przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska.

Infrastruktura drogowa i samochodowa

W Gminie Pietrowice Wielkie jednym z najważniejszych źródeł hałasu jest komunikacja drogowa. Przez teren Gminy przebiegają drogi: wojewódzkie, powiatowe i gminne.

Drogi wojewódzkie:

Droga wojewódzka nr 416 - droga o długości 74 km, łącząca Krapkowice, województwo opolskie i Racibórz, województwo śląskie;

Droga wojewódzka nr 417 – droga o długości 54 km, łącząca Laskowice, województwo opolskie i Racibórz, województwo śląskie;

Droga wojewódzka nr 916 - droga wojewódzka w województwie śląskim prowadząca od Raciborza do dawnego przejścia granicznego na granicy polsko-czeskiej Pietraszyn-Sudice, gdzie spotyka się z czeską drogą krajową nr 46.

Drogi powiatowe:

3502 S - granica woj. – Pawłów

3503 S - Strzybniczek – Pawłów

3504 S - Pawłów - Pietrowice Wielkie

3505 S - Pietrowice Wielkie – Lekartów DW 916

3506 S - Samborowice – Krzanowice

3524 S - od DP 3503S – gr. woj. (Tłustomosty)

3525 S - Maków - Kornice

3526 S - Pietrowice Wielkie - granica państwa(przez Gródczanki)

3547 S - Sławienko - Strzybniczek

Drogi gminne i wewnętrzne są uzupełnieniem systemu komunikacyjnego.

Rysunek 4 Układ dróg publicznych na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło:file:///C:/Users/dl1/Downloads/Mapa%20powiatu%20raciborskiego%20DP%20i%20DW%20w%20utrzymaniu%202023%20(1).pdf

Gmina nie jest organizatorem transportu zbiorowego. Na terenie Gminy znajdują się następujący organizatorzy transportu publicznego:

PKS Racibórz.

Prywatni przewoźnicy.

Infrastruktura mieszkalna

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie przeważają budynki jednorodzinne. Przeciętna powierzchnia użytkowa mieszkania wynosiła 106,6 m2 w 2022 roku. W odniesieniu do ludności na jedną osobę zamieszkującą gminę przypadało około 33,6 m2 powierzchni mieszkania. Średnio na 1000 mieszkańców gminy przypadało ponad 315,7 mieszkań. Szczegółowe podsumowanie danych prezentuje tabela poniżej.

Tabela 9 Wskaźniki opisujące zasoby mieszkaniowe na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022 roku

Nazwa wskaźnika	Jednostka	Rok 2019	Rok 2020	Rok 2021	Rok 2022
Przeciętna powierzchnia użytkowa 1 mieszkania	[m2 ]	104	106	106,4	106,6
Przeciętna powierzchnia użytkowa mieszkania na 1 osobę	[m 2 ]	30	33	33,4	33,6
Mieszkania na 1000 mieszkańców	-	288,4	311,2	313,7	315,7

Źródło: Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, Dane za 2019-2022 rok

Jak wynika z danych GUS w 2021 roku na terenie Gminy Pietrowice Wielkie znajdowały się 1 711 mieszkania wyposażone w centralne ogrzewanie ( w tym olejowe, energia elektryczna, węgiel, gaz), a 221 miało podłączony gaz sieciowy. Szczegółowe dane za lata 2018-2021 prezentuje tabela poniżej.

Tabela 10 Urządzenia techniczno-sanitarne w mieszkaniach na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2018-2021

	2018	2019	2020	2021
centralne ogrzewanie	1 689	1 693	1 699	1 711
gaz sieciowy	67	98	178	221

Źródło: Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny,

Budynki użyteczności publicznej

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie jest użytkowanych łącznie 18 budynków instytucji publicznych. Instytucje należą do grup działających w sektorach określonych poniżej:

urzędy i instytucje;

edukacja;

pozostałe.

Należą do nich:

Budynek Urzędu Gminy, ZGK, GOPS.

Szkoła Podstawowa w Pietrowicach Wielkich.

Zespół Szkolno-Przedszkolny w Pawłowie.

Zespół Szkolno-przedszkolny w Samborowicach.

Zespół Szkolno-Przedszkolny w Krowiarkach.

Przedszkole w Pietrowicach Wielkich.

Klub Malucha w Cyprzanowie.

Budynek Centrum Społeczno-Kulturalne, Gminna Biblioteka Publiczna.

OSP Pietrowice Wielkie.

OSP Cyprzanów.

OSP Gródczanki.

OSP Kornice.

OSP Krowiarki.

OSP Lekarów.

OSP Maków.

OSP Pawłów.

OSP Samborowice.

OSP Żerdziny.

Rysunek 5 Budynek Urzędu Gminy w Pietrowicach Wielkich

Źródło: UG Pietrowice Wielkie

Edukacja ekologiczna

Gmina Pietrowice Wielkie realizuje wiele projektów ekologicznych promujących dbałość o własne środowisko wychodząc z złożenia że już od najmłodszych lat człowiek jest związany z przyrodą, ma więc wpływ na jej funkcjonowanie oraz jest od niej uzależniony. Rozbudzanie świadomości ekologicznej możliwe jest poprzez wczesną edukację i konkretne działania w tym zakresie. Dlatego prowadzenie zajęć ekologicznych w szkole wpływa z pewnością na kształtowanie właściwych postaw dzieci wobec środowiska przyrodniczego oraz odpowiedzialności za jego stan. Umożliwia uczniom poznanie czynników zagrażających przyrodzie w miejscu zamieszkania, w Polsce i na świecie.

Co roku organizowanych jest szereg imprez ekologicznych, także w w szkołach i przedszkolach działających pod patronatem Gminy. Zaliczają się do nich:

dzień ziemi i wody,

dzień drzewa,

dzień czystego powietrza,

powitanie wiosny,

Eko Wystawa,

Eko Cross po Ziemi Pietrowickiej.

Ocena stanu środowiska

Powietrze atmosferyczne i klimat

Klimat

Klimat w Gminie Pietrowice Wielkie jest umiarkowany ciepły, często opisywany jako przejściowy ze względu na wpływ mas powietrza kontynentalnego ze wschodu oraz mas powietrza znad Atlantyku od zachodu. Obniżenie między Sudetami a Karpatami zwane Bramą Morawską, znacznie ułatwia napływ wilgotnych i ciepłych mas powietrza z południowego zachodu. Opady atmosferyczne wahają się w ostatnich latach w granicach 605 mm ( 2018 r.) – 909mm ( 2020 r.), plasują się ponad średnią krajową opadów i utrzymują się przez cały rok z wyraźnie przeważającą ilością w miesiącach letnich. Na przestrzeni ostatnich lat zaznacza się minimalny wzrost trendu opadów (w latach 1979-2023 z 739 mm do 761 mm) co wskazuje na to, że na terenie gminy Pietrowice Wielkie robi się bardziej wilgotno.

Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 9,2 ºC (za 2021r.), gdzie najcieplejszymi miesiącami są lipiec i sierpień, a najzimniejszymi styczeń i luty. Maksymalna średnia temperatura dobowa odnotowana to 25 ºC (lipiec i sierpień), a minimalna średnia temperatura dobowa jaką wskazano to - 3 ºC (styczeń i luty).

Rysunek 6 Średnie temperatury i opady na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło: https://www.meteoblue.com/pl/

„Średnia maksymalna wartość dzienna” ( czerwona linia ciągła) pokazuje maksymalną temperaturę przeciętnego dnia dla każdego miesiąca dla gminy Pietrowice Wielkie, „średnia minimalna wartość dzienna”( niebieska linia ciągła) pokazuje minimalną temperaturę. Gorące dni i zimne noce (czerwone i niebieskie przerywane linie) pokazują średnią temperaturę najgorętszych dni i najzimniejszych nocy każdego miesiąca w ciągu ostatnich 30 lat.

Liczba dni zachmurzonych jest największa w grudniu i w styczniu, co wpływa na zwiększone zapotrzebowanie na energię elektryczną w tych okresach, ze względu na konieczność wykorzystywania dodatkowego źródła oświetlenia. Również długość i wielkość opadów ma znaczny wpływ na zapotrzebowanie na energię elektryczną. Związane jest to ze wzmożoną aktywnością mieszkańców w budynkach, co z kolei przekłada się na większą częstotliwość korzystania z urządzeń elektrycznych w gospodarstwach domowych.

Największa liczba dni słonecznych (na podstawie rysunku nr 5) obserwowana jest od kwietnia do października. W tych okresach produkcja energii z lokalnych źródeł odnawialnych teoretycznie pozwala na zbilansowanie zapotrzebowania na energię w Gminie.

Rysunek 7 Dni o dużym zachmurzeniu i z opadami na terenie Gminy Pietrowice Wielkie
Źródło: https://www.meteoblue.com/pl/

Rysunek 8 Prędkość wiatru na terenie Gminy Pietrowice Wielkie
Źródło: https://www.meteoblue.com/pl/

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie przeważają wiatry południowo-zachodnie o niewielkiej prędkości. Najczęściej występująca prędkość wiatru waha się między 12 – 38 km/h, dzięki temu potencjalnie możliwe jest zastosowanie mikrowiatraków przy gospodarstwach domowych. Należy jednak zaznaczyć, że wysoka prędkość wiatrów nasilająca się w okresie od grudnia do lutego może powodować zwiększenie odczuwania chłodu (a więc zwiększenia zapotrzebowania na energię cieplną), a także przyczynić się do wystąpienia szkód na budynkach.

Emisje zanieczyszczeń powietrza

Gmina Pietrowice Wielkie zlokalizowana jest w województwie śląskim, dla którego Główny Inspektorat Ochrony Środowiska co roku sporządza raport o stanie środowiska, a także ocenia jakość powietrza. Ocenę jakości powietrza i obserwację zmian dokonuje się w ramach państwowego monitoringu środowiska (art. 88 ustawy Prawo ochrony środowiska).

Ostania „Roczna ocena jakości powietrza w województwie śląskim, raport wojewódzki za rok 2022” została opublikowana w kwietniu 2023 roku. W ocenie przedstawiono stan jakości powietrza w województwie śląskim w 2022 roku jak również przeprowadzono analizę porównawczą z jakością powietrza w latach poprzednich.

Raport, uwzględnia podział Polski na strefy, określony w załączniku do ustawy – Prawo ochrony środowiska, który został wprowadzony ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1576).

Na terenie województwa śląskiego zostało wydzielonych 5 stref. Zgodnie z raportem, Gmina Pietrowice Wielkie zaliczona jest do strefy śląskiej – kod strefy PL2405, obejmującej 127 gmin województwa.

Rysunek 9 Podział województwa śląskiego na strefy dla celów oceny jakości powietrza za 2022 rok

Źródło: Roczna ocena jakości powietrza w województwie śląskim. Raport Wojewódzki za rok 2022, str. 15.

Dla wszystkich substancji podlegających ocenie, strefy zaliczono do klas:

klasa A – jeżeli stężenia zanieczyszczenia na jej terenie nie przekraczały poziomów dopuszczalnych, poziomów docelowych, poziomów celów długoterminowych;

klasa C - jeżeli stężenia zanieczyszczenia na jej terenie przekraczały poziomy dopuszczalne, lub docelowe;

klasa C1 - jeżeli stężenia pyłu zawieszonego PM2,5 na jej terenie przekraczały poziom dopuszczalny 20 µg/m3 do osiągnięcia do dnia 1 stycznia 2020 roku (faza II);

klasa D1 - jeżeli stężenia ozonu w powietrzu na jej terenie nie przekraczały poziomu celu długoterminowego;

klasa D2 - jeżeli stężenia ozonu na jej terenie przekraczały poziom celu długoterminowego.

Na podstawie przeprowadzonych ocen strefę śląską zaliczono do nw. klas:

ze względu na ochronę zdrowia:

klasy C dla pyłu zawieszonegoPM10, benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10, pyłu zawieszonego PM2,5 ozonu i,

klasy A dla dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, benzenu, tlenku węgla, ozonu, ołowiu, arsenu, kadmu, niklu, ,

ze względu na ochronę roślin do :

klasy C – ze względu na przekroczenie poziomu docelowego ozonu,

klasy D2 – przekroczenie poziomu celu długoterminowego ozonu,

klasy A dla tlenków azotu i dwutlenku siarki.

Zbiorcze zestawienie wyników klasyfikacji stref wg kryterium ochrona zdrowia w 2022 roku dla strefy śląskiej zawiera poniższa tabela.

Tabela 11 Zbiorcze zestawienie wyników klasyfikacji dla poszczególnych zanieczyszczeń wg kryterium ustanowionych w celu ochrony zdrowia ludzi - klasyfikacja podstawowa dla strefy śląskiej, uzyskane w ocenie za 2022 rok (klasy: A, C oraz A1, C1 dla pyłu zawieszonego PM2,5)

Nazwa strefy	SO2	NO2	C6H6	CO	O31)	PM10	Pb	As	Cd	Ni	B(a)P	PM2.52)
Strefa śląska	A	A	A	A	A	C	A	A	A	A	C	C1

1)Dla ozonu – poziom celu długoterminowego na obszarze całego województwa śląskiego został jak w latach poprzednich przekroczony, strefa śląska uzyskała klasę D2

2)Dla pyłu zawieszonego PM2,5 (II faza) –poziom dopuszczalny I faza, strefa uzyskała klasę A

Źródło: Roczna ocena jakości powietrza w województwie śląskim, obejmująca 2022 rok

Zbiorcze zestawienie wyników klasyfikacji stref wg kryterium ochrona roślin w 2022 roku dla strefy śląskiej zawiera poniższa tabela.

Tabela 12 Zbiorcze zestawienie wyników klasyfikacji stref wg kryterium ochrona roślin w 2022 roku dla strefy śląskiej

Nazwa strefy	NOx	O3 1)	SO2
Strefa śląska	A	A	A

1)Dla ozonu – poziom celu długoterminowego, strefa uzyskała klasę D2

Źródło: Roczna ocena jakości powietrza w województwie śląskim, obejmująca 2022 rok

Roczna ocena jakości powietrza w województwie śląskim za 2022 rok wykazała dalszą poprawę jakości powietrza. Stężenia średnioroczne pyłu zawieszonego PM10 na żadnej stacji nie przekroczyły poziomu dopuszczalnego, podobnie jak latach 2020-2021, ale były na jeszcze niższym poziomie. Częstość przekraczania stężeń 24-godzinnych 50 μg/m3 w stosunku do 2021 roku zmniejszyła się na wszystkich stanowiskach pomiarowych i kształtowała się
w przedziale od 0 do 75 dni. Przekroczenia dobowego poziomu dopuszczalnego 35 dni dla pyłu zawieszonego PM10 wystąpiły na stacjach w 4 strefach, w tym w strefie śląskiej i obszary te zostały zaliczony do klasy C. Udział powierzchni obszarów przekroczeń dla pyłu zawieszonego PM10 w strefie śląskiej wynosił 9%.

Znacząco spadła także ilość dni z przekroczeniem poziomów alertowych (informowania

i alarmowych) z 38 (w tym 14 dni z przekroczeniem poziomu alarmowego) w 2021 roku do 17 (w tym 1 dzień z przekroczeniem poziomu alarmowego) w 2022 roku. Do klasy C1 zaliczone zostały wszystkie strefy dla poziomu dopuszczalnego II fazy pyłu zawieszonego PM2,5 wynoszącego 20 μg/m3. W przypadku dodatkowego kryterium poziomu dopuszczalnego I fazy dla pyłu zawieszonego PM2,5, wynoszącego 25 μg/m3, wszystkie strefy dotrzymały tego wymagania i zaliczone zostały do klasy A.

Największym problemem w województwie śląskim w zakresie jakości powietrza są wysokie stężenia benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10. W 2022 roku przekroczenie poziomu docelowego dla tego zanieczyszczenia obejmowało prawie cały obszar województwa, zamieszkały przez 4,1 mln ludności, co stanowiło 94% mieszkańców województwa. Obszar przekroczeń był analogiczny jak w 2021 roku, ale w 2022 roku stężenia benzo(a)pirenu były niższe.

Główną przyczyną złej jakości powietrza w zakresie pyłu zawieszonego i zawartego w pyle PM10 benzo(a)pirenu w województwie śląskim jest emisja z indywidualnego ogrzewania budynków mieszkalnych (komunalno-bytowa). Problem ten dotyczy więc przede wszystkim sezonu grzewczego, trwającego od stycznia do marca i od października do grudnia. Znacznie mniejszy wpływ na przekroczenie norm w zakresie pyłu zawieszonego i zawartego w pyle benzo(a)pirenu ma emisja przemysłowa oraz liniowa.

Od kwietnia 2017 roku obowiązuje w województwie śląskim tzw. „uchwała antysmogowa”, która w sposób skuteczny ma wspomóc działania w kierunku poprawy jakości powietrza na terenie całego województwa śląskiego. Zgodnie z przedmiotową uchwałą do końca 2021 roku miały być zlikwidowane kotły grzewcze, które w 2017 roku miały powyżej 10 lat od daty produkcji lub nie posiadały tabliczki znamionowej, natomiast najstarsze paleniska węglowe służące do lokalnego ogrzewania pomieszczeń lub przygotowywania posiłków miały być zlikwidowane do końca 2022 roku. Sukcesywnie do końca 2027 roku powinny być zlikwidowane wszystkie paleniska węglowe, nie spełniające co najmniej 5 klasy jakości.

W czerwcu 2020 roku Sejmik Województwa Śląskiego uchwalił Program Ochrony Powietrza (POP), zastępujący wcześniejsze programy. Program określa działania, które mają być prowadzone we wszystkich gminach województwa śląskiego i obejmować rozbudowę oraz integrację sieci ciepłowniczej, prace termomodernizacyjne, działania w zakresie pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych, ograniczenie emisji ze źródeł przemysłowych,

i komunikacyjnych.

Od roku 2018 zauważalna jest poprawa jakości powietrza w województwie śląskim, a rok 2022 był najbardziej korzystnym w zakresie jakości powietrza od początku realizacji pomiarów w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska. Do tej poprawy z pewnością przyczyniły się postępujące prace wynikające z „uchwały antysmogowej” oraz programów ochrony powietrza. Nie można jednak pominąć sytuacji meteorologicznej w roku 2022, ponieważ ciepłe miesiące zimowe również przyczyniły się do zmniejszenia poziomu stężeń zanieczyszczeń i liczby dni z przekroczeniami norm.

Jako przyczynę przekroczeń poziomu celu długoterminowego dla ozonu wskazuje się występowanie w okresie wiosenno-letnim warunków meteorologicznych sprzyjających formowaniu się ozonu w powietrzu (wysoka temperatura i duże nasłonecznienie) oraz napływ mas powietrza zanieczyszczonych ozonem i substancjami stanowiącymi tzw. prekursory ozonu z terenów zurbanizowanych województwa i spoza granic kraju.

Od wielu lat nie przekraczają norm i pozostają w województwie śląskim w klasie A zanieczyszczenia gazowe, obejmujące dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, tlenek węgla, benzen, a także oznaczane w pyle zawieszonym PM10 metale: ołów, arsen, kadm i nikiel.

Najbliższym punktem pomiarowym od Gminy Pietrowice Wielkie, jest stacja pomiarowa
w Raciborzu, przy ul. Wojska Polskiego o kodzie SlRaciborzWPMOB, należąca do strefy śląskiej. W stacji pomiary prowadzone są metodą automatyczną. Parametry mierzone w stacji metodą automatyczną to: pył zawieszony PM10, pył zawieszony PM2,5 i dwutlenek siarki, dwutlenku azotu (NO2), tlenku azotu (NO). Stacja ma charakter miejski.

Dodatkowo w okolicy znajduje się stacja:

Wodzisław Śląski, ul. Gałczyńskiego.

Stacja Wodzisław Śląski to stacja należąca do strefy śląskiej. Prowadzone są w niej pomiary automatyczne dwutlenku siarki (SO2), dwutlenku azotu (NO2), tlenku azotu (NO), ozonu (O3), pyłu zawieszonego PM10.

Zestawienie danych ze stacji Racibórz za 2022 rok przedstawiono na rysunkach poniżej.

Rysunek 10 Dane pomiarowe PM10 dla stacji Racibórz, ul. Wojska Polskiego w roku 2022 r.

Źródło: https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/current/station_details/archive/809#

Rysunek 11 Dane pomiarowe PM2,5 dla stacji Racibórz, ul. Wojska Polskiego w roku 2022 r.

https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/current/station_details/archive/809#

Rysunek 12 Dane pomiarowe SO2 dla Racibórz, ul. Wojska Polskiego w roku 2022 r.

https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/current/station_details/archive/809#

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Regionalny Wydział Monitoringu Środowiska w Katowicach poinformował, iż na terenie województwa śląskiego wystąpił I poziom ostrzegania – informacyjny i edukacyjny- kolor żółty (zgodnie z Planem działań krótkoterminowych, stanowiącym część „Programu ochrony powietrza dla terenu województwa śląskiego mającego na celu osiągnięcie poziomów dopuszczalnych substancji w powietrzu oraz pułapu stężenia ekspozycji” - Uchwała Nr V/47/5/2017 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 18 grudnia 2017 roku). Wystąpienie I poziomu ostrzegania związane jest z przekroczeniami dopuszczalnej częstości 35 dni w roku kalendarzowym podwyższonego poziomu stężeń 24- godzinnych pyłu zawieszonego PM10, wynoszącego 50 µg/m3, co jest związane jest z ryzykiem przekroczenia średnich rocznych poziomów dopuszczalnych pyłu zawieszonego PM10, PM2,5 oraz poziomu docelowego benzo(a)pirenu. Przekroczenie nastąpiło na wszystkich stacjach monitoringu jakości powietrza, a więc we wszystkich strefach i aglomeracjach. Oznacza to, że poziom I został wprowadzony w 2022 i 2023 r. dla każdej ze 167 gmin województwa śląskiego.

Działania zmierzające do ograniczenia przekroczeń zostały określone przez Zarząd Województwa w „Programie ochrony powietrza dla województwa śląskiego” (uchwalonego Uchwałą nr VI/21/12/2020 Sejmiku Województwa Śląskiego). to przede wszystkim ograniczenie emisji z instalacji o małej mocy do 1 MW, w których następuje spalanie paliw stałych. .

Działanie naprawcze realizowane jest na podstawie uchwały nr V/36/1/2017 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 7 kwietnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa śląskiego ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw.

Zadanie jest realizowane poprzez:

Zastąpienie niskosprawnych urządzeń siecią ciepłowniczą lub urządzeniami wykorzystującymi odnawialne źródła energii;

Zastąpienie niskosprawnych urządzeń urządzeniami opalanymi gazem, urządzeniami opalanymi olejem, ogrzewaniem elektrycznym lub urządzeniami spełniającymi minimum wymogi jakościowe ekoprojektu dla urządzeń na paliwa stałe;

Ograniczenie strat ciepła poprzez termomodernizację obiektów ogrzewanych w sposób indywidualny.

Pierwsze ograniczenia weszły w życie od 1 stycznia 2022 r. i dotyczą zakazu eksploatacji urządzeń mających powyżej 10 lat od daty ich produkcji lub niemających tabliczek znamionowych. Kolejne ograniczenia będą wprowadzane systematycznie w kolejnych latach. Proces ma zostać zakończony 1 stycznia 2028 roku, kiedy zostanie wprowadzony zakaz eksploatacji instalacji spełniających wymagania w zakresie emisji zanieczyszczeń określonych dla klasy 3 lub klasy 4 według normy PN-EN 303-5:2012.

Podsumowanie oraz analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z klimatem
i powietrzem.

Na analizowanym obszarze Gminy Pietrowice Wielkie występują problemy związane
z jakością powietrza. Jednocześnie podejmowane są działania zapobiegające pogorszeniu się istniejącego obecnie stanu oraz poprawę jakości powietrza zgodnie z uchwałą antysmogową przyjętą przez Sejmik Województwa Śląskiego.

Syntetyczną analizę SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami przyrodniczymi na podstawie, której wskazane zostaną cele w zakresie ochrony środowiska przedstawiają tabele poniżej.

Tabela 13 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z klimatem i powietrzem – słabe i mocne strony

	MOCNE STRONY	SŁABE STRONY
Dobre warunki klimatyczne i wegetacyjne.	Występowanie zjawiska „niskiej emisji” w okresie grzewczym. Brak stałej stacji pomiarowej jakości powietrza.

Źródło: Opracowanie własne.

Tabela 14 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z klimatem i powietrzem – szanse i zagrożenia

	SZANSE	ZAGROŻENIA
Realizacja postanowień Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla obszaru Gminy. Inwestycje w zakresie modernizacji źródeł ciepła i zastępowanie obecnie użytkowanych kotłów węglowych na nowoczesne, niskoemisyjne piece i kotły.	Rozwój społeczno-gospodarczy powodujący zwiększone zużycie energii cieplnej. Ograniczone możliwości finansowania mieszkańców w zakresie modernizacji źródeł ciepła czy termomodernizacji budynków z własnych środków. Rozwój infrastruktury mieszkalnej, ze względu na pełnienie funkcji sypialnej oraz lokalizację dużych zakładów produkcyjnych na terenie Gminy.

Źródło: Opracowanie własne.

Klimat akustyczny

Jednym z najbardziej odczuwalnych czynników negatywnie wpływających na środowisko i człowieka jest hałas, który z uwagi na rozwój przemysłu i transportu ulega podwyższeniu. Stan akustyczny dla danego obszaru oceniany jest na podstawie przeprowadzonych badań w środowisku. Ze względu na źródło hałasu, dzielony jest najczęściej na hałas komunikacyjny - związany z transportem drogowym, kolejowym czy lotniczym, a także hałas przemysłowy. Dodatkową, okresową uciążliwością jest hałas związany z pracami budowlanymi i remontowymi - jednak przy każdej tego typu inwestycji opracowywana powinna zostać prognoza oddziaływania na środowisko, w której określone będą zabiegi minimalizujące negatywny wpływ na klimat akustyczny.

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska - Departament Monitoringu Środowiska Regionalnego Wydziału Monitoringu Środowiska w Katowicach w 2021 roku prowadził badania stanu akustycznego środowiska, stanowi to realizację zadania zawartego w Programie wykonawczym monitoringu klimatu akustycznego na 2021 r. Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Pomiary obejmują głównie drogowe szlaki komunikacyjne oraz hałas przemysłowy.

Ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska w szczególności poprzez utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie oraz na zmniejszaniu poziomu hałasu co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on dotrzymany (art. 112 ustawy POŚ).

Aktem prawnym normującym dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku dla różnych rodzajów terenów jest Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r.
w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 112).

Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku zostały określone dla dwóch grup wskaźników mających zastosowanie do:

sporządzania strategicznych map hałasu oraz programów ochrony środowiska przed hałasem;

ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska w odniesieniu do jednej doby.

W 2021 r wykonano pomiary hałasu komunikacyjnego w 19 puntach pomiarowych, w tym hałasu drogowego na terenie gmin: Pilchowice, Kłobuck oraz Mikołów, hałasu kolejowego na terenie gminy Tarnowskie Góry oraz hałasu lotniczego dla lotniska Rybnik Gotartowie.

Rysunek 13 Pomiary hałasu drogowego w 2021 roku w województwie śląskim

Źródło: Ocena stanu klimatu akustycznego środowiska na terenie województwa śląskiego w roku 2021

Główne źródła hałasu na terenie Gminy Pietrowice Wielkie to szlaki drogowe i linie kolejowe. Ich lokalizację prezentuje rysunek poniżej.

Rysunek 14 Szlaki drogowe na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło: https://www.google.com/maps/place/Pietrowice+Wielkie/

Hałas komunikacyjny

W Gminie Pietrowice Wielkie jednym z najważniejszych źródeł hałasu jest komunikacja drogowa i kolejowa. Przez teren Gminy przebiegają drogi wojewódzkie, powiatowe oraz gminne.

Na terenie Gminy zlokalizowane są drogi wojewódzkie:

Droga wojewódzka nr 416 - droga o długości 74 km, łącząca Krapkowice, województwo opolskie i Racibórz, województwo śląskie; droga biegnie przez miejscowości Żywocice, Głogówek, Szonów, Klisino, Głubczyce, Nowa Cerekwia, Kietrz, Pietrowice Wielkie;

Droga wojewódzka nr 417 – droga o długości 54 km, łącząca Laskowice, województwo opolskie i Racibórz, województwo śląskie; droga biegnie przez miejscowości Racławice Śląskie, Klisino, Szonów, Lisięcice, Ucieszków, Szczyty, Krowiarki, Pawłów Racibórz.

Droga wojewódzka nr 916 - droga wojewódzka w województwie śląskim prowadząca od Raciborza do dawnego przejścia granicznego na granicy polsko-czeskiej Pietraszyn-Sudice, gdzie spotyka się z czeską drogą krajową nr 46.

Zarząd Dróg Wojewódzkich W Katowicach realizując zadania wynikające z art. 118 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska (tj. z 2021 r. Dz.U. z 2021 r. poz. 1973) opracował w 2022 r. w oparciu o dane dotyczące poprzedniego roku kalendarzowego (2021 r, ) strategiczne mapy hałasu dla dróg wojewódzkich województwa śląskiego będących w administracji Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach o ruchu powyżej 3 mln pojazdów rocznie.

Zakresem opracowania objęto między innymi DW 416, przebiegającą przez Gminę Pietrowice Wielkie na odcinku DW417 - Racibórz /DK45/ o długości 3,033 km. Wartości natężenia ruchu na badanym odcinku DW 416 wynosiły:

natężenie średniego dobowego ruchu rocznego (SDRR) 9833 pojazdów na dobę;

natężenie średniego ruchu dziennego (SRD) 7117 pojazdów na dobę;

natężenie średniego ruchu wieczornego (SRW) 1483 pojazdów na dobę,

natężenie średniego ruchu nocnego 1 233 pojazdów na dobę.

W opracowaniu, w tabelach zestawiono dane odnośnie terenów zagrożonych hałasem dla poszczególnych powiatów. Dane odnoszą się do przekroczenia dopuszczalnych poziomów dźwięku w środowisku dla wskaźnika LDWN oraz LN. Szczegółowe dane zawarte zostały na arkuszach map. Numeracja arkuszy map została przedstawiona w tabeli dla danego powiatu.

Wartości dla powiatu raciborskiego dla DW 416 zawiera poniższa tabela:

Tabela 15 Zestawienie terenów zagrożonych hałasem

Powiat raciborski	
Wskaźnik LDWN		Wskaźnik LN
Kryterium	1-5 dB	5,1–10 dB	10,1-15 dB	> 15dB		Kryterium	1-5 dB	5,1-10 dB	10,1-15 dB	>15dB
Powierzchnia obszarów zagrożonych w danym zakresie [km2 ]	0,061	0,015	0,000	0,000	Powierzchnia obszarów zagrożonych w danym zakresie [km2]	0,054	0,002	0,000	0,000
Liczba zagrożonych mieszkańców w danym zakresie (zaokr. do 100)	300	100	0	0	Liczba zagrożonych mieszkańców w danym zakresie (zaokr. do 100)	300	0	0	0
Numery arkuszy map terenów zagrożonych hałasem:		48, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80	

Źródło: ZDW w Katowicach

W poniższej tabeli zawarto dane obliczeniowe liczby ludności na terenach, na których występują przekroczenia hałasu pochodzącego od analizowanego odcinka drogi.

Tabela 16 Dane na temat przekroczeń dopuszczalnych poziomów dźwięku, wskaźnik LDWN oraz LN dla powiatu raciborskiego

Przekroczenia dopuszczalnych poziomów dźwięku w Środowisku Wskaźnik LDWN	Wskaźnik	1-5 dB	> 5-10 dB	> 10-15 dB	> 15 dB
Liczba mieszkańców eksponowanych na hałas w danym zakresie	LDWN	300	100	0	0

LN	300	0	0	0

Źródło „Wykonanie strategicznej mapy hałasu dla dróg wojewódzkich województwa śląskiego, dla których Zarząd Dróg Wojewódzkich w Katowicach pełni funkcję Zarządu, o natężeniu ruchu powyżej 3 000 000 pojazdów / rok”

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie zlokalizowano drogi powiatowe nadzorowane przez Zarząd Dróg Powiatowych w Raciborzu. Zestawienie ww. dróg ujęto w tabeli poniżej.

Tabela 17 Zestawienie dróg powiatowych na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Lp.	Nr drogi	Przebieg odcinka drogi	KilometraŜ (km od - do)	Długość odcinka drogi [m]
1	2	3	4	5
		Gmina Pietrowice Wielkie	
30	3502 S	granica woj. – Pawłów	0+000-5+320	5 320
31	3503 S	Strzybniczek – Pawłów	8+189-10+249	2 060
32	3504 S	Pawłów - Pietrowice Wielkie	0+000-3+969	3 969
33	3505 S	Pietrowice Wielkie – Lekartów DW 916	0+000-4+434	4 434
34	3506 S	Samborowice – Krzanowice	0+000-0+788	788
35	3524 S	od DP 3503S – gr. woj. (Tłustomosty)	2+225-6+916	4 691
36	3525 S	Maków - Kornice	0+000-2+018	2 018
37	3526 S	Pietrowice Wielkie - granica państwa (przez Gródczanki)	0+000-3+441	3 441
38	3547 S	Sławienko - Strzybniczek	0+000-1+062	1 062
Razem w gminie	27 783

Źródło: https://bip.powiatraciborski.pl/pzdr/rejestry.html

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w 2021 roku GIOŚ nie prowadził pomiarów hałasu

Hałas kolejowy

Hałas generowany przez ruch pojazdów szynowych związany jest z hałasem trakcyjnym - pochodzącym od silników trakcyjnych i wentylatorów, hałasem toczenia - powstającym na styku kół pociągu z szynami, a także hałasem aerodynamicznym - związanym z opływem powietrza.

Przez Gminę Pietrowice Wielkie przebiega:

Linia kolejowa 177 - Racibórz – Głubczyce – linia drugorzędna, jednotorowa niezelektryfikowana, długość linii 38,626 km, prędkość maksymalna 30 km/h, jest wykorzystywana w ruchu towarowym;

Linia kolejowa 194 Pietrowice Wielkie - Kietrz; linia znaczenia miejscowego, jednotorowa niezelektryfikowana, długość linii 8,629 km, prędkość maksymalna 20 km/h, linia obecnie nie jest eksploatowana w ruchu pasażerskim, jest wykorzystywana w ruchu towarowym.

W 2021 r. badaniami monitoringowymi realizowanymi w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, pod względem uciążliwości hałasowych objęte były linie kolejowe 131 i 127 na odcinkach przebiegających przez gminę Tarnowskie Góry.

Linie kolejowe przebiegające przez gminę Pietrowice Wielkie nie były objęte pomiarami monitoringowymi hałasu. Biorąc pod uwagę charakter i przeznaczenie linii przebiegających przez Gminę można przypuszczać, że wartości hałasu generowanego przez linie nie przekraczają wartości dopuszczalnych.

Hałas lotniczy

Hałas lotniczy, na terenie województwa śląskiego jest generowany głównie przez lotnisko w Pyrzowicach, które w 2011 roku objęte było badaniami prowadzonymi przez WIOŚ Katowice. Ze względu na dynamiczny rozwój lotniska, w 2014 roku uruchomiono ciągły monitoring hałasu lotniczego.

Pozostałe lotniska w województwie śląskim znajdują się na terenach aglomeracji ponad 100 tys. ludności, objętych mapowaniem akustycznym. Część lotnisk sportowych jest nieobjęta mapowaniem na terenie aglomeracji, ze względu na niewielką regularność i małą liczbę operacji lotniczych, a zatem nie stanowią one potencjalnego źródła ponadnormatywnego hałasu lotniczego.

Z uwagi na dużą odległość Gminy od głównego lotniska (w Pyrzowicach), wpływ hałasu lotniczego na analizowany obszar jest znikomy.

Rysunek 15 Odległość Gminu Pietrowice Wielkie od lotniska w Pyrzowicach

Źródło:https://www.google.com/maps/place/Pietrowice+Wielkie/@50.3410911,17.742975,8.25z/data=!4m6!3m5!1s0x47116f4ea4fe8841:0xb6e19c51249145d8!8m2!3d50.1029786!4d18.0915378!16s%2Fm%2F03hhcw7?entry=ttu

Gmina Pietrowice Wielkie położona jest przy granicy z Czechami i w związku z tym przy ocenie hałasu lotniczego należy uwzględnić lotniska znajdujące się na terenie Czech. Najbliższym położonym względem Gminy jest lotnisko Ostrava usytuowane na terenie wioski Mošnov, a także częściowo na terenie miejscowości Albrechtičky i Petřvald. Odległość między Gminą Pietrowice Wielkie a lotniskiem wynosi ok. 40 km.

Rysunek 16 Usytuowanie Gminu Pietrowice Wielkie względem lotniska w Ostravie

Źródło: https://www.google.com/maps/@49.8663381,17.6690107,10z?entry=ttu

Hałas przemysłowy

Na klimat akustyczny wpływ ma również hałas związany z zakładami przemysłowymi powstający ze względu na eksploatację maszyn, pracę urządzeń i instalacji, a także transport produktów wewnątrz zakładu.

Pomimo iż Gmina ma typowo rolniczy charakter gminy, a działalność gospodarcza oparta głównie o mikroprzedsiębiorstwa usługowo-handlowe to należy wspomnieć, że głównym pracodawcą jest firma Eko-Okna S.A. mająca siedzibę oraz hale przemysłowe w Kornicach.

Firma Eko-Okna S.A. jest największym producentem okien w Polsce i jednym z największych w Europie. Zatrudnia ponad 12 000 osób i posiada na terenie Gminy Pietrowice Wielkie siedem hal produkcyjnych i ponad 700 samochodów dostawczych, które powodują zwiększony hałas drogowy.

Sama działalność firmy nie powoduje przekroczenia norm hałasu, z którymi wiązałoby się nałożenie kar administracyjnych.

Podsumowanie oraz analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z klimatem akustycznym

W Gminie działają głównie mikroprzedsiębiorstwa, zatrudniające do 9 pracowników, które w niewielkim stopniu generują hałas przemysłowy. Na terenie Gminy nie występuje istotny hałas lotniczy i kolejowy, a głównym źródłem hałasu pozostaje ruch samochodowy, głównie ruch samochodów dostawczych z i do firmy Eko-Okna S.A.

Syntetyczną analizę SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z klimatem akustycznym na podstawie, której wskazane zostaną cele w zakresie ochrony środowiska przedstawiają tabele poniżej.

Tabela 18 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z klimatem akustycznym – mocne i słabe strony

	MOCNE STRONY	SŁABE STRONY
Brak źródeł hałasu lotniczego wykazującego przekroczenia poziomu dopuszczalnego. Niewielki ruch kolejowy.	Brak stałego punktu pomiaru hałasu drogowego; Możliwość występowania hałasu komunikacyjnego na głównych drogach przelotowych przez Gminę. Możliwość występowania hałasu komunikacyjnego związanego z transportem z i do firmy Eko-Okna S.A.

Źródło: Opracowanie własne.

Tabela 19 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z klimatem akustycznym – szanse i zagrożenia

	SZANSE	ZAGROŻENIA
Brak źródeł hałasu lotniczego wykazującego przekroczenia poziomu dopuszczalnego.	Wzrost ruchu kolejowego i drogowego. Powstanie zakładu mogącego generować przekroczenia norm hałasu.

Źródło: Opracowanie własne.

Pola elektromagnetyczne

Promieniowanie elektromagnetyczne dzieli się na promieniowanie jonizujące - którego energia wywołuje zjawisko jonizacji, a źródłem są substancje promieniotwórcze i niejonizujące - związane ze zmianami pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez źródła energetyczne i radiokomunikacyjne. Przekroczenia w dopuszczalnych dawkach mogą powodować poważne choroby wśród ludzi i zwierząt, a także wpływać na roślinność danego terenu.

Promieniowanie jonizujące

Promieniowanie jonizujące, dzięki odpowiednio wysokiej energii promieniowania, przenika przez materię i powoduje oderwanie elektronów od atomu. Jest to naturalnie występujące zjawisko w kosmosie, wywołane samorzutnie przez pierwiastki promieniotwórcze, na stałe obecne w przyrodzie jako promieniowanie tła o średnim poziomie dawki w Polsce wynoszącym 2,5 mSv rocznie. Innym źródłem promieniowania są izotopy pierwiastków promieniotwórczych, powstające w wyniku rozpadów wywołanych działalnością człowieka, w związku z użytkowaniem aparatury rentgenowskiej czy przeprowadzania badań naukowych. Zarówno naturalnie występujące promieniowanie tła, a także antropogeniczne, odpowiednio zabezpieczone, promieniowanie jonizujące, nie stwarza na obszarze Gminy uciążliwości dla człowieka.

Prezes Państwowej Agencji Atomistyki ( PAA) dokonuje systematycznej oceny sytuacji radiacyjnej w Polsce. Podstawą do takiej oceny są dane pozyskiwane z monitoringu radiacyjnego, informacje na temat zdarzeń radiacyjnych w kraju oraz informacje pozyskiwane od innych państw i organizacji międzynarodowych.

Systematyczna ocena sytuacji radiacyjnej kraju jest prowadzona przez Centrum ds. Zdarzeń Radiacyjnych (CEZAR). Zadania Centrum ds. Zdarzeń Radiacyjnych obejmują:

zbieranie, weryfikację oraz analizę danych monitoringowych,

prowadzenie baz danych i obsługę systemów informatycznych istotnych dla oceny sytuacji radiacyjnej kraju,

weryfikację i analizę informacji na temat zdarzeń radiacyjnych oraz reagowanie na zdarzenia radiacyjne (w tym prowadzenie Krajowego Punktu Kontaktowego oraz funkcjonowanie Służby Awaryjnej Prezesa PAA),

współpraca z krajowymi instytucjami oraz z centrami awaryjnymi innych państw i organizacji międzynarodowych w zakresie monitoringu radiacyjnego
i zarządzania kryzysowego,

prognozowanie rozwoju sytuacji radiacyjnej kraju oraz zagrożeń dla ludności
i środowiska.

Na terenie Polski prowadzony jest stały monitoring mocy dawki promieniowania gamma oraz pomiary zawartości izotopów promieniotwórczych w środowisku i produktach spożywczych. System monitoringu funkcjonuje 24 godziny na dobę 7 dni w tygodniu i pozwala na bieżące śledzenie sytuacji radiacyjnej na terenie kraju oraz wczesne wykrywanie potencjalnych zagrożeń.

Wyróżnia się dwa rodzaje monitoringu:

ogólnokrajowy – pozwalający na uzyskanie danych niezbędnych do oceny sytuacji radiacyjnej na obszarze całego kraju w warunkach normalnych
i w sytuacjach zagrożenia radiacyjnego. Na tej podstawie prowadzone jest badanie długookresowych zmian sytuacji radiacyjnej środowiska i produktów żywnościowych.

lokalny – pozwalający na uzyskanie danych z terenów, na których jest (lub była) prowadzona działalność mogąca powodować lokalne zwiększenie narażenia radiacyjnego ludności (dotyczy to ośrodka jądrowego w Świerku, Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych w Różanie oraz terenów byłych zakładów wydobywczych i przeróbczych rud uranu w Kowarach).

W Polsce w skład systemu monitoringu promieniowania wchodzą:

stacje systemu wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych:

54 stacje automatyczne PMS (ang. Permanent Monitoring Station) należące do PAA, które wykonują pomiary ciągłe wielkości radiologicznych
i podstawowych parametrów meteorologicznych (opad deszczu i temperatura otoczenia),

13 stacji typu ASS-500 należących do Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej, które wykonują ciągłe zbieranie aerozoli atmosferycznych na filtrach, spektrometryczne oznaczanie zawartości poszczególnych radioizotopów w próbach tygodniowych,

9 stacji IMGW-PIB należących do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego (w: Warszawie, Gdyni, Włodawie, Świnoujściu, Gorzowie/Poznaniu, Lesku, Zakopanem, Legnicy
i Mikołajkach), realizujących pomiary na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska,

13 stacji pomiarowych wspomagających należących do Ministerstwa Obrony Narodowej, które wykonują ciągłe pomiary mocy dawki promieniowania gamma

Pomiary skażeń promieniotwórczych wód powierzchniowych i osadów dennych;

Monitoring Cs-137 w glebie.

Rozmieszczenie stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych prezentuje rysunek poniżej.

Rysunek 17 Lokalizacja stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych

Źródło: https://monitoring.paa.gov.pl/maps-portal/

Pomiary badanych wielkości są wykonywane zgodnie z metodyką zatwierdzoną przez Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki.

Wyniki monitoringu radiacyjnego kraju są podstawą dokonywanej przez Prezesa PAA oceny sytuacji radiacyjnej Polski, która systematycznie prezentowana jest:

na stronie internetowej Państwowej Agencji Atomistyki – moc dawki promieniowania gamma;

w systemie EURDEP (European Radiological Data Exchange Platform) – moc dawki promieniowania gamma całkowita aktywność alfa i beta pochodząca od radionuklidów sztucznych w aerozolach atmosferycznych;

w komunikatach kwartalnych publikowanych w Monitorze Polskim – moc dawki promieniowania gamma oraz zawartość izotopu Cs-137 w powietrzu i mleku;

w raporcie rocznym Prezesa PAA – pełny zakres wyników pomiarowych.

W raporcie rocznym Prezesa PAA za 2021 r. w podsumowaniu stwierdzono, iż wyniki programów monitoringowych prowadzonych w 2021 r. na terenie Polski pokazują, że zarówno środowisko, żywność oraz woda pitna są bezpieczne dla ogółu ludności.

Skażenie radioizotopem Cs-137 powstałe w wyniku awarii w Czarnobylu przeważnie utrzymuje się na bardzo niskim poziomie, nie mającym istotnego wpływu na zdrowie ludzi. Wyższe stężenie Cs-137 można zaobserwować w produktach leśnych, które również nie mają istotnego wpływu na zdrowie ludzi, a wyniki pobranych próbek żywności pochodzącej
z terenów leśnych nie przekraczały w 2021 r. wartości granicznych dopuszczających do spożycia.

Ostatnie, aktualne podsumowanie badań wykonane przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy zostało zawarte w Opracowaniu wyników uzyskanych w pomiarach radioaktywności w powietrzu w roku 2021. Zgodnie z raportem pt. Opracowanie wyników uzyskanych w pomiarach radioaktywności w powietrzu w roku 2021 poziom promieniotwórczości w przyziemnej warstwie atmosfery związany z obecnością izotopów promieniotwórczych sztucznych i naturalnych w 2021 roku nie odbiegał w sposób znaczący od poziomu, który obserwowano w poprzednich latach z wyjątkiem epizodycznej sytuacji w październiku. Podsumowanie otrzymanych wyników przedstawiono w tabeli poniżej.

Tabela 20 Wykonywanie pomiarów na stacjach wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych IMGW – Zestawienie wyników uzyskanych w roku 2021

Lp.	Rodzaj pomiaru	Wartość średnia/ Suma roczna Suma roczna dotyczy tylko wyników spektrometrycznych oraz opadu całkowitego dobowego	Ocena stanu
1	Moc dawki promieniowania gamma	Wartość średnia: 90,1 nSv/h	Wartości na poziomie tła
2	Stężenie promieniotwórcze izotopów alfa pochodzenia naturalnego w aerozolach powietrza	Wartość średnia: 8,302 Bq/m3	Wartości na poziomie tła
3	Stężenie promieniotwórcze izotopów alfa pochodzenia sztucznego w aerozolach	Wartość średnia: 0,062 Bq/m3	Wartości na poziomie tła
4	Stężenie promieniotwórcze izotopów beta pochodzenia sztucznego w aerozolach powietrza	Wartość średnia: 0,272 Bq/m3	Wartości na poziomie tła
5	Globalna aktywność beta całkowitego opadu dobowego oraz roczna suma aktywności beta całkowitego opadu dobowego	Wartość średnia: 0,9 Bq/m2 Suma roczna: 0,317 kBq/m2	Wartości na poziomie tła
6	Globalna aktywność beta wody opadowej	Wartość średnia 328,9 mBq/litr	Wartości na poziomie tła
7	Globalna aktywność beta całkowitego opadu miesięcznego	Wartość średnia 8,0 Bq/m2	Wartości na poziomie tła
8	Stężenie promieniotwórcze 137Cs w zbiorczych próbkach całkowitego opadu miesięcznego	Wartość średnia 0,023 Bq/m2 Suma roczna 0,271 Bq/m2	Bardzo niskie wartości z tendencją malejącą
9	Stężenie promieniotwórcze 134Cs w zbiorczych próbkach całkowitego opadu miesięcznego	Wartość średnia, Suma roczna: Poniżej zdolności detekcji	Bardzo niskie wartości na poziomie zdolności detekcyjnych aparatury
10	Stężenie promieniotwórcze 90Sr w zbiorczych próbkach całkowitego opadu miesięcznego	Wartość średnia: 0,010 Bq/m2 Suma roczna: 0,118 Bq/m2	Bardzo niskie wartości z tendencją malejącą
11	Sumy roczne aktywności 228Ac, 7Be, 40K, 226Ra, w zbiorczych próbkach całkowitego opadu miesięcznego. [Bq/m2]	Suma roczna Ac-228: 0,636 Bq/m2 Suma roczna Be-7: 881,847Bq/m2 Suma roczna K-40: 24,079 Bq/m2 Suma roczna Ra-226: 1,397 Bq/m2	Wartości na poziomie tła

Źródło: Opracowanie wyników uzyskanych w pomiarach radioaktywności w powietrzu w roku 2021

Monitoring Cs-137 w glebie ma na celu określanie aktualnego rozkładu depozycji cezu-137 oraz stężeń radionuklidów naturalnych w powierzchniowej warstwie gleby. Pomiary realizowane co dwa lata, na terenie całej Polski w 254 punktach zlokalizowanych w ogródkach meteorologicznych stacji i posterunków Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

Ostatnie badanie odbyło się jesienią 2020 roku. Wyniki badania zostały zaprezentowane
w opracowaniu pn. „Monitoring promieniowania jonizującego realizowany w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska w latach 2020-2022. Zadanie 3: Monitoring stężenia cezu-137 w glebie”.

Na terenie województwa śląskiego znajdowało się 22 punktów poboru próbek gleby.

Tabela 21 Lokalizacje punktów pomiarowych na terenie województwa śląskiego i wyniki oznaczeń depozycji 137Cs w próbkach gleby pobranych jesienią 2020 r.

Lp.	Numer punktu	Miejscowość	Depozycja Cs [kBq/m2]
191	6	Laliki	0,84
192	19	Nowy Dwór	1,52
193	88	Międzybrodzie	4,09
194	157	Dąbrowa Górnicza – Ząbkowice	3,97
195	158	Częstochowa	0,51
196	159	Bieruń Stary	1,06
197	160	Katowice Pyrzowice LBM	0,75
198	161	Czekanów	0,78
199	162	Wisła	2,70
200	164	Świerklaniec	0,52
201	168	Bielsko Biała	1,52
202	170	Brenna	0,69
203	173	Jastrzębie	2,28
204	174	Racibórz	3,10
205	175	Lgota Górna	0,83
206	177	Pszczyna	1,73
207	178	Cieszyn	0,91
208	180	Istebna Kubalonka	2,91
209	181	Rybnik	0,53
210	182	Katowice	1,89
211	183	Katowice (25cm)	2,93
212	367	Droniowice	0,38

Źródło: „Monitoring Promieniowania Jonizującego Realizowany W Ramach Państwowego Monitoringu Środowiska W Latach 2020-2022”

Z dotychczasowych przeprowadzonych badań, pobieranych w cyklu dwuletnim próbek, średnie stężenie 137Cs w powierzchniowej warstwie gleby w dziewięciu województwach jest ciągle powyżej 1 kBq/m2 i wynosi średnio dla całej Polski 1,13 kBq/m2 (dane dla próbek pobranych jesienią 2020 r.). Otrzymane wyniki nie wskazują na to istnienie realnego zagrożenia, jednak ze względu na przekroczenie wartości dopuszczalnej niezbędne jest kontunuowanie badań w przyszłości.

Promieniowanie niejonizujące

Promieniowanie niejonizujące może być wytwarzane w postaci naturalnej, którego źródłem jest Słońce, a także sztucznej występującej w otoczeniu urządzeń elektrycznych takich jak: stacje radiowe, radiolokacyjne, telewizyjne i telefonii komórkowej, a także linie elektroenergetyczne. Istotne jest, aby cała aparatura wytwórcza była odpowiednio zabezpieczona i aby spełniała normy odległościowe. Niezbędna jest jednak kontrola natężenia i gęstości mocy szczególnie w centrach miast i przy liniach przesyłowych energii elektrycznej.

Od 2008 roku na terenie województwa śląskiego Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach prowadzi badania monitoringowe poziomów promieniowania elektromagnetycznego w środowisku (zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Klimatu
i Środowiska z dnia 15 grudnia 2020 roku, w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia okresowych badań poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz.U. 2020 poz. 2311). Przedmiotowe rozporządzenie określa zakres i sposób prowadzenia okresowych (monitoringowych) badań poziomów PEM, w tym:

sposób wyboru punktów pomiarowych;

wymaganą częstotliwość prowadzenia pomiarów;

sposoby prezentacji wyników pomiarów.

Zgodnie z wyżej wymienionym rozporządzeniem w 2021 roku na terenie województwa śląskiego przeprowadzono łącznie 95 pomiarów monitoringowych, z czego 71 w ramach sieci stałej obejmującej tereny miejskie i 24 w ramach sieci badawczej prowadzonej na terenach wiejskich.

Aktualnie obowiązującym aktem prawnym regulującym poziomy dopuszczalne pól elektromagnetycznych w środowisku jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku, które określa zróżnicowane dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych w środowisku dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową i miejsc dostępnych dla ludności.

Szczegółowe informacje o dopuszczalnych poziomach pól elektromagnetycznych zawierają poniższe tabele:

Tabela 22 Częstotliwość pola elektromagnetycznego, dla której określa się parametry fizyczne charakteryzujące oddziaływa-nie pola elektromagnetycznego na środowisko oraz dopuszczalne poziomy pola elektromagnetycznego, charakteryzowane przez dopuszczalne wartości parametrów fizycznych dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową

Tabela 23 Zakresy częstotliwości pól elektromagnetycznych, dla których określa się parametry fizyczne charakteryzujące oddziaływanie pól elektromagnetycznych na środowisko oraz dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych, charakteryzowane przez dopuszczalne wartości parametrów fizycznych dla miejsc dostępnych dla ludności.

Źródło: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku Dz.U. 2019, poz. 2448)

Ocena poziomów pól elektromagnetycznych na terenie województwa śląskiego została wykonana na podstawie pomiarów wykonanych w 2021 roku przez Centralne Laboratorium Badawcze GIOŚ w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska https://www.gios.gov.pl/images/dokumenty/pms/monitoring_pol_elektormagnetycznych/stan_srodowiska/ocena_pem_2021_slaskie.pdf.

Na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie nie prowadzono pomiarów w ramach monitoringu pól elektromagnetycznych prowadzonego przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w 2021 roku.

Na poniższych rysunkach przedstawiono lokalizację punktów pomiarowych dla sieci stałej i badawczej:

Rysunek 18 Lokalizacja punktów pomiarowych sieci stałej na terenie województwa śląskiego w 2021 roku

Źródło: https://www.gios.gov.pl/images/dokumenty/pms/monitoring_pol_elektormagnetycznych/stan_srodowiska/

Rysunek 19 Lokalizacja punktów pomiarowych sieci badawczej na terenie województwa śląskiego w 2021 roku

Źródło: https://www.gios.gov.pl/images/dokumenty/pms/monitoring_pol_elektormagnetycznych/stan_srodowiska/

Najbliższym punktem stałej sieci badawczej od gminy Pietrowice Wielkie, w którym wykonywano pomiary w 2021 jest punkt zlokalizowany w Raciborzu.

Wyniki pomiarów monitoringowych za rok 2021 dla województwa śląskiego w punkcie stałej sieci monitoringu pomiarowym zlokalizowanym w Raciborzu prezentuje tabela poniżej.

Tabela 24 Prezentacja wyników pomiarów dla punktu stałej sieci monitoringu zlokalizowanego w Raciborzu

Kod punktu pomiarowego	Adres punktu pomiarowego	Długość geograficzna	Szerokość geograficzna	Wynik 0,5 godz. Pomiaru [V/m]	Niepewność pomiaru [V/m]	Wartość wskaźnika WMe
S_2021_C_9	Racibórz, ul. Kasprowicza	18.213561	50.091072	<0,7	0,7	0,04

Źródło: GIOŚ, Wyniki pomiarów monitoringowych za rok 2021, https://www.gios.gov.pl/images/dokumenty/pms/monitoring_pol_elektormagnetycznych/stan_srodowiska/ocena_pem_2021_slaskie.pdf

Analiza 71 wyników pomiarów PEM wykonanych w stałej sieci pomiarowej wykazała, iż w 38 punktach zmierzone średnie wartości natężeń pola elektrycznego, były poniżej progu czułości sondy pomiarowej tj. 0,7 V/m. Analogicznie dla punktów wyznaczonych w sieci badawczej, 18 z 24 pomiarów wykazało średnie poziomy poniżej progu czułości sondy.

Najwyższy średni poziom natężenia PEM wyznaczony na podstawie półgodzinnego pomiaru monitoringowego, zarejestrowano dla punktów sieci stałej w Tychach przy ul. Dmowskiego (2,7 V/m), dla sieci badawczej w Herbach przy ul. Lublinieckiej (2,4 V/m).

Wskaźnik WMe wyznaczono w punktach, w których przynajmniej jeden wynik maksymalnej wartości chwilowej przekroczył próg czułości sondy pomiarowej. Wyznaczony wskaźnik WMe, kształtował się na poziomie od 0,03 do 0,2 dla punktów w sieci badawczej oraz 0,03 do 0,16 dla punktów w sieci stałej, w żadnym z punktów nie osiągnął wartości dopuszczalnej 1.

Analiza uzyskanych wyników wskazuje, iż średni poziom PEM wyznaczony na podstawie wszystkich pomiarów w2021 roku, wyniósł 0,73 V/m. Z kolei średni poziom dla punktów sieci monitoringu stałego (tereny gmin miejskich) wynosi 0,79 V/m, a dla sieci badawczej (gminy wiejskie) 0,55 V/m. Różnica poziomów średnich pomiędzy terenami miejskimi a wiejskimi wynika przede wszystkim z większego nasycenia terenów zurbanizowanych instalacjami radiokomunikacyjnymi.

Głównymi źródłami pól elektromagnetycznych sztucznie wytworzonych (na skutek działalności człowieka) w środowisku są:

instalacje radiokomunikacyjne, do których zaliczamy: stacje bazowe telefonii komórkowych, systemy nadawcze radiowo-telewizyjne,

bezprzewodowe sieci komputerowe,

elektroenergetyczne stacje i linie przesyłowe

Należy wspomnieć, iż na terenie Gminy Pietrowice Wielkie znajdują się stacje bazowe telefonii komórkowej zlokalizowane w następujących miejscach:

Stacje bazowe Aero2, Plus, lokalizacja Pietrowice Wielkie ul. Żymierskiego 9 - maszt Plusa;

Stacje bazowe T-Mobile, Play, Orange, lokalizacja Kornice ul. ul. Spółdzielcza - maszt T-Mobile

Maszty telefonii komórkowej są sztucznym źródłem niejonizującego promieniowania elektromagnetycznego, które jednak zgodnie z aktualną wiedzą naukową nie powodują negatywnych konsekwencji zdrowotnych.

Elektroenergetyczne stacje i linie przesyłowe

Przez teren Gminy Pietrowice Wielkie przebiega elektroenergetyczna linia 110 kV relacji Racibórz Studzienna – Chemik (Blachownia Kędzierzyn) oraz druga relacji Racibórz Studzienna – Kietrz.

Rozwój sieci dla stanu istniejącego i terenów urbanizujących się może nastąpić poprzez:

a) modernizację i rozbudowę istniejącego układu sieci,

b) modernizację stacji transformatorowych, w tym instalowanie jednostek o wysokiej mocy,

c) dla terenów urbanizujących się oddalonych od stacji transformatorowych budowę nowych sieci i stacji.

Od sieci elektroenergetycznej utrzymuje się strefy, o wielkości których mówią przepisy szczegółowe.

Podsumowanie oraz analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z polami elektromagnetycznymi

W bliskim sąsiedztwie Gminy Pietrowice Wielkie, w 2021 r. w Raciborzu został zlokalizowany punkt pomiarowy w ramach monitoringu prowadzonego przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska - a na podstawie wyników pomiarów można stwierdzić, iż na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie wartość niejonizującego promieniowania elektromagnetycznego jest na tyle mała, że nie powoduje uciążliwości dla środowiska.

Syntetyczną analizę SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z polami elektromagnetycznymi na podstawie, której wskazane zostaną cele w zakresie ochrony środowiska przedstawiają tabele poniżej.

Tabela 25 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z polami elektromagnetycznymi – mocne i słabe strony

	MOCNE STRONY	SŁABE STRONY
Potencjalnie niskie wartość promieniowana niejonizującego na obszarze Gminy;	Brak ciągłego monitoringu natężenia promieniowania elektromagnetycznego w obrębie Gminy. Zlokalizowanie na terenie Gminy Pietrowice Wielkie stacji bazowych telefonii komórkowej.

Źródło: Opracowanie własne.

Tabela 26 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z polami elektromagnetycznymi – szanse i zagrożenia

	SZANSE	ZAGROŻENIA
- Skutecznie działający krajowy system ochrony przed polami elektromagnetycznymi.	Planowane inwestycje w zakresie linii przesyłowych i możliwe zwiększanie nadajników telefonii komórkowej.

Źródło: Opracowanie własne.

Zasoby przyrodnicze

Obszar Gminy Pietrowice Wielkie położony jest w obszarze Nizin Środkowopolskich, makroregion Nizina Śląska, mezoregion Płaskowyż Głubczycki.

Lokalizację Gminy Pietrowice Wielkie względem mezoregionów Polski przedstawia poniższy rysunek.

Rysunek 20 Lokalizacja Gminy Pietrowice Wielkie względem mezoregionów Polski

https://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/

Gmina Pietrowice Wielkie posiada niewielką lesistość, wynosi według danych za 2022 rok 3,3% całej powierzchni Gminy. W 2022 roku (według danych GUS powierzchnia lasów wynosiła 222,94 ha, w tym lasy publiczne 176,94 ha, w tym lasy publiczne Skarbu Państwa 176,94, lasy prywatne ogółem - 46 ha.

Źródło: https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/teryt/tablica

Gmina znajduje się na terenie nadleśnictwa Rudy Raciborskie, które jest pod nadzorem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach.

Mapę Nadleśnictw prezentuje rysunek poniżej:

Rysunek 21 Mapa nadleśnictw na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło: https://www.bdl.lasy.gov.pl/portal/mapy#

Tereny leśne są obszarami cennymi pod względem florystycznym, ekologicznym
i krajobrazowym. Skupia się w nich większość chronionych i rzadkich gatunków roślin, występujących na terenie Gminy. Największe skupiska lasów zlokalizowane są w północno – zachodniej części gminy. Dominującym zespołem potencjalnej roślinności naturalnej na tym obszarze jest żyzny grąd środkowoeuropejski w krajobrazie równinnym oraz zbiorowiska łęgowe w dolinach rzecznych. Natomiast dominującymi gatunkami drzew są: dąb, brzoza
i modrzew, stanowiące łącznie 80% powierzchni lasów. 99,13 % lasów na terenie Gminy zalicza są do lasów ochronnych, z dominującą kategorią lasów „glebochronnych”. Ponadto wszystkie lasy zakwalifikowano jako uszkodzone przez przemysł.

Na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie znajdują się ubogie zasoby przyrodnicze o charakterze prawnie chronionym. W centralnym rejestrze form ochrony przyrody (https://crfop.gdos.gov.pl/CRFOP) na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie jest zarejestrowany jeden pomnik przyrody:

Pomnik przyrody Żywotnik olbrzymi - Thuja plicata (Thuja gigantea) – pierśnica: 41cm; obwód: 130cm; rośnie na terenie zespołu pałacowo parkowego w Krowiarkach przy ul. Zamkowej;• uznany za pomnik przyrody Decyzją nr 309 PWRN w Opolu z dnia 30.03.1963r. Nr ROL-XI-4/7/63 Rozporządzenie nr 19/05 Wojewody Śląskiego z dnia 16 czerwca 2005r. (Dz. Urz. Woj. Śl. z dnia 27 czerwca 2005r. Nr 81, poz. 2195)

Rysunek 22 Formy ochrony przyrody na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło: http://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/

Rysunek 23 Zdjęcie pomnika przyrody Żywotnik olbrzymi w Krowiarkach PL.ZIPOP.1393.PP.2411072.315

Źródło: https://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy

Na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie dominują użytki rolne. Użytki rolne zajmują 6073 ha, co stanowi ok. 89 % ogólnej powierzchni Gminy(dane GUS za 2014 r.).

Duży udział w zbiorowiskach odgrywają rośliny szuwarowe i bagienne z klasy kępkowo – dolinkowej. Zbiorowiska łąkowe reprezentowane są przez eutroficzne, mokre łąki turzycowe powstające w bezpośrednim kontakcie z łąkami kośnymi (bardziej podtopione, łąki z ostrożeniem łąkowym i ostrożeniowo – rdestowe). Na wyższych tarasach rzecznych rozwijają się łąki świeże i rajgrasowe. Flora roślin naczyniowych na obszarze Gminy jest bogata i zróżnicowana, mimo znacznego odlesienia terenu.

Nieodłącznym elementem krajobrazu Gminy Pietrowice Wielkie są malownicze, szczególnie w okresie wiosenno-letnim, rozległe pola uprawne i łąki, a wśród nich miejsca zadrzewione, zagajniki, lasy oraz parki i aleje drzew. Zieleń urządzona na terenie Gminy reprezentowana jest przez zieleń parkową, cmentarną i przykościelną, a także przez szereg alei i szpalerów przydrożnych oraz zadrzewień śródpolnych. Parki, zieleńce i tereny zieleni osiedlowej zajmują powierzchnię ogółem 3,93 ha.

Parki dworskie i przypałacowe nie są szczególną formą ochrony przyrody, podlegają ochronie konserwatorskiej jako zabytki kultury.

Obiekty wpisane do rejestru zabytków to:

zespół pałacowo-parkowy w Krowiankach;

zespół dworsko – parkowy w Samborowicach;

zespół dworsko – parkowy w Gródczankach;

kościół parafialny (z otoczeniem) w Makowie;

kościół odpustowy p.w. Św. Krzyża w Pietrowicach Wielkich,

Blisko granic Gminy Pietrowice Wielkie położone są cenne obszary prawnie chronione, są to:

Park Krajobrazowy „Cysterskie Kompozycje Rud Wielkich”, jego granica przebiega (w najbliższym miejscu) w odległości min. 4,8 km na wschód;

rezerwat „Łężczok”, którego granica przebiega w odległości 6,4 km na wschód;

obszar Chronionego Krajobrazu „Wronin – Maciowakrze”, położony w bezpośrednim sąsiedztwie gminy Pietrowice Wielkie od strony północnej;

Międzynarodowy korytarz ekologiczny sieci ECONET nr 19m „Górna Odra” usytuowany na wschód od granic Gminy.

Podsumowanie oraz analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami przyrodniczymi

Pod względem przyrodniczym Gmina Pietrowice Wielkie nie jest bardzo atrakcyjna, ponieważ posiada niewielką obiektów przyrodniczych będących obszarami cennymi przyrodniczo. Na terenie Gminy występuje tylko jedna forma prawnie chroniona, pomnik przyrody. Nieodłącznym elementem krajobrazu Gminy Pietrowice Wielkie są malownicze, szczególnie w okresie wiosenno-letnim, rozległe pola uprawne i łąki, a wśród nich miejsca zadrzewione, zagajniki, lasy oraz parki i aleje drzew.

Tabela 27 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami przyrodniczymi – mocne i słabe strony

	MOCNE STRONY	SŁABE STRONY
Malownicze rozległe pola i łąki	Prowadzenie rabunkowej gospodarki leśnej.

Źródło: Opracowanie własne.

Tabela 28 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami przyrodniczymi – szanse i zagrożenia

	SZANSE	ZAGROŻENIA
Możliwość uzyskania środków dotacyjnych na tworzenie nowych ścieżek rowerowych; Propagowanie walorów turystycznych Gminy i całego obszaru, a także tworzenie gospodarstw agroturystycznych bazujących na potencjale krajobrazowym Gminy Wzrost popularności regionu, rozwój przedsiębiorczości mieszkańców Gminy.	Brak działań ze strony Gminy w wyniku braku dotacji z środków zewnętrznych; Utrata zasobów leśnych w wyniku zmian klimatu (susze, obniżenie poziomu wód gruntowych, erozje gleby).

Źródło: Opracowanie własne.

Zasoby wodne

Zasoby wodne są znaczącym składnikiem środowiska, wpływającym pośrednio i bezpośrednio na warunki gleby, mikroklimat regionu, a także faunę i florę. Przyjęto dzielić zasoby na wody powierzchniowe – w tym: jeziora, rzeki, strumienie i inne zbiorniki wodne, oraz na wody podziemne - definiowane jako wody przemieszczające się w ośrodkach skalnych pod powierzchnią ziemi.

Wody powierzchniowe

Podmiotem odpowiedzialnym za gospodarkę wodną na terenie Gminy Pietrowice Wielkie jest Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach, który działa na obszarze Regionu Wodnego Górnej Odry.

Region wodny Górnej Odry stanowi obszar dorzecza Odry o powierzchni 3829, 93 km2. Obejmuje górną część dorzecza Odry, od granic Państwa do ujścia rzeki Kłodnicy.

Na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie znajduje się 6 zlewni jednolitych części wód powierzchniowych, które należą do regionu wodnego Górnej Odry. Są to:

obszar JCWP RW600009115239 – Psina od źródeł do Suchej wraz z Suchą, ocena stanu GIOŚ 2014-2019 - zły stan wód; wskaźnikiem determinującym stan są: BZT5, OWO, przewodność, azot ogólny, azot amonowy, azot azotanowy, fosfor ogólny, fosfor fosforanowy (V); stan (ogólny) - zły stan wód; główna przyczyna presji troficznych: odpływ miejski (wody opadowe), źródła przemysłowe oraz źródła bytowe i komunalne (punktowe i rozproszone); osiągnięcie celów środowiskowych w 2027 roku jest zagrożone; JCWP jest nieprzeznaczona do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi i nieprzeznaczona do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych;

obszar JCWP RW600009115949 – Cisek; ocena stanu GIOŚ 2014-2019 - zły stan wód; wskaźnikami determinującymi stan są: BZT5, przewodność, azot ogólny, azot amonowy, azot azotanowy, fosfor fosforanowy (V), makrofity; główne źródło presji troficznych: odpływ miejski (wody opadowe); osiągnięcie celów środowiskowych
w 2027 roku jest zagrożone; JCWP jest nieprzeznaczona do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi i nieprzeznaczona do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych;

obszar JCWP RW600011115299 – Psina od Suchej do ujścia; ocena stanu GIOŚ 2014-2019 - słaby stan ekologiczny; stan (ogólny) - zły stan wód; wskaźniki determinujące stan BZT5, OWO, azot ogólny, azot amonowy, azot azotanowy, fosfor ogólny, fosfor fosforanowy (V), fitobentos; główna przyczyna presji troficznych nawożenie i depozycja, odpływ miejski (wody opadowe), źródła przemysłowe, źródła bytowe i komunalne (punktowe i rozproszone); osiągnięcie celów środowiskowych w 2027 roku jest zagrożone; JCWP jest nieprzeznaczona do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi i nieprzeznaczona do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych;

obszar JCWP RW6000091152689 – Rozumicki Potok; ocena stanu GIOŚ 2014 - 2019 - słaby stan ekologiczny, stan (ogólny) - zły stan wód; wskaźniki determinujące stan: przewodność, azot ogólny, azot azotanowy, fosfor fosforanowy (V); fitobentos; stan chemiczny poniżej dobrego; wskaźniki determinujące stan chemiczny: bromowane difenyloetery, rtęć, heptachlor; główna przyczyna presji troficznych nawożenie i depozycja, odpływ miejski (wody opadowe); główne źródło presji chemicznych: rozproszone - rozwój obszarów zurbanizowanych: transport, turystyka, odpływ miejski, nieznane (substancje zakazane); osiągnięcie celów środowiskowych w 2027 roku jest zagrożone; JCWP jest nieprzeznaczona do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi i nieprzeznaczona do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych;

obszar JCWP RW600011117159 – Odra od granicy do Kanału Gliwickiego; ocena stanu GIOŚ 2014-2019 - umiarkowany potencjał ekologiczny; stan (ogólny) - zły stan wód; wskaźniki determinujące stan ekologiczny: przewodność, azot ogólny, azot azotanowy; fitoplankton, ichtiofauna; stan chemiczny poniżej dobrego; wskaźniki determinujące stan chemiczny: benzo(g,h,i)perylen, fluoranten; bromowane difenyloetery; główna przyczyna presji troficznych odpływ miejski (wody opadowe); główne źródło presji chemicznych: rozproszone - rozwój obszarów zurbanizowanych: transport, turystyka, odpływ miejski; osiągnięcie celów środowiskowych w 2027 roku jest zagrożone; JCWP jest nieprzeznaczona do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, jest przeznaczona do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych;

obszar JCWP RW600009115254 – Łopień; ocena stanu GIOŚ 2014-2019 - zły stan ekologiczny; wskaźnikami determinującymi stan ekologiczny są: BZT5, OWO, przewodność, azot ogólny, azot amonowy, azot azotanowy, fosfor ogólny, fosfor fosforanowy (V); fitobentos; stan chemiczny: brak danych; stan (ogólny) - zły stan wód; główne źródła presji troficznych: nawożenie i depozycja oraz źródła bytowe i komunalne (rozproszone); osiągnięcie celów środowiskowych w 2027 roku jest zagrożone; JCWP nieprzeznaczona do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, nieprzeznaczona do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych.

Rysunek 24 Lokalizacja Gminy Pietrowice Wielkie względem regionów wodnych na obszarze Polski

Źródło: https://wody.isok.gov.pl/imap_kzgw/?gpmap=gpPDF

Najważniejszą rzeką płynącą przez Gminę Pietrowice Wielkie jest rzeka Psina, należąca do zlewni Odry (przepływa przez miejscowości Cyprzanów, Pietrowice Wielkie, a także Maków). Rzeka Psina przepływa przez województwo opolskie i śląskie. Jej źródła znajdują się w okolicy Gołuszowic. Płynie przez Głubczyce, Baborów, Grobniki. Za miejscowością Bieńkowice wpływa do Odry. Jej prawymi dopływami są Troja i Biała Woda. Rzeka ma długość 52,56 km. Historycznie rzeka pełniła rolę rzeki granicznej, pomiędzy Polską a Morawami.

Wody powierzchniowe narażone są na niekontrolowany spływ powierzchniowy wód opadowych, możliwość wystąpienia wycieków z nieszczelnych przydomowych zbiorników, a także spływy powierzchniowe z obszarów rolnych poddawanych chemizacji i nawożeniu.

Rysunek 25 Główne rzeki znajdujące się na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło: Opracowanie własne na podstawie Baza danych i geobazy do aktualizacji planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy

Wody podziemne

Wody podziemne ze względu na duże zasoby oraz wysoką jakość są bardzo ważnym źródłem zaopatrzenia w wodę do picia. Duże znaczenie gospodarcze oraz występujące powszechnie zagrożenie wód podziemnych, a także brak możliwości ich szybkiego odnawiania, wymusza stałą kontrolę jakości poprzez prowadzenie systemu monitoringu wód podziemnych. Monitoring Jakości Zwykłych Wód Podziemnych (MJZWP) jest elementem Państwowego Monitoringu Środowiska i funkcjonuje jako system krajowy, regionalny i lokalny. Obejmuje badania parametrów fizyczno-chemicznych wód w celu określenia klasy ich jakości. Krajowa sieć MJZWP funkcjonuje od 1991 roku i aktualnie składa się z blisko 700 punktów badawczych rozmieszczonych na terenie całego kraju. Jej zadaniem jest stała kontrola jakości wód podziemnych we wszystkich poziomach użytkowania, poza oddziaływaniem lokalnych źródeł zanieczyszczeń. Celem badań w sieci krajowej jest śledzenie zmian chemizmu wód podziemnych i sygnalizacja zagrożeń w skali kraju. Pobór prób oraz badania laboratoryjne wody wykonywane są według jednolitych metod przez Państwowy Instytut Geologiczny.

Państwowa Służba Hydrogeologiczna odpowiada za wydzielenie oraz opracowuje charakterystyki geologiczne i hydrogeologiczne jednolitych części wód podziemnych (JCWPd). Analizuje presje i oddziaływania na wody podziemne – w zakresie chemicznym i ilościowym.

W Polsce dokonano podziału wód podziemnych na Jednolite Części Wód Podziemnych –JCWPd. Obecnie, w latach 2022-2027 obowiązuje podział na 174 JCWPd.

Kolejnym etapem była identyfikacja potencjalnych presji na wody podziemne oraz odniesienie zgromadzonych informacji do wyników monitoringu wód podziemnych w JCWPd, które traktowano jako wskaźnik efektu oddziaływania presji na stan wód podziemnych. Efektem końcowym analizy było zakwalifikowanie 42 jednolitych części wód podziemnych jako zagrożonych nieosiągnięciem celów środowiskowych. W odniesieniu do wyników
z poprzedniego cyklu planistycznego (2016-2021) ocena ryzyka została podtrzymana
w przypadku 25 jednolitych części wód podziemnych.

Wyniki oceny ryzyka dla poszczególnych JCWPd przedstawia poniższy rysunek:

Rysunek 26 Wyniki oceny ryzyka dla poszczególnych JCWPd

Źródło: https://www.pgi.gov.pl/psh/zadania-psh/8913-zadania-psh-jcwpd.html

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie występują 2 obszary Jednolitych Części Wód Podziemnych:

GW6000141

GW6000142.

Usytuowanie na mapie JCWPD przedstawia rysunek poniżej.

Rysunek 27 Lokalizacja GW6000141 i GW6000142 na mapie

Źródło: http://karty.apgw.gov.pl:4200/mapa

Tabela 29 Podsumowanie oceny stanów i celów środowiskowych dla ww. obszarów JCWPd dla Gminy Pietrowice Wielkie

Kod JCWP	Monitorowanie obszaru	Ocena stanu (2019)	Pobór z ujęć stan na rok 2018	Ocena ryzyka nieosiągnięcia celów środowi-skowych	Cele środowiskowe dla JCWP	Termin osiągnięcia dobrego stanu

Stan ilościo wy	Stan chemi czny

GW6000141	Tak	dobry	dobry	4996,57tys. m3/ rok	niezagrożona	dobry stan chemiczny dobry stan ilościowy	W okresie 2016-2019 dobre stany osiągnięte
GW6000142	Tak	dobry	dobry	10643,66 tys. m3/ rok	niezagrożona	dobry stan chemiczny dobry stan ilościowy	W okresie 2012-2019 dobre stany osiągnięte

Źródło:http://karty.apgw.gov.pl:4200/api/v1/jcw/pdf?code=GW6000141;http://karty.apgw.gov.pl:4200/api/v1/jcw/pdf?code=GW6000142

Kompleksy wodonośne w obrębie JCWPd GW6000141 zalegają utworach czwartorzędu, karbonu, kredy i neogenu, w obrębie JCWPd GW6000142 zalegają w utworach czwartorzędu i neogenu, tworząc zasoby Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP) nr 332 Subniecka kędzierzyńsko-głubczycka.

Mieszkańcy Gminy Pietrowice Wielkie zaopatrywani są w wodę pochodzącą z trzech ujęć głębinowych wody:

ujęcie wody i stacja uzdatniania wody w Amandowie - wodociąg i sieć rozdzielcza Amandów zaopatruje Amandów, Maków, Krowiarki,

ujęcie wody i stacja uzdatniania wody w Makowie - wodociąg i sieć rozdzielcza Maków zaopatruje Cyprzanów, Gródczanki, Żerdziny, Lekartów, Pawłów, Pietrowice Wielkie oraz Kornice,

ujęcie wody i stacja uzdatniania wody w Samborowicach - wodociąg i sieć rozdzielcza zaopatruje Samborowice.

Obecnie na terenie Gminy wszystkie budynki posiadają przyłącze do sieci wodociągowej.

Eksploatacją sieci wodociągowej zajmuje się Zakład Gospodarki Komunalnej przy ul. Szkolnej 5 w Pietrowicach Wielkich. Do zakresu działalności należy m.in.:

zaspokajanie potrzeb mieszkańców w zakresie zaopatrywania w wodę,

prowadzenie konserwacji, remontów, modernizacji urządzeń służących do poboru, uzdatniania i dostarczania wody,

wykonywanie podłączeń do odbiorców wody.

Właścicielem i administratorem sieci wodociągowej jest Urząd Gminy
w Pietrowicach Wielkich.

Corocznie ocenę jakości wody do picia na terenie Gminy wykonuje Państwowy Powiatowy

Inspektor Sanitarny w Raciborzu. Na podstawie oceny próbek pobranych w 2023 roku

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził przydatność wody do spożycia przez

ludzi ze stacji uzdatniania wody na terenie Gminy Pietrowice Wielkie.

W związku z występowaniem głównego zbiornika wód podziemnych GZWP 332 na części terenów położonych w obszarze Gminy w dokumencie pn. Studium Uwarunkowań I Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Pietrowice Wielkie umieszczono zapisy mające na celu ochronę GZWP, tj.:

wszelkie zagospodarowanie i użytkowanie terenów w granicach GZWP musi być zgodne
z obowiązującymi w tym zakresie przepisami odrębnymi, a w szczególności obowiązuje zakaz lokalizowania nowych inwestycji bez koniecznych zabezpieczeń przed przenikaniem do podłoża i wód podziemnych substancji toksycznych i innych szkodliwych dla wód podziemnych. Dla utrzymania odpowiedniego poziomu jakości zasobów wodnych Gminy ustalono:

wyeliminowanie zrzutu ścieków nieoczyszczonych do rzek, cieków i gruntu poprzez:

dopuszczenie indywidualnego oczyszczania ścieków w przydomowych oczyszczalniach ścieków lub odprowadzenie ich do szczelnych zbiorników, tylko na obszarach, które z uzasadnionych względów nie zostaną przewidziane do objęcia zbiorczą kanalizacją sanitarną, uwzględniając w tym zakresie przepisy odrębne,

przyjęcia kompleksowych rozwiązań odprowadzenia ścieków opadowych z ciągów komunikacyjnych, placów i parkingów oraz oczyszczania ich zgodnie z obowiązującymi przepisami odrębnymi,

likwidacji nieużytkowanych przydomowych szamb i studni,

poprawę retencjonowania wody poprzez:

zachowanie i ochronę istniejących zbiorników wodnych na terenie Gminy,

zachowanie lasów łęgowych, terenów mokradeł i torfowisk oraz zalesienie gruntów o małej przydatności rolniczej;

zwiększenie retencji gruntowej na terenie Gminy poprzez ograniczenie stosowania powierzchni nieprzepuszczalnej (asfalt, beton);

zachowanie istniejącej sieci rowów i systemów drenarskich zapewniających prawidłowe funkcjonowanie odwodnienia i odbioru wód, w przypadku zmiany sposobu użytkowania terenów zmeliorowanych, wymagana jest przebudowa urządzeń w sposób zapewniający dotychczasową funkcję w uzgodnieniu
z właściwym administratorem tych urządzeń

Studium ustala również zasady postępowania, spójne z podstawowymi kierunkami działań, przyjętymi w programie działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych, w tym:

poprawę praktyki rolniczej, obejmującą środki zaradcze związane ze zmianą sposobów nawożenia, gospodarki nawozami i gospodarki gruntami w gospodarstwach rolnych;

edukację i doradztwo, obejmujące działania związane ze szkoleniem rolników oraz doradztwem dla gospodarstw rolnych;

kontrolę rolniczych źródeł zanieczyszczeń;

monitoring skuteczności programu obejmujący działania związane z monitoringiem wód i gleb w punktach charakteryzujących wpływ rolnictwa na zanieczyszczenie wód związkami azotu ze źródeł rolniczych;

działania wspomagające, związane z realizacją środków zaradczych przez rolników oraz działalnością szkoleniową, doradczą i monitoringową.

Bezpieczeństwo powodziowe

ISOK – „Informatyczny System Osłony Kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami” – to projekt mający na celu utworzenie systemu poprawiającego osłonę gospodarki, środowiska
i społeczeństwa przed nadzwyczajnymi zagrożeniami, w szczególności przed powodzią. W ramach projektu określono obszary gdzie występuje zagrożenie dla życia i mienia, co docelowo ma prowadzić do ograniczania ekspansji gospodarczej na tych obszarach.

Mapa zagrożenia powodziowego (MZP) i mapy ryzyka powodziowego (MRP), w ramach projektu ISOK, zostały wykonane przez IMGW-PIB dla obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi, wskazanych we wstępnej ocenie ryzyka powodziowego (WORP). MZP i MRP wykonano w formie cyfrowej. Mapy zagrożenia powodziowego i mapy ryzyka powodziowego są udostępnione w środowisku systemu ISOK. Przedstawione na mapach zagrożenia powodziowego powinny być uwzględniane w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, planach zagospodarowania przestrzennego województwa, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, decyzjach o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzjach o warunkach zabudowy.

Gmina Pietrowice Wielkie położona jest w zlewni rzeki Psiny – dopływu lewostronnego rzeki Odry, narażona jest na zagrożenie powodziowe w mniejszej mierze niż gminy położone w dolinie rzeki Odry. Jednak i tu znajdują się miejsca zagrożone podtopieniem. Z racji rolniczego charakteru przepływających przez te tereny cieków szczególne znaczenie ma zachowanie drożności na istniejących obiektach komunikacyjnych, tj. niewielkich mostach czy przepustach. Powstanie zatorów, które mogą być spowodowane przez niewielkie drzewa lub nawet gałęzie, może doprowadzić do powstania niebezpiecznych rozlewisk. Do miejsc wymagających szczególnej uwagi należą wskazane na mapach tereny zalewowe.

Rysunek 28 Mapa zagrożenia powodziowego dla Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło: https://wody.isok.gov.pl/imap_kzgw/?gpmap=gpPGW

Na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie występuje lokalnie zjawisko zagrożenie powodzią wzdłuż rzek. Do terenów zagrożonych powodzią na Gminy zalicza się w Dolinie Psiny i Troi - Pietrowice Wielkie, Cyprzanów i Samborowice.

Poniżej przedstawiono wycinki map z portalu ISOK przedstawiające potencjalne obszary zagrożenia powodziowego Gminy Pietrowice Wielkie.

Mapy zagrożenia powodziowego przedstawiają obszary zagrożone powodzią o prawdopodobieństwie wystąpienia:

niskim, wynoszącym 0,2%, (czyli raz na 500 lat);

średnim, wynoszącym 1%, (czyli raz na 100 lat);

wysokim, wynoszącym 10%, (czyli raz na 10 lat).

Podejmowanie decyzji inwestycyjnych dotyczących obszarów z ryzykiem zalania z uwzględnieniem systemu ISOK powinno ograniczyć straty spowodowane występowaniem zagrożeń dla życia i zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego i działalności gospodarczej, a także poprawić funkcjonowanie jednostek administracji odpowiedzialnych za zarządzanie kryzysowe i planowanie przestrzenne.

Rysunek 29 MRP 0,2% dla Gminy Pietrowice Wielkie

https://wody.isok.gov.pl/imap_kzgw/?gpmap=gpPGW

Rysunek 30 MRP z głębokością wody 1% dla Gminy Pietrowice Wielkie

https://wody.isok.gov.pl/imap_kzgw/?gpmap=gpPGW

Rysunek 31 MRP z głębokością wody 10,0% dla Gminy Pietrowice Wielkie

https://wody.isok.gov.pl/imap_kzgw/?gpmap=gpPGW

Ważnymi elementami działań przeciwpowodziowych jest właściwe utrzymanie rowów melioracyjnych celem zapobiegania zalewaniu i zatapianiu terenu, rozwinięta sieć różnego rodzaju zbiorników wodnych, które są w stanie przejąć wodę kiedy spływa ona w nadmiarze, a równocześnie zapewnić jej dostatek w okresach braku opadów, czy wręcz suszy

Istotnym elementem ochrony przed powodzią jest Plan zarządzania ryzykiem powodziowym.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 października 2022 r. w sprawie przyjęcia Planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszaru dorzecza Odry (Dz.U. z 2022 r. poz. 2714). określa jako główny cel ograniczenie potencjalnych negatywnych skutków powodzi dla życia
i zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej, poprzez realizację działań służących minimalizacji zidentyfikowanych zagrożeń. Działania te prowadzić będą m.in. do obniżenia strat powodziowych.

Przyjęty w październiku Plan stanowi aktualizację PZRP dla obszaru Odry przyjętego do realizacji w 2016 r., w formie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie przyjęcia Planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszaru dorzecza Odry (Dz. U. poz. 1938).

Przyjęte w I cyklu planistycznym PZRP trzy cele główne, zostały utrzymane w II cyklu planistycznym, a ich realizację zapewnia osiągnięcie 11 celów szczegółowych w odniesieniu do zagrożenia od strony rzek.

W ramach PZRP określono 3 cele główne, którym odpowiada 11 celów szczegółowych:

Zahamowanie wzrostu ryzyka powodziowego:

Zapewnienie warunków ograniczających możliwość występowania powodzi;

Zapewnienie racjonalnego gospodarowania OZP (obszarami zagrożenia powodziowego);

Obniżenie istniejącego ryzyka powodziowego:

Zapewnienie warunków redukujących możliwość występowania powodzi;

Redukcja obszaru zagrożonego powodzią oraz zapewnienie racjonalnego gospodarowania OZP;

Redukcja wrażliwości społeczności i obiektów na OZP;

Poprawa systemu zarządzania ryzykiem powodziowym:

Zwiększenie skuteczności prognozowania i ostrzegania o zagrożeniach meteorologicznych i hydrologicznych;

Zwiększenie skuteczności reagowania ludzi, firm i instytucji publicznych;

Zwiększenie skuteczności odbudowy i powrotu do stanu sprzed powodzi;

Wdrożenie systemu analiz popowodziowych i zwiększanie jego skuteczności;

Wdrożenie instrumentów prawnych i finansowych zwiększających bezpieczeństwo powodziowe;

Zwiększenie świadomości i wiedzy na temat źródeł zagrożenia powodziowego i ryzyka powodziowego.

Szczegółowym celom zarządzania ryzykiem powodziowym przypisano grupy działań, którym następnie nadano priorytet uzależniony od specyfiki problemów, jakie zidentyfikowano w regionie wodnym, pozwalający na wybór typu działań efektywnie obniżających ryzyko powodziowe. Metodyka PZRP osiągania celów bazuje więc na identyfikacji i eliminacji źródeł nadmiernego ryzyka powodziowego, które w danym obszarze i danym momencie są najistotniejsze.

Katalog typów działań PZRP drugiego cyklu planistycznego uwzględnia typy działań, których realizacja wynika z obowiązujących uwarunkowań prawnych oraz dla których zostały określone podmioty posiadające obowiązek prawny ich realizacji.

Lista zaplanowanych działań redukujących ryzyko powodziowe dla poszczególnych RW w obszarze dorzecza Odry zawiera następujące informacje o poszczególnych działaniach:

numer działania, nazwa działania, numer typu działania, opis działania, numer RW, nazwa ZP, nazwa OP (o ile działanie służy realizacji celu głównego nr 2), podmiot odpowiedzialny za realizację działania, priorytet realizacji działania, koszt realizacji działania, termin rozpoczęcia i zakończenia działania (o ile jest kontynuowane).

Zagrożenia suszą

Zgodnie z mapami zagrożenia suszą rolniczą (susza rolnicza - okres, w którym wilgotność gleby jest niedostateczna do zaspokojenia potrzeb roślin w profilu glebowym i prowadzenia normalnej gospodarki w rolnictwie) na terenach rolnych i leśnych województwo śląskie jest w części zagrożone silnie lub umiarkowanie tym zjawiskiem.

Rysunek 32 Mapa zagrożenia suszą hydrologiczną

Źródło: Plan przeciwdziałania skutkom suszy ( Dz. U. 2021, poz. 1615)

Plan przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS) na lata 2021-2027, przyjętego na mocy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 lipca 2021r. w sprawie przyjęcia Planu przeciwdziałania skutkom suszy (Dz. U. 2021r. poz. 1615) wprowadzono gdyż susza, obok powodzi, jest jednym z najbardziej dotkliwych, ekstremalnych zjawisk naturalnych oddziałujących na społeczeństwo, środowisko i gospodarkę Polski. Przeciwdziałanie skutkom suszy zarówno w Polsce, jak i w Europie stanowi coraz poważniejszy problem. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w licznych uregulowaniach prawnych m.in. w zakresie gospodarowania zasobami wodnymi oraz zarządzania kryzysowego.

Ekstremalne zjawiska meteorologiczne i hydrologiczne, w tym susze, od zawsze występowały na terenie Polski. Jednakże w ostatnich latach częstość ich występowania uległa wyraźnemu nasileniu. Na przestrzeni ostatniej dekady, tj. lat 2010–2019, susze występowały dwukrotnie częściej niż w ubiegłych dekadach. Susze o dużej intensywności i obejmujące swym zasięgiem większą część kraju wystąpiły w latach: 2011, 2015, 2018, 2019 (statystycznie co 2,5 roku). Dla porównania, we wcześniejszym okresie (1989–2009) zdarzenia suszy o dużej intensywności i zasięgu notowano dwukrotnie rzadziej, raz na 5 lat (lata: 1989, 1992, 2000, 2003).

Obserwowane zmiany poziomu zagrożenia wystąpieniem susz w Polsce są zbieżne z kierunkiem zmian wskazywanym w wynikach projekcji zmian klimatu. Analizy scenariuszy zmian klimatu (RCP4.5 – scenariusz stabilizacji emisji gazów cieplarnianych i RCP8.5 – scenariusz bardzo wysokich emisji) przeprowadzone na potrzeby PPSS wskazują na możliwe zwiększenie, w perspektywie do 2100 r., częstości występowania susz w Polsce. Przemawiają za tym przede wszystkim ustalone kierunki zmian wskaźników wilgotnościowych i termicznych.

Tworzenia planów w dziedzinie gospodarki wodnej, przeciwdziałanie skutkom zjawisk ekstremalnych powinno być nakierowane na działania proaktywne, tu: na działania zapobiegające wystąpieniu oraz zmniejszające prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków suszy, realizowane niezależnie od faktycznego wystąpienia zjawiska suszy. Podejście adaptacyjne (proaktywne) ma w konsekwencji promować przede wszystkim działania służące wzmacnianiu właściwości i procesów kształtujących zasoby wodne w zlewniach, dla obniżenia strat w razie możliwego wystąpienia suszy.

Zarządzanie ryzykiem suszy oparte na powyższych założeniach przyczyni się nie tylko do zmniejszenia się skali zagrożenia i ryzyka powodowanego suszą. Ponadto skutkować będzie zmniejszeniem niedoborów wody (ograniczeń w dostępie do wody na skutek działań antropogenicznych), wzmocnieniem ochrony przeciwpowodziowej czy poprawą stanu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych.

Działania mające na celu wzmocnienie oraz przywrócenie zdolności retencyjnych danego obszaru, takie jak:

1) ochrona oraz odbudowa ekosystemów,

2) ochrona oraz odbudowa bioróżnorodności m.in. poprzez renaturyzację i renaturalizację

ekosystemów wodnych i od wód zależnych oraz terenów podmokłych, zalesienia, biologizację

gleby,

3) wdrażanie zasady zrównoważonego planowania i projektowania obszarów miejskich

(tzw. smart city, wprowadzanie elementów błękitno-zielonej infrastruktury),

4) zmiany na rzecz ograniczania wodochłonności gospodarki – skutecznie przeciwdziałają skutkom suszy, ale także mają swój pozytywny wpływ na tworzenie gospodarki neutralnej dla klimatu.

Obszar Gminy Pietrowice Wielkie objęty jest Planem przeciwdziałania skutkom suszy – zaplanowana została inwestycja na rzece Psina: „Zwiększenie zdolności retencyjnej zlewni rzeki Psiny przez odbudowę budowli piętrzących w km: 6 + 100, 12 + 346, 28 + 600”.

Zagrożenie zanieczyszczenia wód podziemnych i powierzchniowych

Głównym zagrożeniem mogącym wpływać na stan jakości wód podziemnych oraz powierzchniowych znajdujących się na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie jest przenikanie do podłoża i wód podziemnych substancji toksycznych i innych szkodliwych dla wód podziemnych.

W związku z występowaniem głównego zbiornika wód podziemnych GZWP 332 na części terenów położonych w obszarze Gminy, niezbędne jest realizacja zadań zawartych
w dokumencie pn. Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Pietrowice Wielkie mających na celu ochronę wód podziemnych i powierzchniowych.

Podsumowanie oraz analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami wodnymi

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie zgodnie z przyjętym PZRP nie będą podejmowane działania przeciwpowodziowe, gdyż ryzyko powodzi jest na umiarkowanym poziomie przy prowadzeniu systematycznych prac konserwacyjnych. Natomiast zgodnie z listą inwestycji w PPSS będą prowadzone działania na rzece Psinie.

Syntetyczną analizę SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami wodnymi na podstawie, której wskazane zostaną cele w zakresie ochrony środowiska przedstawiają tabele poniżej.

Tabela 30 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami wodnymi – mocne i słabe strony

	MOCNE STRONY	SŁABE STRONY
Duża ilość dostępnych zasobów wodnych; Dobry stan jakościowy wód podziemnych poziomu czwartorzędowego;	Zanieczyszczenie cieków wodnych. Brak kanalizacji sanitarnej na obszarze całej Gminy. Duże zagrożenie emisją zanieczyszczeń pochodzenia rolniczego. Napływ zanieczyszczeń z innych rejonów.

Źródło: Opracowanie własne

Tabela 31 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami wodnymi – szanse i zagrożenia

	SZANSE	ZAGROŻENIA
Rozwój systemu monitoringu jakości wód płynących, kontrola sprawności działania przydomowych oczyszczalni ścieków i szczelności zbiorników bezodpływowych. Działania inwestycyjne z zakresu PPSS na rzece Psinie.	Wystąpienie podtopień na terenie Gminy w przypadku braku działań ochrony powodziowej lub ich niewłaściwym wykonaniem. Zagrożenie powodziowe ze strony rzek Psiny i Troi. Zanieczyszczenie chemiczne wód podziemnych i powierzchniowych.

Źródło: Opracowanie własne

Zasoby geologiczne i kopaliny

Złoża kopalin to naturalne nagromadzenia minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. Są one rozmieszczone nierównomiernie w skorupie ziemskiej, a ich występowanie i możliwość wykorzystania zależą między innymi od takich czynników jak głębokość położenia względem powierzchni terenu, sposób jego zagospodarowania, czy też forma w jakiej występują.

Zasady poszukiwania czy dokumentowania złóż kopalin oraz wydobywania kopalin regulowane są przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2022 r., poz. 1072 z późn. zm.).

Przedsiębiorca posiadający koncesję na wydobycie złoża kopaliny jest zobowiązany zastosować środki niezbędne zarówno do ochrony złoża jak i do ochrony wód i powierzchni ziemi. Po zakończonej eksploatacji zobowiązany jest prowadzić rekultywację oraz przywracać do właściwego stanu elementy przyrodnicze.

W przypadku złóż nieeksploatowanych, które zostały udokumentowane złoże zabezpiecza się, jako zaplecze surowcowe. Państwowa Służba geologiczna w ramach swych ustawowych obowiązków opracowuje corocznie (wg stanu na rok poprzedni) zestawienie zasobów udokumentowanych złóż kopalin występujących na terenie Polski. Dane przestrzenne prezentowane w serwisie Gospodarki i Ochrony Bogactw Mineralnych Polski MIDAS.

Według ostatniego opracowania pn: „Bilans zasobów złóż kopalin w Polsce według stanu na 30 XII 2021 r.” w rejonie Gminy Pietrowice Wielkie zostało udokumentowane jedno złoże surowców ilastych ceramiki budowlanej, które obecnie nie jest eksploatowane. Mapa obrazująca lokalizację złoża przedstawiona została poniżej.

Rysunek 33 Mapa usytuowania złoża na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło: https://geologia.pgi.gov.pl/:

Tabela 32 Złoża na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Lp.	Nr (MIDAS)	Nazwa złoża	Kopalina	Opis położenia	Użytkownicy
1	3044	Pietrowice Wielkie	surowce ilaste ceramiki budowlanej	Pietrowice Wielkie	-

Źródło: http://bazagis.pgi.gov.pl/website/cbdg/viewer.htm

Na terenie Gminy znajduje się złoże surowców ilastych ceramiki budowlanej:

Złoże Pietrowice Wielkie o udokumentowanej powierzchni 16.959 ha, którego zasoby geologiczne bilansowe w ilości 461,00 tys. ton znajdują się na terenie Gminy Pietrowice Wielkie, złoże było użytkowane od 1.01.1930 r., obecnie eksploatacja złoża jest zaniechana.

Podsumowanie oraz analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami geologicznymi i kopalinami

Na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie występują nieeksploatowane złoża ilastych ceramiki budowlanej.

Syntetyczną analizę SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami geologicznymi i kopalinami na podstawie, której wskazane zostaną cele w zakresie ochrony zasobów geologicznych przedstawiają tabele poniżej.

Tabela 33 Analiza SWOT dla obszaru związanego z zasobami geologicznymi – mocne i słabe strony

	MOCNE STRONY	SŁABE STRONY
występowanie kopalin wykorzystywanych w procesach budowlanych jak surowców ilastych ceramiki budowlanej. posiadanie dokumentacji geologicznej dla złoża	konieczność przeprowadzenia rekultywacji na terenach po zakończonej eksploatacji surowców

Źródło: Opracowanie własne.

Tabela 34 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami glebowymi – szanse i zagrożenia

	SZANSE	ZAGROŻENIA
znaczna ilość planowanych działań naprawczych i rekultywacyjnych. Możliwość zagospodarowania; rekultywowanych terenów pogórniczych w celu tworzenia parków, miejsc ochrony środowiskowej	niekontrolowany, nielegalny proces wydobywania złóż surowców; utrata wartości użytkowej terenów poeksploatacyjnych; zagrożenia wynikające z możliwości osuwania się mas ziemnych

Źródło: Opracowanie własne

Warunki glebowe i ukształtowanie terenu

Gmina Pietrowice Wielkie ze względu na swoje położenie w granicach Płaskowyżu Głubczyckiego charakteryzuje się glebami, powstałymi na utworach lessowych.

Na terenie gminy Pietrowice Wielkie występują trzy rodzaje gruntów matecznych: rzeczne, lodowcowe i wodnolodowcowe oraz lessy. Grunty rzeczne zbudowane są z utworów czwartorzędowych mało i średnio spoistych w stanie od twardopiaszczystego do miękkoplastycznego. Utwory lessowe pokrywają większą część Gminy i tworzą ciągłą pokrywę o zróżnicowanej grubości. Natomiast utwory lodowcowe i wodnolodowcowe wykształcone są w formie glin piaszczystych z domieszką żwirów i otoczaków z różnymi przewarstwieniami. Utwory te występują na przeważających obszarach pod powłoką utworów lessowych. Większość gleb reprezentowana jest przez czarnoziemy zdegradowane wytworzone
z utworów lessowych, ilastych oraz przez gleby brunatne wyługowane z glin ciężkich pylastych.

W zakresie Państwowego Monitoringu Środowiska jakości gleb i ziemi jest badana w ramach programu "Monitoring chemizmu gleb ornych Polski" Celem programu jest ocena stanu zanieczyszczenia i zmian właściwości gleb w wymiarze czasowym i przestrzennym. Obowiązek prowadzenia takich badań wynika z zapisów krajowych aktów prawnych m.in. Ustawy Prawo Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2021 r. poz. 1973, 2127, 2269 z późniejszymi zmianami).

Monitoring chemizmu gleb ornych Polski jest realizowany od roku 1995. W 5-letnich odstępach czasowych pobierane są próbki glebowe z 216 stałych punktów pomiarowo-kontrolnych, zlokalizowanych na gruntach ornych charakterystycznych dla pokrywy glebowej kraju. Kolejna, szósta tura Monitoringu przypadła na lata 2020-2022 i była realizowana przez Eurofins OBiKŚ Polska Sp. z o.o., na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

Wyniki badań prowadzonych w latach 1995-2020 pozwalają na ocenę jakości gleb i stanu ich zanieczyszczenia w 25-letniej perspektywie czasowej, w zależności od czynników antropogenicznych, takich jak regionalne zróżnicowanie produkcji rolniczej, jej intensyfikacja, oddziaływanie przemysłu, transportu i urbanizacji, oraz warunków środowiskowych, decydujących o przebiegu procesów glebowych.

Punkty pomiarowe reprezentują użytki rolnicze o różnym stopniu intensyfikacji produkcji rolnej znajdujące się w obszarach oddziaływania rolniczej i pozarolniczej działalności człowieka. Odzwierciedlają zróżnicowanie warunków glebowych kraju pod względem typów i tekstury gleb. Liczbę punktów pomiarowych w województwach na terenie Polski przedstawia tabela poniżej.

Tabela 35 Liczba punktów pomiarowych w województwach na terenie Polski

Województwo	Liczba próbek
dolnośląskie	20
kujawsko-pomorskie	13
lubelskie	20
lubuskie	11
łódzkie	16
małopolskie	17
mazowieckie	20
opolskie	6
podkarpackie	14
podlaskie	6
pomorskie	9
śląskie	18
świętokrzyskie	9
warmińsko-mazurskie	11
wielkopolskie	17
zachodniopomorskie	9

Źródło: http://www.gios.gov.pl/chemizm_gleb/index.php?mod=metodyka

Lokalizację punktów zaprezentowano na rysunku poniżej.

Rysunek 34 Ogólna lokalizacja punktów monitoringu

Źródło: http://www.gios.gov.pl/chemizm_gleb/index.php?mod=metodyka

Na terenie województwa śląskiego zlokalizowanych jest 18 punktów pomiaru, do których należą:

Profil: 239 w miejscowości Więcki na terenie Gminy Popów w powiecie kłobuckim,

Profil: 325 w miejscowości Raszczyce na terenie Gminy Lyski w powiecie rybnickim,

Profil: 327 w miejscowości Szymocice na terenie Gminy Nędza w powiecie raciborskim,

Profil: 329 w miejscowości Czernica na terenie Gminy Gaszowice w powiecie rybnickim,

Profil: 331 w miejscowości Zawiść na terenie Gminy Orzesze w powiecie mikołowskim,

Profil: 333 w miejscowości Mokre na terenie Gminy Mikołów w powiecie mikołowskim,

Profil: 335 w mieście powiatowym Piekary Śląskie,

Profil: 337 w miejscowości Mykanów na terenie Gminy Mykanów w powiecie częstochowskim,

Profil: 339; w miejscowości Rudniki na terenie Gminy Rędziny w powiecie częstochowskim,

Profil: 341 w miejscowości Myszków-Papiernia na terenie Gminy Myszków w powiecie myszkowskim,

Profil: 343 w miejscowości Siewierz na terenie Gminy Siewierz w powiecie będzińskim,

Profil: 345 w miejscowości Kromołów na terenie Gminy Zawiercie w powiecie zawierciańskim,

Profil: 405 w miejscowości Połomia na terenie Gminy Mszana w powiecie wodzisławskim,

Profil: 407 w miejscowości Cieszyn na terenie Gminy Cieszyn w powiecie cieszyńskim,

Profil: 409 w miejscowości Goczałkowice - Zdrój na terenie Gminy Goczałkowice - Zdrój w powiecie pszczyńskim,

Profil: 411 w dzielnicy Aleksandrowice na terenie Gminy Bielsko-Biała,

Profil: 413 w miejscowości Cięcina na terenie Gminy Węgierska Górka w powiecie żywieckim,

Profil: 415 w mieście Żywiec w powiecie żywieckim.

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie nie zlokalizowano punktów pomiarowych jakości gleby Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

Najbliżej terenu Gminy, w powiecie raciborskim zlokalizowany był punkt: punkt 327, w miejscowości Szymocice na terenie Gminy Nędza.

Profil: 327 w miejscowości Szymocice na terenie Gminy Nędza w powiecie raciborskim Według oceny Monitoringu Chemizmu Gleb Ornych Polski gleby badane w punkcie 327 (Miejscowość: Szymocice, Gmina: Nedza), można zakwalifikować w następujący sposób:

Kompleksy rolniczej przydatności gleb: 6 (żytni słaby); Typ: Bk (gleby brunatne kwaśne); Klasa bonitacyjna: IVb;

Gatunek gleby wg:

normy BN-78/9180-11: płp (pył piaszczysty);

wg PTG 2008: gp (glina piaszczysta)

Klasyfikacja według kryterium kompleksów rolniczej przydatności gleb wskazuje w jaki sposób poszczególne kompleksy gleb mogą być zagospodarowane.

Na kompleksach przydatności rolniczej oznaczonych numerem 6 można uprawia się następujące rośliny: żyto, owies, gryka, ziemniak, łubin żółty, seradela i wyka ozima. Gleby należące do tego kompleksu zajmują około 18,1 % powierzchni kraju. Klasa bonitacyjna to zmienna, które określa jakość gleby pod względem jej wartości użytkowej. Zgodnie z oznaczeniem IVb gleby zalicza się do gorszych gleb ornych średniej jakości. Są glebami o zbliżonych właściwościach do gleb klasy IVa, są jednak bardziej wadliwe; mogą być okresowo zbyt suche lub zbyt mokre i nie posiadają uregulowanych stosunków wodno-powietrznych. Występują przeważnie w złych warunkach fizjograficznych (na silnych spadkach, w zagłębieniach terenu) i są trudne w uprawie3).

Najważniejsze zmienne świadczące o żyzności gleby przedstawiono w tabeli poniżej. Materia organiczna jest podstawowym wskaźnikiem jakości gleb decydującym o ich właściwościach fizykochemicznych: zdolności sorpcyjne i buforowe. Dodatkowo wskazuje na procesy biologiczne, które warunkują aktywności biologiczne. Wysoka zawartość próchnicy w glebach jest czynnikiem stabilizującym ich strukturę, zmniejszającym podatność na zagęszczenie oraz degradację w wyniku erozji wodnej i wietrznej.

Tabela 36 Substancja organiczna gleby punkt pomiarowy Szymocice, Gmina Nędza

Substancja organiczna gleby	Jednostka	Rok

1995	2000	2005	2010	2015	2020
Próchnica	%	1,29	1,43	1,74	1,96	2,83	3,36
Węgiel organiczny	%	0,75	0,83	1,01	1,14	1,64	1,95
Azot ogólny	%	0,075	0,086	0,091	0,104	0,15	0,16
Stosunek C/N		10,0	9,6	11,1	11,0	10,9	12,19

Źródło: http://www.gios.gov.pl/chemizm_gleb/index.php?mod=pomiary&p=327

Klasa IV b gleby orne gorsze, średniej jakości – podobne właściwości do gleb kl. IV a, lecz bardziej wadliwe o gorszych właściwościach, bez uregulowanych stosunków wodno-powietrznych, za suche lub za mokre. Gleby ciężkie najlepsze pod mieszanki pastewne, koniczynę, owies, kapusty i brukiew, natomiast gleby lekkie pod żyto i ziemniaki. Wszystkie nadają się też pod mniej wymagające drzewa i krzewy owocowe.

Podsumowanie oraz analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami glebowymi

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie występują głównie gleby o klasie IV przydatności rolniczej. Są to gleby średniej jakości, które wymagają dobrej pogody i kultury rolnej aby wydać wysokie plony.

Syntetyczną analizę SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami glebowymi na podstawie, której wskazane zostaną cele w zakresie ochrony środowiska przedstawiają tabele poniżej.

Tabela 37 Analiza SWOT dla obszaru związanego z zasobami glebowymi – mocne i słabe strony

	MOCNE STRONY	SŁABE STRONY
Dobre warunki wodne i klimatyczne;	Przeważająca niska jakość gleb pod uprawę rolną , występowanie w większości gleb klasy IV Brak bezpośredniego Monitoringu na terenie Gminy; Występowanie rzek i potoków wpływających na ryzyko występowania podtopień

Źródło: Opracowanie własne.

Tabela 38 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami glebowymi – szanse i zagrożenia

	SZANSE	ZAGROŻENIA
Prowadzenie działań edukacyjnych z zakresu zasobów glebowych; Prowadzenie projektów zalesiania ograniczających erozję i spływ powierzchniowy.	Wzrost zaludnienia i budowa obiektów mieszkalnych na obszarach o dobrych warunkach glebowych.

Źródło: Opracowanie własne.

Gospodarka wodno-ściekowa

Gospodarka wodociągowa

Eksploatacją sieci wodociągowej zajmuje się jednostka organizacyjna Gminy, Zakład Gospodarki Komunalnej w Pietrowicach Wielkich, który jest odpowiedzialny za jakość wody wodociągowej, przeznaczonej do spożycia przez ludzi, na terenie Gminy.

Mieszkańcy Gminy Pietrowice Wielkie zaopatrywani są w wodę pochodzącą z trzech ujęć głębinowych wody:

Ujęcie wody i stacja uzdatniania wody w Amandowie - wodociąg i sieć rozdzielcza Amandów zaopatruje Amandów, Maków, Krowiarki,

zasoby eksploatacyjne – 32,0 m3/h

pobór wody w 2022r. – 83 196 m3/rok, co daje 227,93 m3/dobę

Ujęcie wody i stacja uzdatniania wody w Makowie - wodociąg i sieć rozdzielcza Maków zaopatruje Cyprzanów, Gródczanki, Żerdziny, Lekartów, Pawłów, Pietrowice Wielkie oraz Kornice,

zasoby eksploatacyjne – 120,0 m3/h

pobór wody w 2022r. – 298 783 m3/rok, co daje 818,58 m3/dobę

Ujęcie wody i stacja uzdatniania wody w Samborowicach - wodociąg i sieć rozdzielcza zaopatruje Samborowice.

zasoby eksploatacyjne – 8,5 m3/h

pobór wody w 2022r. – 22 866 m3/rok, co daje 62,65 m3/dobę

Za najlepszą jakościowo wodę uznawana jest ta w Amandowie - podawana jest do sieci bez uzdatniania. Woda z ujęcia w Makowie, ze względu na występowanie nadmiaru związków żelaza i manganu, poddawana jest odżelazianiu i odmanganianiu. Woda z ujęcia w Samborowicach poddawana jest uzdatnianiu przez chlorowanie.

Eksploatacją sieci wodociągowej zajmuje się Zakład Gospodarki Komunalnej przy ul. Szkolnej 5 w Pietrowicach Wielkich. Do zakresu działalności należy m.in.:

zaspokajanie potrzeb mieszkańców w zakresie zaopatrywania w wodę,

prowadzenie konserwacji, remontów, modernizacji urządzeń służących do poboru, uzdatniania i dostarczania wody,

wykonywanie podłączeń do odbiorców wody.

Właścicielem i administratorem sieci wodociągowej jest Urząd Gminy w Pietrowicach Wielkich.

Corocznie ocenę jakości wody do picia na terenie gminy wykonuje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Raciborzu. Na podstawie oceny próbek pobranych w 2023 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził przydatność wody do spożycia przez ludzi z stacji uzdatniania wody na terenie Gminy Pietrowice Wielkie.

Długość sieci wodociągowej:

z ujęcia Stacji Uzdatniania Wody w Amandowie zasilane są 503 przyłącza o łącznej długości 8,16 kilometra. Sieć wodociągowa stanowi infrastrukturę o długości 28,8 kilometra, sieć magistralna to infrastruktura o długości 3,7 kilometra;

z ujęcia Stacji Uzdatniania Wody w Makowie zasilane są 1425 przyłącza o łącznej długości 27,38 kilometra. Sieć wodociągowa stanowi infrastrukturę o długości 59,82 kilometra, sieć magistralna to infrastruktura o długości 15,1 kilometra;

z ujęcia Stacji Uzdatniania Wody w Samborowicach zasilane jest 208 przyłączy
o łącznej długości 2,57 kilometra. Sieć wodociągowa stanowi infrastrukturę
o długości 8,40 kilometra. Brak sieci magistralnej..

Długość sieci wodociągowej, magistrali i przyłączy na dzień 31 grudnia 2022 r. to 164,65 km, z czego sieci magistralne to 27,20 km, sieci rozgałęźne 99,15 km i przyłącza 38,30 km.

Budynki podłączone do sieci - 2127. W roku 2022 wybudowano sieci rozgałęźnej oraz przyłączy o długości 1680 m do 30 budynków. W 2022 roku kontynuowano wymianę przyłączy i odcinków sieci z rur stalowych na rury PE.

Ludność korzystająca sieci to 6682 mieszkańców Gminy. Zużycie wody na jednego mieszkańca wyniosło w 2021 roku 32,5 m3. Według danych z 2021 roku 97,2% mieszkańców Gminy zaopatrywanych było ze zbiorowego systemu zaopatrzenia w wodę. Szczegółowe dane na temat sieci wodociągowej przedstawiono w tabeli poniżej.

Tabela 39 Dane statystyczne dotyczące sieci wodociągowej na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Wyszczególnienie	Jednostka miary	2018	2019	2020	2021	2022
przedsiębiorstwa świadczące usługę (dostarczające wodę)	ob.	1	1	1	1	1
woda dostarczana do wodociągu	tys. m3	0,8	0,8	0,9	0,9	1,0
woda sprzedana z wodociągu ogółem	tys. m3	0,8	0,8	0,9	0,9	1,0
woda sprzedana z wodociągu gospodarstwom domowym	tys. m3	0,6	0,6	0,6	0,6	0,6
długość czynnej sieci rozdzielczej	km	76,9	77,7	96,8	98,3	99,2
przyłącza prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania	szt.	1731	1763	1805	1820	1852
awarie sieci wodociągowej	szt.	23	21	17	24	28
woda dostarczona gospodarstwom domowym	tys. m3	213,8	215,7	234,1	211,3	223,5
ludność korzystająca z sieci wodociągowej	osoba	6709	6687	6697	6682	b.d.
zużycie wody w gospodarstwach domowych na wsi na 1 mieszkańca	m3	31,0	31,2	35,8	32,5	34,4
Korzystający z instalacji w % ogółu ludności (Wymiary: Lokalizacje; Rodzaje instalacji)	%	97,1	97,2	97,2	97,2	b.d.

Źródło: Bank Danych Lokalnych GUS, https://bdl.stat.gov.pl/BDL/dane/teryt/jednostka#

Gospodarka ściekowa

Gmina nie posiada sieci kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ścieków. W całej Gminie zlokalizowane są przydomowe oczyszczalnie ścieków, w domostwach nie posiadających przydomowych oczyszczalni ścieków, ścieki zbierane są w zbiornikach bezodpływowych.

Zgodnie z danymi GUS na koniec 2021 r. na terenie Gminy Pietrowice Wielkie działało 1389
( zgodnie z informacją z UG na koniec roku 2022 - 1391) przydomowych oczyszczalni, ponadto gromadzono ścieki w 107 zbiornikach bezodpływowych. W ciągu roku wozami asenizacyjnymi odebrano 9721,4 m3 nieczystości ciekłych (ścieków bytowych) .

Ścieki odbierane są przez 9 uprawnionych podmiotów świadczących usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy Pietrowice Wielkie. Zgodnie z aktualnym wykazem są to: Spółdzielnia Usług Rolniczych
i Środowiskowych w Raciborzu, Usługi Asenizacyjne Eco Gryt Szweda Adam, Rydułtowy, Wywóz Nieczystości Płynnych z Budynków Zenon Palica, Racibórz, WC Serwis Polska Spółka z o.o., Zabrze, Spółdzielnia Kółek Rolniczych w Krzanowicach; Remondis Gliwice Sp z o.o., Gliwice, STEF MAR S.C, Babice i Zakład Gospodarki Komunalnej Pietrowice Wielkie.

Na koniec 2022 r na terenie Gminy funkcjonowała sieć kanalizacji deszczowej o długości 96,3 km. Z roku na rok sieć kanalizacji deszczowej jest rozbudowywana.

W 2022 r. zostały wykonane odprowadzenia wód deszczowych w miejscowościach:

Krowiarki ul. Kościuszki – 30,0 mb,

Pietrowicach Wielkich ul. Konopnicka – 230 mb,

ul. Górska i Wrzosowa w Pietrowicach W. – 207 mb,

Lekartów ul. Polna – 100 mb.

Podsumowanie oraz analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką wodno-ściekową

Na terenie Gminy Pietrowice Wielkie nie ma sieci kanalizacyjnej i oczyszczalni ścieków. Gmina planuje budowę oczyszczalni ścieków dla nowo powstałego osiedla.

Syntetyczną analizę SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką wodno-ściekową na podstawie, której wskazane zostaną cele w zakresie ochrony środowiska przedstawiają tabele poniżej.

Tabela 40 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką wodno-ściekową – mocne i słabe strony

	MOCNE STRONY	SŁABE STRONY
Możliwość uzyskania dofinansowania do przydomowych oczyszczalni.	Brak sieci kanalizacyjnej na terenie całej Gminy. Wysokie ceny usług wodociągowych i kanalizacyjnych.

Źródło: Opracowanie własne.

Tabela 41 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką wodno-ściekową – szanse i zagrożenia

	SZANSE	ZAGROŻENIA
Wzrost świadomości społeczeństwa oraz poprawa stanu środowiska w wymiarze lokalnym. Systematyczne inwestycje w rozwój sieci wodociągowej i przydomowe oczyszczalnie ścieków. Budowa oczyszczalni ścieków dla nowopowstałego osiedla.	Możliwość występowania skażeń bakteriologicznych z nieszczelnych przydomowych zbiorników kanalizacyjnych. Zwiększenie kosztów związanych z oczyszczaniem ścieków, a przez to zwiększenie nielegalnych rzutów ścieków.

Źródło: Opracowanie własne.

Gospodarka odpadami

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2016 poz. 1987 – dalej: UO) nakłada na samorząd wojewódzki obowiązek aktualizacji wojewódzkich planów gospodarki odpadami (dalej: WPGO) wraz z opracowaniem tzw. planów inwestycyjnych w formie załączników. Celem planów inwestycyjnych ma być wskazanie infrastruktury niezbędnej do osiągnięcia zgodności z dyrektywami Unii Europejskiej (dalej: UE) w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi, w tym wdrożenia hierarchii sposobów postępowania z odpadami, osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz ograniczenia składowania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji.

Zgodnie z „Planem gospodarki odpadami dla województwa opolskiego 2016 – 2022 z uwzględnieniem lat 2023 - 2028” przyjętym uchwałą Nr XXVII/207/2017 z dnia 28 marca 2017 r. gmina Pietrowice Wielkie należy do Południowo – Wschodniego Regionu Gospodarki Odpadami Komunalnymi.

Rysunek 35 Podział administracyjny regionu południowo-wschodniego wraz z instalacjami o statusie RiPOK

Źródło: PLAN GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO na lata 2016-2022 z uwzględnieniem lat 2023-2028.

Uwzględniając kierunki działań władz województwa opolskiego zadaniem Gminy Pietrowice Wielkie jest rozwój i wdrażanie nowoczesnego systemu gospodarki odpadami, w szczególności w zakresie odpadów komunalnych, ograniczenia ilości ich wytwarzania oraz skutecznego sortowania i przetwarzania w celu osiągnięcia wymaganych poziomów odzysku i recyklingu odpadów. Kluczowe znaczenie dla efektu końcowego będzie prowadzenie edukacji ekologicznej i uświadamianie społeczeństwa.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w Gminach (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm.), Gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a także dokonują corocznej analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi, w celu weryfikacji możliwości technicznych i organizacyjnych Gminy w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi.

Analizę stanu gospodarki odpadami komunalnymi sporządza wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie sprawozdań złożonych przez podmioty odbierające odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, podmioty prowadzące punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych, rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz innych dostępnych danych wpływających na system gospodarki odpadami komunalnymi.

Ostatnia analiza opublikowana w kwietniu 2023 dotyczyła roku 2022, w którym obowiązek odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych z nieruchomości zamieszkałych spoczywał na Gminie.

Właściciele nieruchomości niezabudowanych, na których odpady powstają wskutek prowadzenia działalności gospodarczej, miały obowiązek zawarcia indywidualnej umowy z uprawnionym podmiotem w zakresie odbierania odpadów komunalnych powstających wskutek prowadzenia działalności.

Zasady funkcjonowania gminnego systemu gospodarki odpadami komunalnymi określają szczegółowo akty prawa miejscowego, w tym:

Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Pietrowice Wielkie Uchwała nr XXV/232/2020 z dnia 21 grudnia 2020 r. Rady Gminy Pietrowice Wielkie, ze zmianami,

Uchwała w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczeń usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy i zagospodarowania tych odpadów – Uchwała nr XXV/233/2020 z dnia 21 grudnia 2020 r. Rady Gminy Pietrowice Wielkie, ze zmianami,

uchwała w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowania odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości zamieszkałych oraz warunków i trybu składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej - Uchwała nr XXV/239/2020 z dnia 21 grudnia 2020 r. Rady Gminy Pietrowice Wielkie,

uchwała w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki tej opłaty - Uchwała nr XXV/255/2021 z dnia 22 marca 2021 r. Rady Gminy Pietrowice Wielkie.

Podmiotem odbierającym odpady na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w 2022 r. była firma „Naprzód” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą 44-280 Rydułtowy, ul. Raciborska 144B.

W ramach umowy z firmą odbierającą odpady, z gospodarstw domowych odbierane były następujące rodzaje odpadów:

bezpośrednio z nieruchomości:

odpady segregowane w workach w cyklu dwumiesięcznym:

papier i tektura,

szkło;

odpady segregowane w workach w cyklu miesięcznym:

tworzywa sztuczne, w tym opakowania wielomateriałowe i metale;

odpady ulegające biodegradacji w kubłach w cyklu miesięcznym od listopada do końca marca, w pozostałych miesiącach w cyklu dwutygodniowym;

żużel i popiół w cyklu dwutygodniowym od listopada do końca kwietnia;

w systemie odbioru odpadów sprzed posesji:

odpady wielkogabarytowe raz w roku,

w punkcie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, utworzonym przez gminę, właściciel własnym transportem może dostarczyć następujące frakcje odpadów komunalnych:

papier,

metal,

tworzywa sztuczne,

szkło

opakowania wielomateriałowe,

zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny,

przeterminowane leki i chemikalia,

zużyte baterie i akumulatory,

zużyte opony,

meble i inne odpady wielkogabarytowe,

odpady budowlane i rozbiórkowe pochodzące z drobnych remontów, nie wymagających pozwolenia na budowę w tym stolarkę okienną i drzwiową w ilości 300 kg na nieruchomość na rok.

Przez cały 2022 r. właściciele nieruchomości eksploatowali pojemniki na odpady zmieszane oraz popiół i odpady kuchenne o pojemności 110 l lub 120 l, które zostały zakupione prywatnie przez mieszkańców.

Worki przeznaczone do gromadzenia odpadów zbieranych w sposób selektywny dostarczał podmiot odbierający odpady w ramach zawartej umowy.

Celem uzupełnienia funkcjonującego systemu gospodarki odpadami, funkcjonował Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych.

Punkt zlokalizowany był w Pietrowicach Wielkich przy ul. Fabrycznej 32. W ramach uiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, mieszkańcy Gminy Pietrowice Wielkie mogli we własnym zakresie dostarczać do Punktu wytworzone w nieruchomościach zamieszkałych odpady komunalne: papier, metal, tworzywa sztuczne, szkło, opakowania wielomateriałowe, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyte opony, meble i inne odpady wielkogabarytowe, odpady budowlane i rozbiórkowe pochodzące z drobnych remontów,

Czynnikiem decydującym o ilości wytwarzanych odpadów komunalnych na terenie Gminy jest liczba mieszkańców, która na koniec 2022 r. (stan na 31.12.2022 r. zgodny z ewidencją ludności) wynosiła 6436 mieszkańców.

Liczba mieszkańców Gminy na podstawie danych pochodzących ze złożonych przez właścicieli nieruchomości deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wg stanu na dzień 31.12.2022 r. wynosiła 5395.

Na podstawie sprawozdań podmiotu odbierającego odpady komunalne wynika, że w liczba właścicieli nieruchomości, od których odebrano odpady wynosiła 1717.

Według złożonych deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi objętych według stanu na dzień 31.12.2022 r. było 1586 właścicieli.

W ramach „uszczelnienia” systemu w 2022 r. wezwano właścicieli nieruchomości zamieszkałych do złożenia deklaracji lub wyjaśnień w sprawie przyczyn jej niezłożenia.

Dane dotyczące rodzajów i ilości odpadów komunalnych zebranych w roku 2022 przedstawia tabela poniżej.

Tabela 42 Ilość zebranych odpadów z terenu Gminy Pietrowice Wielkie w 2022 roku

ODPADY SEGREGOWANE
Kod odpadów	Rodzaj odpadów	Masa odebranych odpadów [Mg]
15 01 06	Zmieszane odpady opakowaniowe	218,5800
15 01 07	Opakowania ze szkła	114,3500
20 03 01	Niesegregowane odpady komunalne	2726,4200
20 03 07	Odpady wielkogabarytowe	64,7200
20 01 99	Inne niewymienione frakcje zbierane w sposób selektywny (popiół, żużel)	481,6800
15 01 02	Opakowania z tworzyw sztucznych	201,6600
15 01 01	Opakowania z papieru i tektury	12,7300
17 01 07	Zmieszane odpady budowlane gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06	25,4000
20 01 08	Odpady kuchenne ulegające biodegradacji wymienione w 20 01 27	8,2800
20 02 01	Odpady ulegające biodegradacji	434,4800
Razem	4 288,3000
ODPADY KOMUNALNE ODEBRANE Z PSZOK
20 01 28	Farby, tusze, farby drukarskie, kleje, lepiszcze i żywice inne niż wymienione w 20 01 27	2,1200
15 01 01	Opakowania z papieru i tektury	7,6400
17 01 07	Zmieszane odpady budowlane	71,1400
15 01 07	Opakowania ze szkła	10,1200
16 01 03	Zużyte opony	6,5000
17 01 01	Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów	3,4600
17 06 04	Materiały izolacyjne inne niż wymienione w 17 06 01 i 17 06 03	4,1400
20 01 10	Odzież	5,1600
20 01 21*	Lampy fluorescencyjne i inne odpady zawierające rtęć	0,0800
20 01 32	Leki inne niż wymienione w 20 01 31	0,0400
20 01 34	Baterie i akumulatory inne niż wymienione w 20 01 33	0,1600
20 01 36	Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23 i 20 01 35	12,6300
20 01 39	Tworzywa sztuczne	11,0200
20 03 07	Odpady wielkogabarytowe	87,7400
15 01 04	Opakowania z metali	0,2300
Razem	222,1800

Źródło: „Analiza Stanu Gospodarki Odpadami Komunalnymi w Gminie Pietrowice Wielkie za rok 2022”

Zgodnie z art. 9e ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest zobowiązany do przekazywania odebranych zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.

Na terenie regionu południowo-wschodniego istnieje 8 regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych:

2 instalacje MBP (mechaniczno biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych),

2 kompostownie selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów,

4 składowiska odpadów komunalnych: w Kędzierzynie Koźlu, Kietrzu, Zawadzkiem
i Strzelcach Opolskich.

RIPOK MBP zlokalizowane są w:

Kietrzu - instalacja mechaniczno- biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, Zakład Zagospodarowania Odpadów w Dzierżysławiu; podmiot odpowiedzialny za eksploatację instalacji - „Naprzód” Sp. z o.o.;

Kędzierzynie Koźlu – instalacja mechaniczno -biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych zlokalizowana na składowisku odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w Kędzierzynie-Koźlu; podmiot odpowiedzialny za eksploatację instalacji - Regionalne Centrum Zagospodarowania i Unieszkodliwiania Odpadów „Czysty Region”.

RIPOK OZiB znajdują się w:

Kietrzu - kompostownia zlokalizowana na terenie Składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w Dzierżysławiu; podmiot odpowiedzialny za eksploatację instalacji - „Naprzód” Sp. z o.o.;

Kędzierzynie Koźlu – Kompostownia kontenerowa odpadów selektywnie zebranych Regionalne Centrum Zagospodarowania i Unieszkodliwiania Odpadów „Czysty Region” Sp. z o.o.; podmiot odpowiedzialny za eksploatację instalacji - Regionalne Centrum Zagospodarowania i Unieszkodliwiania Odpadów „Czysty Region”.

Dane o ilościach w/w odpadów odebranych z terenu gminy Pietrowice Wielkie i przekazanych do RIPOK-ów w 2022 r. zestawiono w poniższej tabeli.

Tabela 43 Ilość zmieszanych odpadów komunalnych oraz odpadów biodegradowalnych odebranych w 2022r. z terenu gminy i przekazanych do RIPOKów

ZMIESZANE ODPADY KOMUNALNE ORAZ ODPADY BIODEGRADOWALNE
Rodzaj odpadów	Nazwa RIPOK	Ilość odpadów przekazanych w 2022 r. [Mg]
Niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne – 20 03 01	Zakład Zagospodarowania Odpadów w Dzierżysławiu, Dzierżysław 1, 48-130 Kietrz. Instalacja mechaniczno – biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych	2 726,4200
Odpady ulegające biodegradacji – 20 02 01	Zakład Zagospodarowania Odpadów w Dzierżysławiu, Dzierżysław 1, 48-130 Kietrz. Instalacja kompostowni odpadów zielonych selektywnie zbieranych	434,4800
Odpady kuchenne ulegające biodegradacji wymienione w 20 01 27 – 20 01 08 .	Zakład Zagospodarowania Odpadów w Dzierżysławiu, Dzierżysław 1, 48-130 Kietrz Instalacja kompostowni odpadów zielonych selektywnie zbieranych	8,2800

Źródło: „Analiza Stanu Gospodarki Odpadami Komunalnymi w Gminie Pietrowice Wielkie za rok 2022”

Przeprowadzona analiza systemu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Pietrowice Wielkie prowadzi do następujących wniosków:

Aktualnie na terenie Gminy nie ma potrzeb inwestycyjnych związanych
z gospodarowaniem odpadami komunalnymi;

wszystkie zmieszane odpady komunalne pochodzące z terenu Gminy Pietrowice Wielkie trafiły w 2022 r. do Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych w Dzierżysławiu, która posiada wystarczające zdolności przerobowe;

w 2022 r. odpady zielone z terenu Gminy zagospodarowywane były w Kompostowni, stanowiącej regionalną instalację, zlokalizowanej w Dzierżysławiu;

nie stwierdza się obecnie braków w zakresie możliwości technicznych dla poprawnego funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie Gminy Pietrowice Wielkie;

zdolności przerobowe Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych
w Dzierżysławiu w roku 2022 były wystarczające dla przyjmowania odpadów komunalnych pochodzących z terenu Gminy Pietrowice Wielkie.

Gmina Pietrowice Wielkie w 2021 r. uzyskała następujące poziomy:

recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła – 20,81 %;

ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r. - 34,86 %;

recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych - 97,04 %.

Utylizacja azbestu i wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy Pietrowice Wielkie

,,Program usuwania azbestu oraz wyrobów zawierających azbest z obszaru Gminy Pietrowice Wielkie na lata 2010 – 2032”, przyjęty Uchwałą nr XXXIX/406/2010 Rady Gminy Pietrowice Wielkie z dnia 5 listopada 2010 r. jest zgodny z planem gospodarki odpadami dla województwa śląskiego.

„Program oczyszczania kraju z azbestu na lata 2009 - 2032” nakłada na gminy następujące zadania:

uwzględnianie usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest w gminnych planach gospodarki odpadami,

współpraca z lokalnymi mediami celem rozpowszechniania informacji dotyczących zagrożeń powodowanych przez azbest oraz wyroby z azbestem,

przygotowywanie wykazów obiektów zawierających azbest oraz rejonów występującego narażenia na ekspozycję azbestu,

przygotowywanie rocznych sprawozdań finansowych z realizacji zadań „Programu...”.

Podstawowym celem Programu jest realizacja głównych założeń zawartych w dokumencie „Program oczyszczania kraju z azbestu na lata 2009 - 2032” – usunięcie z terenu Gminy wyrobów zawierających azbest do 2032 roku.

Uchwałą nr XLI/381/2022 Rady Gminy Pietrowice Wielkie z dnia 28 lutego 2022 r. w sprawie zasad, trybu udzielania oraz rozliczania dotacji celowej z budżetu Gminy Pietrowice Wielkie na dofinansowanie kosztów inwestycji związanych z demontażem, usuwaniem i unieszkodliwianiem elementów zawierających azbest w ramach ,,Programu usuwania azbestu oraz wyrobów zawierających azbest z obszaru Gminy Pietrowice Wielkie na lata 2010-2032” ustalono Regulamin dofinansowania zadań w ramach programu pod nazwą: ,,Program usuwania azbestu oraz wyrobów zawierających azbest z obszaru Gminy Pietrowice Wielkie na lata 2010-2032”, określający zasady, tryb udzielania oraz rozliczania dotacji celowej z budżetu Gminy Pietrowice Wielkie pochodzącej ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, na dofinansowanie kosztów inwestycji związanych z demontażem, usuwaniem i unieszkodliwianiem elementów zawierających azbest z obiektów budowlanych znajdujących się na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie. (będącym załącznikiem do uchwały).

Zgodnie z Regulaminem dofinansowania zadań w ramach programu priorytetowego pn. „Usuwanie wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2022-2023.”:

Projekt będzie realizowany przez Gminę Pietrowice Wielkie jedynie w przypadku otrzymania dofinansowania z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej. Projekt będzie współfinansowany ze środków pochodzących
z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
w Katowicach a także Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Wysokość dofinansowania wynosi do 40% kosztów kwalifikowanych, w tym ze środków NFOŚ i GW nie więcej niż 50% kwoty dofinansowania. Jednostkowe dofinansowanie w formie dotacji wyniesie nie więcej niż:

320 zł/Mg odpadu zawierającego azbest dla demontażu, zbierania, transportu i unieszkodliwienia odpadów zawierających azbest – I st. pilności,

288 zł/Mg odpadu zawierającego azbest dla demontażu, zbierania, transportu i unieszkodliwienia odpadów zawierających azbest – II i III st. pilności,

240 zł/Mg odpadu zawierającego azbest dla zbierania, transportu i unieszkodliwienia odpadów zawierających azbest.

Wnioskodawca w ramach Inwestycji może przeprowadzić następujące prace: demontaż wyrobów i materiałów budowlanych zawierających azbest z budynku mieszkalnego oraz transport i unieszkodliwienie tychże wyrobów; demontaż wyrobów i materiałów budowlanych zawierających azbest z budynku niemieszkalnego oraz transport i unieszkodliwienie tychże wyrobów; zbieranie wyrobów zawierających azbest z posesji;

W dofinansowaniu brane są pod uwagę inwestycje rozpoczęte po dniu 1 maja 2022 r. i zakończone do 16.09.2022 r. oraz rozpoczęte po dniu 1 kwietnia 2023 r. i zakończone do 15.09.2023 r.; zadania realizowane w roku 2023 będą pod warunkiem niewyczerpania środków z WFOŚ i GW w Katowicach przeznaczonych na realizację zadań w 2023 r.;

Dotowany ma obowiązek zlecenia usuwania materiałów budowlanych zawierających azbest wyłącznie przedsiębiorcom spełniającym warunki określone w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. z 2004., Nr 71, poz. 649 ze zm.) i posiadającym decyzję na transport odpadów.

Gmina Pietrowice Wielkie realizuje projekt w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014 – 2020 pn. „Unieszkodliwianie odpadów zawierających azbest na terenie Gminy Pietrowice Wielkie”. Celem projektu jest likwidacja szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko poprzez usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy Pietrowice Wielkie. Grantobiorca w ramach inwestycji objętej Grantem może przeprowadzić następujące prace:

- demontaż wyrobów i materiałów budowlanych zawierających azbest z budynku mieszkalnego i niemieszkalnego oraz transport i unieszkodliwienie tychże wyrobów;

- odtworzenie pokrycia dachowego bud. mieszkalnego i niemieszkalnego uszkodzonego w wyniku prac zw. z demontażem wyrobów zaw. azbest.

Projekt realizowany jest w formule grantowej, zgodnie z wytycznymi – jego realizacja przyniesie korzyści społeczne, ekonomiczne, ekologiczne polegające na minimalizacji emisji włókien azbestu, podniesieniu jakości życia mieszkańców, poprawie wyglądu zewnętrznego obiektów budowlanych i ich stanu technicznego. Planowany termin rzeczowego i finansowego zakończenia realizacji projektu to 31.12.2022 r. Dofinansowanie w 95% pochodzi z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, Oś priorytetowa 5. Ochrona środowiska i efektywne wykorzystywanie zasobów, w tym Działanie: 5.2. Gospodarka odpadami, Poddziałanie 5.2.2. Gospodarka odpadami RIT, którego źródłem finansowania jest Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego. Wartość projektu: 801 205,20 zł. Dofinansowanie UE: 760 669,94 zł

Dane dotyczące wyrobów azbestowych zinwentaryzowanych, usuniętych i pozostałych do usunięcia w Gminie Pietrowice Wielkie wg Bazy Azbestowej zestawiono w poniższej tabeli:

Tabela 44 Ilość wyrobów azbestowych zinwentaryzowanych na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Masa wszystkich wyrobów azbestowych - Gmina Pietrowice Wielkie [kg]
	Zinwentaryzowane	Unieszkodliwione	Pozostałe do unieszkodliwienia
Razem	1 504 181	398 784	1 105 397
osoby fizyczne	1 271 579	330 282	941 297
osoby prawne	232 602	68 502	164 100

Źródło: https://bazaazbestowa.gov.pl/pl/usuwanie-azbestu/zestawienie-statystyczne 25.07.2023

Według danych Bazy Azbestowej na terenie Gminy Pietrowice Wielkie pozostało do usunięcia 1 105 397kg wyrobów azbestowych.

Podsumowanie oraz analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką odpadami

Syntetyczną analizę SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką odpadami na podstawie, której wskazane zostaną cele w zakresie ochrony środowiska przedstawiają tabele poniżej. Gmina Pietrowice Wielkie dostosowuje gospodarkę odpadami do potrzeb mieszkańców.

Systemem gospodarowania odpadami komunalnym zostały objęte nieruchomości zamieszkałe. Nieruchomości nie zamieszkałe, w tym miejsca prowadzenia działalności gospodarczej są zobowiązane do podpisania umowy na odbiór odpadów z firmą wpisaną do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Wójta Gminy Pietrowice Wielkie

Tabela 45 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką odpadami – słabe i mocne strony

	MOCNE STRONY	SŁABE STRONY
Dostosowanie częstotliwości odbierania odpadów do potrzeb mieszkańców. Kampanie informacyjno-edukacyjne. Dofinasowanie do usuwania wyrobów zawierających azbest.	Rosnące opłaty za odbiór śmieci.

Źródło: Opracowanie własne

Tabela 46 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką odpadami – szanse
i zagrożenia

	SZANSE	ZAGROŻENIA
Wzrost świadomości mieszkańców i aktywny udział w realizacji nowoczesnego systemu gospodarki odpadami. Promocja Gminy i szansa na rozwój. Poprawa jakości środowiska w skali lokalnej.	Niechęć do zmian części społeczeństwa (brak zaufania do nowych technologii). Niezadowolenie z wyższych kosztów opłat za odbiór odpadów, co może prowadzić do utylizacji odpadów w sposób zabroniony. Kary i grzywny wynikające z braku osiągnięcia obowiązkowych poziomów recyklingu.

Źródło: Opracowanie własne

Awarie przemysłowe

Jednym z zagrożeń środowiskowych, mających wpływ na wszystkie jego komponenty, są awarie przemysłowe mogącą powstać w obrębie instalacji technologicznych, magazynach lub urządzeniach transportowych. W wyniku awarii, wybuchu lub pożaru do otoczenia uwolnione zostają substancje chemiczne, które przedostają się do atmosfery, wód i gleb na terenie zagrożonym, a także mogą negatywnie wpływać na florę, faunę czy człowieka. Zgodnie z dyrektywami, a także realizacją celów polityki w zakresie ochrony środowiska, życia i zdrowia ludzi, podejmowane są działania zapobiegawcze awariom i ograniczające ich skutki.

W związku z możliwościami wystąpień awarii przemysłowych przyjęto dzielić przedsiębiorstwa na zakłady o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (ZZR) i zakłady o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (ZDR). Dla obu grup zakładów prowadzone są działania monitorujące, a także plan działania w przypadku wystąpienia możliwych zdarzeń niekontrolowanych prowadzących do zagrożenia środowiskowego.

Na analizowanym obszarze Gminy Pietrowice Wielkie nie występuje żaden zakład o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (ZDR), ani zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (ZZR).

W pobliżu Gminy, niecałe 5 km od granic Gminy znajduje się zakład który jest zidentyfikowany jako zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (ZZR) - Henkel Polska Operations Sp. z o.o. ul. Stalowa 9 47-400 Racibórz.

Henkel Polska Operations Sp. z o.o. Oddział w Raciborzu zajmuje się produkcją proszków, żeli do prania i kwasu alkilobenzenosulfonowego (nazwy własne: ABS, LBS).
Zakład zalicza się do Zakładów Zwiększonego Ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze względu na przetwarzanie oraz magazynowanie surowca nadwęglan sodu , zbiornik magazynowy o pojemności 100 Mg. Biorąc pod uwagę właściwości nadwęglanu sodu, zastosowane zabezpieczenia techniczne i organizacyjne oraz doświadczenia w stosowaniu surowca w innych zakładach koncernu Henkel stwierdzić można, że instalacja nie stanowi zagrożenia. W przypadku wystąpienia poważnej awarii przewiduje się, że obszar zagrożenia nie będzie wykraczał poza granice zakładu. (Źródło: https://www.gov.pl/web/kppsp-raciborz/zaklady-zwiekszonego-ryzyka)

Lokalizację ww. zakładu względem Gminy Pietrowice Wielkie obrazuje rysunek poniżej.

Rysunek 36 Lokalizacja przedsiębiorstwa stanowiącego zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii (ZZR) względem Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło: https://mapy.geoportal.gov.pl

Zakład Henkel Polska Operations Sp. z o.o. posiada wdrożony oraz zatwierdzony sposób powiadamiania i alarmowania mieszkańców oraz sposoby ich zachowania się na wypadek zagrożenia na terenie zakładu. Podlega one również kontrolom Inspekcji Ochrony Środowiska i Państwowej Straży Pożarnej.

Podsumowanie oraz analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z awariami przemysłowymi

Na analizowanym obszarze Gminy Pietrowice Wielkie nie występuje żaden zakład o dużym ryzyku wystąpienia awarii (ZDR) , ani zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii (ZZR).
W pobliżu Gminy, w Raciborzu znajduje się jeden zakład, które jest zidentyfikowany jako zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii (ZZR), oddalony o około 5 km od granicy Gminy.

Syntetyczną analizę SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z awariami przemysłowymi na podstawie, której wskazane zostaną cele w zakresie ochrony środowiska przedstawia tabela poniżej.

Tabela 47 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z awariami przemysłowymi – mocne i słabe strony

	MOCNE STRONY	SŁABE STRONY
Brak zakładu o dużym ryzyku wystąpienia awarii (ZDR) oraz zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii (ZZR) na terenie Gminy. Zakłady istniejące w Polsce objęte są systemem kontroli nadzorowanym przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska i Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska. Zakłady posiadają wdrożone oraz zatwierdzone sposoby powiadamiania i alarmowania mieszkańców oraz sposoby ich zachowania się na wypadek zagrożenia na terenie zakładu.	- W pobliżu Gminy znajduje się jeden zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii (ZZR) – w Raciborzu, w odległości ok. 5 km od granic Gminy.

Źródło: Opracowanie własne.

Tabela 48 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z awariami przemysłowymi – szanse i zagrożenia

	SZANSE	ZAGROŻENIA
Istnieje minimalne ryzyko zaistnienia poważnych awarii, które mogą mieć potencjalny wpływ na środowiska na terenie Gminy.	Istnieje ryzyko pojawiania się nowych zakładów ZDR i ZZR na terenie Gminy i/lub w pobliżu Gminy.

Źródło: Opracowanie własne

Pozostałe elementy wpływające na środowisko

Ze względu na położenie Gminy Pietrowice Wielkie, na południowej części Płaskowyżu Głubczyckiego, istnieje możliwość realizowania inwestycji związanych z odnawialnymi źródłami energii, szczególnie związanymi z energią wiatrową i energią słoneczną.

Energia wiatrowa

Energia wiatrowa była najwcześniej, obok spalania drewna, eksploatowaną przez człowieka energią odnawialną. Wiatr to ruch powietrza spowodowany różnicą gęstości ogrzanych mas powietrza i ich przemieszczaniem ku górze. Wytworzone w ten sposób podciśnienie powoduje zasysanie zimnych mas powietrza. Energia wiatru jest energią pochodzenia słonecznego. Powietrze jest ogrzewane promieniowaniem słonecznym oraz konwekcją, czyli przewodzeniem ciepła. Ruch wirowy Ziemi oraz prądy morskie także mają wpływ na kierunki przemieszczania się mas powietrza. Około 2% energii promieniowania słonecznego, docierającego do powierzchni Ziemi, ulega zmianie na energię kinetyczną wiatru.

Współczesne siłownie wiatrowe są konstrukcyjnie bardzo do siebie podobne. Na ogół mają wirnik trójpłatowy, rzadziej dwupłatowy, osadzony za pomocą piasty na poziomym wale. Wał zamocowany jest w łożyskach w gondoli stalowej lub wykonanej z tworzyw sztucznych. Gondola z wirnikiem (maszynownia elektrowni wiatrowej) zainstalowana jest na wieży rurowej, której wysokość zależnie od warunków wiatrowych wynosi od 40 do 100 metrów. Wirnik wraz z gondolą ustawiany jest w kierunku wiatru za pomocą serwomechanizmu kierunkowania elektrowni znajdującego się wewnątrz wieży rurowej. Pęd powietrza oddziałując na łopaty wirnika obraca go wraz z wałem, który za pośrednictwem skrzyni przekładniowej porusza generator wytwarzający energię elektryczną.

Zgodnie z wydanymi decyzjami środowiskowymi na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie realizowane będą trzy inwestycje dotyczące budowy farm wiatrowych:

Farma wiatrowa „Racibórz” – realizowana będzie na terenie czterech sołectw: Maków, Pawłów, Kornice i Cyprzanów, gdzie zostanie zlokalizowanych 13 turbin NORDEX model N117 (średnica rotora 117 m) o mocy 3,2 MW każda, o wysokości zawieszenia wirnika 141 m n.p.t. i łącznej maksymalnej wysokości wzniesionego śmigła 199,5 m n.p.t. Budująca farmę wiatrową Firma VSB Energie Odnawialne Polska z Wrocławia planuje uruchomienie turbin w II połowie 2024 roku. Inwestycja prowadzona jest w partnerstwie z Gminą Pietrowice Wielkie.

Farma wiatrowa „Troja” – będzie składać się z trzech turbin o mocy 2-3 MW (łączna moc 7 MW), o średnicy śmigieł ok. 110 m każda, usytuowanych na działkach nr 87 i 381 w sołectwie Pietrowice Wielkie. Inwestycja będzie realizowana przez spółkę celową - FWT Sp. z o.o.

Farma wiatrowa „Mały Racibórz” – inwestycja będzie obejmować budowę pięciu wiatraków na terenie sołectw: Pawłów, Samborowice, Cyprzanów i będzie realizowana przez firmę FEN DWA Sp. z o.o. Zgodnie z wydanymi decyzjami turbiny będą o mocy 1,5-2 MW każda i wysokości całkowitej 80-180 m.

Rysunek 37 Położenie projektowanych turbin wiatrowych na terenie Gminy Pietrowice Wielkie

Źródło: UG Pietrowice Wielkie

Energia słoneczna

Energia słoneczna ma źródło w reakcji fuzji jądrowych zachodzących we wnętrzu Słońca. Dociera do nas w postaci promieniowania słonecznego, będącego rodzajem energii odnawialnej. To łatwo dostępna energia, ale gęstość jej strumienia jest mała i zależna od miejsca na Ziemi, pory roku i dnia. Człowiek wykorzystuje energię słoneczną niemal od zawsze, w sposób zaplanowany bądź przypadkowy. Początkowo pomagała ogrzewać ciało, suszyć ubrania, a gdy ludzie okiełznali ogień, wykorzystali wieloletnie gromadzenie energii słonecznej w postaci biomasy. Współczesne technologie umożliwiają efektywne pozyskiwanie i przetwarzanie energii Słońca w celach użytkowych. Energetyka słoneczna przybiera obecnie formę rozwiązań instalacyjnych, koncepcji architektonicznych, stosowanych materiałów budowlanych oraz wielu innych.

Słońce uznaje się obecnie za największy potencjał paliwowo-energetyczny. Moc emitowanej przez nie energii szacuje się na 3,9 × 1020 MW. Do powierzchni Ziemi dociera tylko jej część, ale i tak jest wiele tysięcy razy większa od ogółu energii wytwarzanej na naszej planecie. Energię słoneczną można wykorzystać na trzy sposoby: do wytworzenia energii elektrycznej, produkcji ciepła bądź w procesie fotosyntezy do pozyskania energii chemicznej.

Do Urzędu Gminy Pietrowice Wielkie złożono wniosek o wydanie decyzji środowiskowej dla budowy farmy fotowoltaicznej. W dniu 2.05.2017 roku wydano decyzję GR.7632.D1.2017 dla budowy instalacji fotowoltaicznej o mocy do 1 MW w Kornicach. Planowana inwestycja ma być realizowana przez spółkę SUNGRESS Sp. z o.o. na działce nr 368 obręb Kornice.

Podsumowanie oraz analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z pozostałymi elementami wpływającymi na środowisko

Na analizowanym obszarze Gminy Pietrowice Wielkie występują dobre warunki do realizacji inwestycji związanych z budową farm wiatrowych i farm słonecznych.

Syntetyczną analizę SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z pozostałymi elementami wpływającymi na środowisko na podstawie, której wskazane zostaną cele w zakresie ochrony środowiska przedstawia tabela poniżej.

Tabela 49 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z pozostałymi elementami wpływającymi na środowisko – mocne i słabe strony

	MOCNE STRONY	SŁABE STRONY
Pozyskanie taniego prądu z wiatru i słońca. Zwiększenie dochodów Gminy co przełoży się na poprawienie komfortu życia mieszkańców.	- Opór społeczny przy realizacji inwestycji.

Źródło: Opracowanie własne

Tabela 50 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z pozostałymi elementami wpływającymi na środowisko – szanse i zagrożenia

	SZANSE	ZAGROŻENIA
Poprawa jakości powietrza w Gminie. Zwiększenie atrakcyjności Gminy w odniesieniu do przyszłych inwestorów.	Istnieje niewielkie zagrożenie wyłączenia instalacji z powodu przeciążenia sieci odbiorczych.

Źródło: Opracowanie własne

Cele programu ochrony środowiska

Analiza obecnego stanu środowiska wraz ze zdefiniowanymi zagrożeniami i problemami
z podziałem na obszary interwencyjne pozwala na wyznaczenie kierunków, w którym powinna nastąpić realizacja zadań w celu spełnienia określonych założeń poprawy stanu środowiska, a także ograniczenia emisji negatywnych czynników i presji. Obecne cele
i kierunki działań dla Gminy zostały przedstawione w formie tabeli zgodnie z wynikami analizy SWOT, a ich podjęcie na szczeblu samorządowym przyczyni się do realizacji założeń wojewódzkich i krajowych wpisanych w dokumentach strategicznych.

Tabela 51 Wyznaczone cele wraz z kierunkami działań i obszarami interwencyjnymi na terenie Gminy

Lp.	Obszar interwencji	Cel	Wskaźnik	Kierunek interwencji	Zadania	Podmiot odpowie-dzialny	Ryzyka

Nazwa (+ źródło danych)	Wartość bazowa	Wartość docelowa					
A	B	C	D	E	F	G	H	I	J	
1	Ochrona klimatu i jakość powietrza	Poprawa jakości powietrza poprzez zmniejszenie zużycia energii końcowej i zastosowanie odnawialnych źródeł energii	Substancje w których stężenia przekroczyły wartości dopuszczalne (kg/rok), dane WIOŚ z najbliższych stacji pomiarowych (Racibórz, Wodzisław Śląski)	PM10, PM 2,5	brak przekroczeń	Ograniczenie „niskiej emisji” i poprawa efektywności energetycznej	Modernizacja źródeł ciepła w budynkach mieszkalnych	Gmina Pietrowice Wielkie/ mieszkańcy Gminy / WFOŚiGW	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania; brak świadomości ekologicznej mieszkańców	

Liczba wymienionych źródeł ciepła w ramach Programów dotacji (dane WFOŚiGW, dane Gminy)	154	204

Substancje w których stężenia przekroczyły wartości dopuszczalne (Mg/rok), dane WIOŚ z najbliższych stacji pomiarowych (Racibórz, Wodzisław Śląski)	SO2	brak przekroczeń

Montaż instalacji fotowoltaicznych na budynkach użyteczności publicznej i budynkach mieszkalnych	Gmina Pietrowice Wielkie/ mieszkańcy Gminy / WFOŚiGW	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania; brak świadomości ekologicznej mieszkańców	

Liczba zamontowanych instalacji OZE na terenie Gminy (szt.) Dane Gminy	b.d.	b.d.

	Gmina Pietrowice Wielkie	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania	

Stacje pomiarowe na terenie Gminy (szt.) Dane Gminy	0	1

Monitoring jakości powietrza – kupno czujnika pomiaru jakości powietrza	Gmina Pietrowice Wielkie	Awaryjność stacji, konieczności pozyskania dofinansowania	

Długość zmodernizowanych dróg (km) (dane Gminy)	7	11,5	Ograniczenie emisji komunikacyjnej	Poprawa jakości transportu samochodowego poprzez modernizację dróg	Gmina Pietrowice Wielkie/ mieszkańcy Gminy / WFOŚiGW	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania	

Długość ścieżek rowerowych(km) (dane Gminy)	0	1

Wdrożenie rozwiązań transportu niskoemisyjnego	Gmina Pietrowice Wielkie/ mieszkańcy Gminy / WFOŚiGW	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania	

Aktualizacja Projektu założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe	0	Wykonane aktualizacji dokumentu	Wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii na terenie gmin Powiatu Raciborskiego	Aktualizacja założeń do planów zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe z określeniem możliwości wykorzystania OZE w gminie	Gmina Pietrowice Wielkie	Konieczność pozyskania dofinansowania	

Uwzględnienie zagrożeń związanych ze zmianami klimatu	Liczba wprowadzonych zmian w dokumentach strategicznych związanych z aspektami klimatycznymi	0	wg bieżących potrzeb	Uwzględnienie zagrożeń związanych ze zmianami klimatu	Uwzględnianie aspektów klimatycznych w dokumentach planistycznych powiatu i gmin Powiatu Raciborskiego	Gmina Pietrowice Wielkie/Powiat	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania; brak świadomości ekologicznej mieszkańców	

Uwzględnianie aspektów klimatycznych w planach zarządzania 63 kryzysowego (np. ostrzeganie przed ekstremalnymi sytuacjami pogodowymi)	Gmina Pietrowice Wielkie/Powiat	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania; brak świadomości ekologicznej mieszkańców	

Adaptacja do zmian klimatu	Elementy należące do zielono-błękitnej infrastruktury	0	2	Adaptacja do zmian klimatu	Realizacja zielono-błękitnej infrastruktury	Gmina Pietrowice Wielki/ mieszkańcy Gminy	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania; brak świadomości ekologicznej mieszkańców	

Zwiększeni świadomości mieszkańców w zakresie korzystania dodatkowych środków do modernizacji źródeł ciepła	Uruchomienie punktu obsługi mieszkańca	0	1	Działania edukacyjna	Realizacja CZYSTE POWIETRZE – prowadzenie punktu konsultacyjnego	Gmina Pietrowice Wielkie, WFOŚiGW	Brak świadomości ekologicznej mieszkańców, konieczne nakłady inwestycyjne na promocje	

Zwiększeni świadomości mieszkańców w zakresie problemów związanych z ograniczeniem niskiej emisji	Kampania promocyjna (szt.) (dane Gminy)	0	1	Działania edukacyjne skierowane do mieszkańców w zakresie ograniczania niskiej emisji	Kampania promocyjna	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	Konieczność pozyskania dofinansowania	

Zmniejszenie sytuacji łamania zasad wynikających z Uchwały antysmogowej	Liczba kontroli (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	50	100	Działania kontrolne w zakresie utrzymania dobrego stanu środowiska	Działania kontrolne w zakresie jakości powietrza dotyczące spalania odpadów przez gospodarstwa domowe oraz zgodnością z Uchwałą antysmogową	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	Brak świadomości ekologicznej mieszkańców	
2	Zagrożenie hałasem	Ograniczenie negatywnego wpływu hałasu na zdrowie ludzi i oddziaływanie na środowisko	Długość zmodernizowanych dróg (km) (dane Gminy)	7	11,5	Poprawa jakości i stanu dróg	Poprawa jakości transportu samochodowego poprzez modernizację dróg	GDDKiA, ZDP, ZDW, Gmina	Konieczność tworzenia projektów partnerskich i współpracy ponadregionalnej; wysokie nakłady inwestycyjne	

Nasadzenia zieleni izolacyjnej (szt.)	0	50	Minimalizacja uciążliwości związanych z hałasem komunikacyjnym	Stosowanie zabezpieczeń akustycznych na wymagających tego odcinkach dróg i linii kolejowych, zapewnienie możliwości wprowadzania zieleni izolacyjnej wzdłuż ciągów komunikacyjnych	Gmina Pietrowice Wielkie	Konieczność pozyskania; brak świadomości ekologicznej mieszkańców	

Długość ciągów pieszych i rowerowych (km)	0	1	Budowa ścieżek rowerowych i ciągów pieszych	Rozbudowa ciągów pieszych i rowerowych w celu ograniczenia lokalnego ruchu samochodowego	Gmina Pietrowice Wielkie, ZDP	Konieczność tworzenia projektów partnerskich i współpracy ponadregionalnej oraz pozyskania dofinansowania	

Utrzymanie odpowiedniego poziomu hałasu na terenie Gminy	Liczba kontroli (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	0	1	Działania kontrolne w zakresie utrzymania dobrego stanu środowiska	Działania kontrolne w zakresie wpływu hałasu na zdrowie ludzi i oddziaływanie na środowisko	Gmina Pietrowice Wielkie /WIOŚ	brak świadomości ekologicznej mieszkańców	

Zwiększenie świadomości przedsiębiorstw w zakresie konieczności przestrzegania norm związanych z ochroną przed hałasem	Kampania promocyjna (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	0	1	Działania edukacyjna skierowane do przedsiębiorstw	Kampania promocyjna w zakresie konieczności przestrzegania norm związanych z ochroną przed hałasem	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	Konieczność pozyskania dofinansowania	
3	Gospodarka wodno-ściekowa	Ochrona wód	Przyłączenia do sieci kanalizacyjnej (szt.) (dane Gminy)	0	b.d.	Ochrona wód poprzez poprawę stanu gospodarki wodno-ściekowej na terenie Gminy	Rozbudowa i modernizacja infrastruktury kanalizacyjnej i systemu PBOŚ na terenie Gminy Pietrowice Wielkie – etap I	Gmina Pietrowice Wielkie	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania, konieczność prowadzenia spójnej polityki zagospodarowania przestrzennego.	

Budowa sieci kanalizacyjnej (km) (dane Gminy)	0	b.d.

Gmina Pietrowice Wielkie	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania, konieczność prowadzenia spójnej polityki zagospodarowania przestrzennego.	

Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków (szt.) (dane Gminy)	1 391	1 400

Realizacja Programu budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w Gminie	Gmina Pietrowice Wielkie	Wysokie nakłady inwestycyjne, brak edukacji ekologicznej mieszkańców	

Budowa oczyszczalni ścieków	0	1

Budowa oczyszczalni ścieków na terenie nowo powstałego osiedla w Pietrowicach Wielkich na terenie przyległym do ulic Topolowej, Klonowej i Brzozowej	Gmina Pietrowice Wielkie	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania, konieczność prowadzenia spójnej polityki zagospodarowania przestrzennego.	

Realizacja inwestycji dot. małej retencji (szt.) (dane Gminy)	0	1

Realizacja inwestycji małej retencji	Gmina Pietrowice Wielkie	Wysokie nakłady inwestycyjne	

Liczba kontroli (szt.) (dane Gminy)	0	20	Działania kontrolne w zakresie utrzymania dobrego stanu środowiska	Działania kontrolne w zakresie prawidłowego u użytkowania zbiorników bezodpływowych	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	Opór mieszkańców, wysokie koszty, brak edukacji ekologicznej mieszkańców	

Kampania promocyjna (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	0	1	Działania edukacyjna	Kampania promocyjna	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	Konieczność pozyskania dofinansowania	

Przeciwdziałanie skutkom suszy	Elementy należące do zielono-błękitnej infrastruktury	0	1	Adaptacja do zmian klimatu	Tworzenie zielonej i niebieskiej infrastruktury (w tym elementów zatrzymywania wód opadowych)	Gmina Pietrowice Wielkie	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania,	

0	1

Uwzględnianie elementów zielonej i niebieskiej infrastruktury w planowaniu przestrzennym	Gmina Pietrowice Wielkie	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania,	

0	1

Zwiększanie retencji naturalnej mikroretencji na terenach leśnych	Gmina Pietrowice Wielkie	Wysokie nakłady inwestycyjne i konieczność pozyskania dofinansowania,	
4	Zasoby przyrodnicze	Utrzymanie obszarów leśnych oraz form ochrony przyrody	Zwiększenie użytków leśnych (ha) (dane Gmina Pietrowice Wielkie, RDOŚ, LP)	224,86	250,00	Ochrona zasobów przyrodniczych i leśnych	Zalesianie nieużytków oraz ochrona i pielęgnacja terenów cennych przyrodniczo	Gmina Pietrowice Wielkie, RDOŚ, LP	Wysokie nakłady inwestycyjne; Wpływ zanieczyszczeń napływowych na strefę ochronną	

Uproszczone plany urządzenia lasów (szt.) (komplet)	1	1

Sporządzenie nowych uproszczonych plany urządzenia lasów.	Gmina Pietrowice Wielkie	Wysokie nakłady inwestycyjne	

Liczba obiektów przyrodniczych (pomniki przyrody, użytki itp.) (szt.) (dane CRFOP)	1	1

Utrzymanie aktualnego stanu pomników przyrody i form ochrony przyrody	Gmina Pietrowice Wielkie, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	Wysokie nakłady inwestycyjne; Wpływ zanieczyszczeń napływowych na strefę ochronną	

Likwidacja inwazyjnej roślinności	Usuwanie roślinności inwazyjnej (powierzchnia w m2)	0	5	Likwidacja inwazyjnej roślinności	Usuwanie roślinności inwazyjnej	Gmina Pietrowice Wielkie	Wysokie nakłady inwestycyjne	

Zwiększenie świadomości mieszkańców w zakresie utrzymania istniejących zasobów przyrodniczych	Kampania promocyjna (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	0	1	Działania edukacyjna w zakresie ochrony zasobów przyrodniczych	Kampania promocyjna związana z ochroną zasobów przyrodniczych	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	konieczność pozyskania dofinansowania	
5	Gospodarka odpadami	Poprawa systemu gospodarki odpadami	Zwiększenie masy odpadów nadających się do recyklingu (Mg/rok, dane Gminy)	1 561,88	1 800,00	Zwiększenie procentowej ilości odpadów poddawanych recyklingowi	Promocja działalności PSZOK	Gmina Pietrowice Wielkie	Opór mieszkańców, wysokie koszty, brak edukacji ekologicznej mieszkańców	

Masa zebranych odpadów komunalnych (ogółem – Mg/rok)-dane za 2022 r.	2 726,4200	2 500,00	Zmniejszenie procentowej ilości odpadów komunalnych

Udział odpadów komunalnych zebranych selektywnie w ogólnej masie zebranych odpadów [%]	57,28	70	Poprawa systemu gospodarki odpadami

Zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców poprzez usunięcie wyrobów zawierających azbest	Masa usuniętych wyrobów zwierających azbest (kg/rok, dane Gminy)	398 784	1 504 181	Usuwanie wyrobów zwierających azbest	Program usuwania azbestu na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	Gmina Pietrowice Wielkie	Opór mieszkańców, wysokie koszty, brak edukacji ekologicznej mieszkańców	

Zwiększenie świadomości mieszkańców w zakresie poprawnej gospodarki odpadami	Liczba kontroli (szt.) (dane Gminy)	50	70	Działania kontrolne w zakresie poprawności segregacji odpadów	Działania kontrolne w zakresie prawidłowego segregowania odpadów	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	Opór mieszkańców, wysokie koszty, brak edukacji ekologicznej mieszkańców	

Kampania promocyjna (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	0	1	Działania edukacyjna	Kampania promocyjna w zakresie niebezpieczeństwa związanego z azbestem i poprawną gospodarką odpadami i recyklingiem	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	konieczność pozyskania dofinansowania	

Źródło: Opracowanie własne

Tabela 52 Harmonogram realizacji zadań własnych wraz z ich finansowaniem

Lp.	Obszar interwencji	Zadania	Kierunek interwencji	Podmiot odpowie-dzialny	Termin realizacji	Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł)	Źródła finansowania

2023	2024	2025	od 2026	RAZEM

A	B	C	D	E	F	G	H	I	J	K	L
1	Ochrona klimatu i jakość powietrza	Modernizacja źródeł ciepła w budynkach mieszkalnych w ramach programu PONE	Ograniczenie „niskiej emisji” i poprawa efektywności energetycznej	Gmina Pietrowice Wielkie/ mieszkańcy Gminy / WFOŚiGW	2023-2030	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy, środki własne mieszkańców środki zewnętrzne - WFOŚiGW

Montaż instalacji fotowoltaicznych na budynkach użyteczności publicznej i budynkach mieszkalnych	Ograniczenie „niskiej emisji” i poprawa efektywności energetycznej	Pietrowice Wielkie/ mieszkańcy Gminy / WFOŚiGW	2023-2030	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy, środki własne mieszkańców środki zewnętrzne - WFOŚiGW

Wymiany źródła ciepła w lokalach mieszkalnych oraz inwestycji towarzyszących, takich jak: wymiana stolarki okiennej i drzwiowej czy rekuperacja w ramach programu Ciepłe mieszkanie	Ograniczenie „niskiej emisji” i poprawa efektywności energetycznej	Gmina Pietrowice Wielkie	2023-2025	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Poprawa jakości transportu samochodowego poprzez modernizację dróg	Ograniczenie emisji komunikacyjnej	Gmina Pietrowice Wielkie/ mieszkańcy Gminy / WFOŚiGW	2023-2027	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Wdrożenie rozwiązać transportu niskoemisyjnego	Ograniczenie emisji komunikacyjnej	Gmina Pietrowice Wielkie/ mieszkańcy Gminy / WFOŚiGW	2023-2027	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Program LIFE „Śląskie. Przywracamy błękit”.	Adaptacja do zmian klimatu	Gmina Pietrowice Wielkie/ mieszkańcy Gminy	2023-2026	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Realizacja CZYSTE POWIETRZE – prowadzenie punktu konsultacyjnego	Działania edukacyjna	Gmina Pietrowice Wielkie, WFOŚiGW	2023-2028	W ramach zadań administracyjnych	Nie dotyczy, w ramach zadań bieżących

Kampania promocyjna	Działania edukacyjna skierowane do mieszkańców w zakresie ograniczania niskiej emisji	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	2023-2030	1	1	1	5	8	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Działania kontrolne w zakresie jakości powietrza dotyczące spalania odpadów przez gospodarstwa domowe oraz zgodnością z Uchwałą antysmogową	Działania kontrolne w zakresie utrzymania dobrego stanu środowiska	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	2023-2030	0	0	0	0	0	Nie dotyczy, w ramach zadań bieżących
2	Zagrożenie hałasem	Poprawa jakości transportu samochodowego poprzez modernizację dróg	Poprawa jakości i stanu dróg	GDDKiA, ZDP, ZDW, Gmina	2023-2030	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy i jednostek zewnętrznych, środki zewnętrzne

Stosowanie zabezpieczeń akustycznych na wymagających tego odcinkach dróg i linii kolejowych, zapewnienie możliwości wprowadzania zieleni izolacyjnej wzdłuż ciągów komunikacyjnych	Minimalizacja uciążliwości związanych z hałasem komunikacyjnym	Gmina, ZDP	2023-2030	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy i jednostek zewnętrznych, środki zewnętrzne

Rozbudowa ciągów pieszych i rowerowych w celu ograniczenia lokalnego ruchu samochodowego	Budowa ścieżek rowerowych i ciągów pieszych	Gmina, ZDP	2023-2030	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy i jednostek zewnętrznych, środki zewnętrzne

Działania kontrolne w zakresie wpływu hałasu na zdrowie ludzi i oddziaływanie na środowisko	Działania kontrolne w zakresie utrzymania dobrego stanu środowiska	Gmina Pietrowice Wielkie /WIOŚ	2023-2030	0	0	0	0	0	Nie dotyczy, w ramach zadań bieżących

Kampania promocyjna w zakresie konieczności przestrzegania norm związanych z ochroną przed hałasem	Działania edukacyjna skierowane do przedsiębiorstw	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	2023-2030	1	1	1	5	8	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne
3	Gospodarka wodno-ściekowa	Rozbudowa i modernizacja infrastruktury kanalizacyjnej i systemu PBOŚ na terenie Gminy Pietrowice Wielkie – etap I	Ochrona wód poprzez poprawę stanu gospodarki wodno-ściekowej na terenie Gminy	Gmina Pietrowice Wielkie	2023 -2026	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Budowa oczyszczalni ścieków na terenie nowo powstałego osiedla w Pietrowicach Wielkich na terenie przyległym do ulic Topolowej, Klonowej i Brzozowej	Ochrona wód poprzez poprawę stanu gospodarki wodno-ściekowej na terenie Gminy	Gmina Pietrowice Wielkie	2023-2027	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy

Zwiększanie retencji naturalnej mikroretencji na terenach leśnych	Przeciwdziałanie skutkom suszy	Gmina Pietrowice Wielkie	2023-2030	Zgodnie z kosztorysem przygotowanym na etapie realizacji	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Działania kontrolne w zakresie prawidłowego użytkowania zbiorników bezodpływowych	Działania kontrolne w zakresie utrzymania dobrego stanu środowiska	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	2023-2030	0	0	0	0	0	Nie dotyczy, w ramach zadań bieżących

Kampania promocyjna	Działania edukacyjna	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	2023-2030	1	1	1	5	8	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne
4	Zasoby przyrodnicze	Zalesianie nieużytków oraz ochrona i pielęgnacja terenów cennych przyrodniczo	Ochrona zasobów przyrodniczych i leśnych	Gmina Pietrowice Wielkie, RDOŚ, LP	2023-2030	5	5	5	5	20	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Uproszczone plany urządzenia lasów (szt.) (komplet)	Sporządzenie nowych uproszczonych plany urządzenia lasów.	Gmina Pietrowice Wielkie,	2023-2030	0	0	25	0	25	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Utrzymanie aktualnego stanu pomników przyrody i form ochrony przyrody	Ochrona zasobów przyrodniczych i leśnych	Gmina Pietrowice Wielkie, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	2023-2030	0	0	0	0	0	Nie dotyczy, w ramach zadań bieżących

Usuwanie roślinności inwazyjnej (powierzchnia w m2)	Usuwanie roślinności inwazyjnej	Gmina Pietrowice Wielkie,	2023-2030	5	5	5	5	20	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Kampania promocyjna związana z ochroną zasobów przyrodniczych	Działania edukacyjna w zakresie ochrony zasobów przyrodniczych	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	2023-2030	1	1	1	5	8	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne
5	Gospodarka odpadami	Promocja działalności PSZOK	Zwiększenie procentowej ilości odpadów poddawanych recyklingowi	Gmina Pietrowice Wielkie	2023-2030	1	1	1	5	8	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Realizacja Programu usuwania azbestu	Usuwanie wyrobów zwierających azbest	Gmina Pietrowice Wielkie	2023-2030	Według planowanego budżetu na dany rok	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Działania kontrolne w zakresie prawidłowego segregowania odpadów	Działania kontrolne w zakresie poprawności segregacji odpadów	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	2023-2030	0	0	0	0	0	Nie dotyczy, w ramach zadań bieżących

Kampania promocyjna w zakresie niebezpieczeństwa związanego z azbestem i poprawną gospodarką odpadami i recyklingiem	Działania edukacyjna	Gmina Pietrowice Wielkie, mieszkańcy Gminy, Instytucje publiczne, podmioty odpowiedzialne za ochronę środowiska	2023-2030	1	1	1	5	8	Środki własne Gminy, środki zewnętrzne

Źródło: Opracowanie własne

Dostępne źródła finansowania

Realizacja wszystkich założeń POŚ nie byłaby możliwa jedynie przy finansowaniu własnym gminy Pietrowice Wielkie, istotne jest więc zewnętrzne wsparcie finansowane planowanych zadań inwestycyjnych. Zaproponowane programy finansowania wskazują jedynie możliwe kierunki działań, wraz z opisem priorytetów czy celów, na które można uzyskać dofinansowanie i zostały dobrane do odpowiednich zadań w ramach obszarów interwencyjnych. Dodatkowo, wskazane zostały również programy, których realizacja zależy, w głównej mierze, od wnioskodawcy, jakim mogą być na przykład osoby fizyczne czy przedsiębiorstwa. Ponadto działania gminy w zakresie edukacji ekologicznej mogą wspomóc proces i uzyskać wymierne korzyści środowiskowe.

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach przyznaje dotacje w następujących kategoriach dziedzinowych:

ochrona wód i gospodarka wodna

ochrona powietrza,

gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi,

ochrona przyrody,

edukacja ekologiczna,

zapobieganie oraz likwidacja poważnych awarii i ich skutków,

monitoring środowiska.

Dofinansowanie udzielane przez Fundusz to:

preferencyjne pożyczki (o niskim oprocentowaniu, z możliwością częściowego umorzenia kapitału),

dotacja, w tym dopłaty do częściowej spłaty kapitałów kredytów bankowych,

przekazanie środków państwowych jednostkom budżetowym.

Do najistotniejszych zadań spójnych z programem ochrony środowiska, które można dofinansować w ramach funduszy WFOŚiGW należą:

Ochrona wód,

Gospodarka wodna,

Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi,

Ochrona atmosfery,

Ochrona różnorodności biologicznej i funkcji ekosystemów,

Edukacja ekologiczna.

Zadania obejmujące ochronę wód to inwestycje mające na celu ochronę wód powierzchniowych i podziemnych. Zakres ten obejmuje głównie: budowę i modernizację oczyszczalni ścieków oraz budowę lub modernizację systemów odprowadzania ścieków.

Zadania obejmujące gospodarkę wodną to wszystkie projekty i inicjatywy mające na celu ochronę przed powodzią i suszą oraz zaopatrzenie w wodę. Zakres ten obejmuje głównie: budowę lub modernizację zbiorników retencyjnych, urządzeń monitorujących, lub zwiększających bezpieczeństwo przeciwpowodziowe, doposażenie w sprzęt przeciwpowodziowy, usuwanie skutków powodzi oraz zapewnienie mieszkańcom dostępu do wody o jakości odpowiadającej normom wody do picia.

Zadania obejmujące gospodarkę odpadami i ochronę powierzchni ziemi mają na celu ochronę gleby i zasobów przyrodniczych.

Do zadań które mogą być realizowane w ramach tej dziedziny należą:

działania ograniczające i zapobiegające powstawaniu odpadów,

unieszkodliwianie odpadów,

budowę, rozbudowę i modernizację składowisk odpadów,

usuwanie i unieszkodliwianie azbestu,

rewitalizację terenów poprzemysłowych i zdegradowanych,

wapnowanie gleb.

Zadania z kategorii dziedzinowej obejmującej ochronę atmosfery mają na celu poprawę jakości powietrza oraz ograniczenie zużycia energii i wzrost wykorzystania energii z odnawialnych źródeł. Zadania te związane są z:

wymianą ogrzewania,

wdrażaniem programów PONE,

termoizolacją budynków,

zastosowanie alternatywnych i odnawialnych źródeł energii.

Zadanie w ramach tego priorytetu spójne są ze wszystkimi działaniami podejmowanych w ramach strategii niskoemisyjnych na terenie Gminy.

Zadania z kategorii dziedzinowej obejmującej ochronę różnorodności biologicznej i funkcji ekosystemów obejmują ukształtowanie regionalnego systemu obszarów chronionych, ochronę roślin i zwierząt, ochronę lasów i terenów zielonych. Ich celem jest zachowanie, odtworzenie i zrównoważone użytkowanie różnorodności biologicznej.

Zadania z kategorii dziedzinowej obejmującej edukację ekologiczną mają na celu kształtowanie świadomości ekologicznej mieszkańców oraz propagowanie działań proekologicznych i zasady zrównoważonego rozwoju. W ramach tych działań można realizować warsztaty i konkursy ekologiczne, doposażać w sprzęt i pomoce dydaktyczne szkoły oraz inne pomieszczenia przeznaczone dla mieszkańców, organizować seminaria, sympozja i konferencje dotyczących ochrony środowiska, a także znakować ścieżki dydaktyczne.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zgodnie z uchwałą nr 36/16 RN NFOŚiGW z dnia 5 czerwca 2020 roku. Planuje wdrażanie różnych programów priorytetowych. Aktualna (Zatwierdzona: Uchwałą Rady Nadzorczej nr 2/20, z dnia 29 stycznia 2021 roku z późniejszymi zmianami) lista programów priorytetowych obejmuje następujące możliwości:

Grupa Programów Priorytetowych nr 1: Adaptacja do zmian klimatu i ochrona wód przed zanieczyszczeniami.

Grupa Programów Priorytetowych nr 2: Racjonalne gospodarowanie odpadami i ochrona powierzchni ziemi.

Grupa Programów Priorytetowych nr 3: Sprawiedliwa transformacja.

Grupa Programów Priorytetowych nr 4: Zeroemisyjny system energetyczny.

Grupa Programów Priorytetowych nr 5: Dobra jakość powietrza.

Grupa Programów Priorytetowych nr 6: Zeroemisyjny transport.

Grupa Programów Priorytetowych nr 7: Różnorodność biologiczna, edukacja i monitoring środowiska.

Grupa Programów Priorytetowych nr 8: Horyzontalne.

W celu realizacji celów określonych przez Plan Gospodarki Niskoemisyjnej najważniejsze są następujące programy z grupy nr 4 i 6– Zeroemisyjny system energetyczny i transport oraz grupa nr 5 obejmująca program: Dobra jakość powietrza: Program priorytetowy: 4.1. Zero i niskoemisyjny system energetyczny.

Program priorytetowy: 4.2. Agroenergia.

Program priorytetowy: 4.3. Mój Prąd.

Program priorytetowy: 4.4. Energia Plus.

Program priorytetowy: 5.1. Czyste powietrze.

.

Program priorytetowy: 5.8. Renowacja z gwarancją oszczędności EPC (Energy Performance Contract) Plus.

Program priorytetowy: 5.9. Polska Geotermia Plus.

Program priorytetowy: 6.2. Mój elektryk – osoby fizyczne.

Program priorytetowy: 6.2 Mój elektryk – inne niż osoby fizyczne.

Z uwagi na aktualizowanie ww. listy niezbędne jest monitorowanie
i każdorazowe sprawdzanie, czy dany program Priorytetowych nie uległ zmianie.

Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. 2021 poz. 2166) tzw. „białe certyfikaty”

Białe certyfikaty, czyli świadectwa efektywności energetycznej, można otrzymać za działanie proefektywnościowe, które dopiero jest w planach. Następnie można je sprzedać rynku. Zgodnie z obecną wykładnią prawa, świadectwo efektywności energetycznej wydaje Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE) na wniosek podmiotu, u którego będzie realizowane przedsięwzięcie lub przedsięwzięcia tego samego rodzaju służące poprawie efektywności energetycznej. Wyjątek od niniejszej reguły stanowią przedsięwzięcia zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1 października 2016 roku), a nie wcześniej niż przed dniem 1 stycznia 2014 roku dla których do dnia 30 września 2017 roku można było ubiegać się o świadectwa efektywności energetycznej.

Białe certyfikaty stanowią prawa majątkowe notowane na Towarowej Giełdzie Energii, mające realną wartość pieniężną. Są one kupowane przez „podmioty zobowiązane” określone w art. 10 Ustawy z dnia 20 maja 2016 roku o efektywności energetycznej (tj. Dz. U. 2021 poz. 2166), w celu uniknięcia ponoszenia tzw. opłat zastępczych. Prawa majątkowe wynikające z posiadania świadectw energetycznych powstają z chwilą wpisania świadectwa efektywności energetycznej po raz pierwszy na koncie w rejestrze świadectw efektywności energetycznej, na podstawie informacji Prezesa URE i przysługują podmiotom, które są właścicielami danego konta. Po uzyskaniu praw majątkowych konieczne jest zgłoszenie świadectwa na giełdę towarową w celu ich sprzedaży (upoważniony do tego jest właściciel lub inny podmiot przez niego upoważniony). Po sprzedaży świadectwa, środki uzyskane z transakcji trafiają na rachunek maklerski inwestora, następnie na jego konto bankowe.

Nowe przepisy znoszą obowiązek organizacji przetargu na świadectwa efektywności energetycznej. Aby uzyskać białe certyfikaty należy złożyć do Prezesa URE wniosek o świadectwo efektywności energetycznej wraz z audytem efektywności energetycznej.

Szczegółowa lista przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej za które można otrzymać białe certyfikaty jest opublikowana w obwieszczeniu Ministra Energii z dnia 23 listopada 2016 r. (M.P. 2016, poz. 1184) dostępnym w BIP w zakładce Obowiązujące prawo>Energetyka.

Gmina spełnia ogólne warunki pozyskania świadectw efektywności energetycznej zgodnie z artykułem 20 Ustawy z dnia 20 maja 2016 roku o efektywności energetycznej (tj. Dz. U. 2021 poz. 2166), w związku z czym może przyszłych zadań inwestycyjnych pozyskać Świadectwa efektywności energetycznej, tzw. białe certyfikaty.

Krajowy Plan Odbudowy

Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) to projekt polskiego planu finansowanego z europejskiego budżetu Funduszu Odbudowy na lata 2020-2026. Łączne środki przeznaczone na realizację budżetu europejskiego w latach 2020-2026 wynoszą ponad 723,8 mld euro. Pomoc z tego funduszu będzie przyznawana w postaci bezzwrotnych grantów i niskooprocentowanych pożyczek. W ramach Instrumentu na Rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności Polska będzie dysponowała środkami w wysokości około 58,1 mld euro, w tym:

23,9 mld euro przeznaczona będzie na pomoc w formie dotacji (grantów),

34,2 mld euro przeznaczona będzie na pomoc w formie pożyczek.

W ramach planu przewidziano pięć komponentów w ramach części grantowej i pięć komponentów o tej samej tematyce w ramach części związanej z pożyczkami. Należą do nich:

Komponent A „Odporność i konkurencyjność gospodarki”,

Komponent B „Zielona energia i zmniejszenie energochłonności”,

Komponent C „Transformacja cyfrowa”,

Komponent D „Efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia”,

Komponent E „Zielona, inteligentna mobilność”.

W ramach ww. komponentów przewidziano cele, planowane inwestycje i wynikające z nich reformy.

Na komponent A „Odporność i konkurencyjność gospodarki” planowane jest przeznaczenie 4 455 milionów euro. Celem tego komponentu jest zapewnienie odporności gospodarki na kryzysy, wzrostu produktywności oraz tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy. Ma on zostać zrealizowany przez następujące cele szczegółowe:

A1. Ograniczenie wpływu COVID-19 i skutków spowodowanego przez niego kryzysu na przedsiębiorstwa

A2. Rozwój narodowego systemu innowacji: wzmocnienie koordynacji, stymulowanie potencjału innowacyjnego oraz współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami i organizacjami badawczymi, w tym w zakresie technologii środowiskowych

A3. Doskonalenie systemu edukacji, mechanizmów uczenia się przez całe życie w kierunku lepszego dopasowania do potrzeb nowoczesnej gospodarki, wzrostu innowacyjności, zwiększania transferu nowych technologii oraz zielonej transformacji

A4. Zwiększenie dopasowania strukturalnego, efektywności i odporności kryzysowej rynku pracy

Konstrukcję celów i reform tego planu przedstawia schemat na kolejnych stronach.

Tabela 53 Cele programu – Komponent A

Komponent A „Odporność i konkurencyjność gospodarki” Cel: Zapewnienie odporności gospodarki na kryzysy, wzrostu produktywności oraz tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy	CEL SZCZEGÓŁOWY	REFORMA	INWESTYCJE

A1. Ograniczenie wpływu COVID-19 i skutków spowodowanego przez niego kryzysu na przedsiębiorstwa	A1.1. Reforma ram fiskalnych	-

A1.2. Dalsze ograniczenia obciążeń regulacyjnych i administracyjnych	A1.2.1. Inwestycje dla przedsiębiorstw w produkty, usługi i kompetencje pracowników oraz kadry związane z dywersyfikacją działalności A1.2.2. Wsparcie przygotowania terenów inwestycyjnych pod potrzeby inwestycji o kluczowym znaczeniu dla gospodarki

A1.3. Reforma planowania i zagospodarowania przestrzennego	A1.3.1. Wdrożenie reformy planowania i zagospodarowania przestrzennego

A1.4. Reforma na rzecz poprawienia warunków konkurencyjności i ochrony producentów/ konsumentów w sektorze rolnym	A1.4.1. Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu

A1.5. Zwiększenie jakości stanowienia prawa oraz rozwój partnerstwa z organizacjami społecznymi	-

A2. Rozwój narodowego systemu innowacji: wzmocnienie koordynacji, stymulowanie potencjału innowacyjnego oraz współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami i organizacjami badawczymi, w tym w zakresie technologii środowiskowych	A2.1. Przyśpieszenie procesów robotyzacji i cyfryzacji i innowacji	A2.1.1. Inwestycje wspierające robotyzację i innowacje w przedsiębiorstwach

A2.2. Stworzenie warunków do przejścia na model gospodarki o obiegu zamkniętym GOZ	A2.2.1. Inwestycje we wdrażanie technologii i innowacji środowiskowych, w tym związanych z GOZ

A2.3. Zapewnienie instytucjonalnych i prawnych podstaw rozwoju BSP Inwestycja: bezzałogowych statków powietrznych	A2.3.1. Rozbudowa i wyposażenie centrów kompetencji (specjalistyczne ośrodki szkoleniowe, wsparcia wdrożeń, centra monitorowania) oraz infrastruktura do zarządzania ruchem

A2.4. Wzmocnienie mechanizmów współpracy pomiędzy sektorem nauki oraz przemysłem	A2.4.1. Inwestycje w rozbudowę potencjału badawczego

A3. Doskonalenie systemu edukacji, mechanizmów uczenia się przez całe życie w kierunku lepszego dopasowania do potrzeb nowoczesnej gospodarki, wzrostu innowacyjności, zwiększania transferu nowych technologii oraz zielonej transformacji	A3.1. Kadry dla nowoczesnej gospodarki - poprawa dopasowania umiejętności i kwalifikacji do wymogów rynku pracy w związku z wdrażaniem nowych technologii w gospodarce oraz zieloną i cyfrową transformacją	A3.1.1. Wsparcie rozwoju nowoczesnego kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie

A4. Zwiększenie dopasowania strukturalnego, efektywności i odporności kryzysowej rynku pracy	A4.1. Efektywne instytucje na rzecz rynku pracy	A4.1.1. Inwestycje wspierające reformę instytucji rynku pracy

A4.2. Reforma na rzecz poprawy sytuacji rodziców na rynku pracy poprzez zwiększenie dostępu do opieki nad dziećmi do lat 3	A4.2.1. Wsparcie programów dofinansowania miejsc opieki nad dziećmi 0-3 lat (żłobki, kluby dziecięce i dzienni opiekuni) w ramach MALUCH+

A4.3. Wdrożenie ram prawnych dla rozwoju ekonomii społecznej	A4.3.1. Programy wsparcia inwestycyjnego umożliwiające w szczególności rozwój działalności, zwiększenie udziału w realizacji usług społecznych, podniesienie jakości reintegracji w podmiotach ekonomii społecznej

A4.4. Uelastycznienie form zatrudnienia, w tym wprowadzenie pracy zdalnej	A4.4.1. Inwestycje związane z doposażeniem pracowników/przedsiębiorstw umożliwiającym pracę zdalną

A4.5. Rozwiązania na rzecz dłuższego pozostawania na rynku pracy osób w wieku średnim i starszych (50+)	-

Źródło: https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/102479/KPO_projekt_30042021.pdf

Komponent B „Zielona energia i zmniejszenie energochłonności” zakłada trasformacje kluczowych sektorów gospodarki do modelu niskoemisyjnego przy wykorzystaniu szans rozwoju w obszarze zielonych technologii, jak również efektywna adaptacja najbardziej zagrożonych obszarów i sektorów do zmian klimatu. Celem tego działania jest ograniczenie negatywnego oddziaływania gospodarki na środowisko przy jednoczesnym zapewnieniu konkurencyjności i bezpieczeństwa energetycznego oraz ekologicznego kraju. Określono dla tych działań 3 cele szczegółowe:

B1. Poprawa efektywności energetycznej gospodarki,

B2. Zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii,

B3. Adaptacja do zmian klimatu oraz ograniczenie degradacji środowiska.

Na realizację tych zadań przewidziano około 5 696 mln euro. Konstrukcję celów i reform tego planu przedstawia schemat poniżej.

Tabela 54 Cele programu – Komponent B

Komponent B „Zielona energia i zmniejszenie energochłonności” Cel: Ograniczenie negatywnego oddziaływania gospodarki na środowisko przy jednoczesnym zapewnieniu konkurencyjności i bezpieczeństwa energetycznego oraz ekologicznego kraju.	CEL SZCZEGÓŁOWY	REFORMA	INWESTYCJE

B1. Poprawa efektywności energetycznej gospodarki	B1.1. Czyste powietrze i efektywność energetyczna	B1.1.1. Inwestycje w źródła ciepła (chłodu) w systemach ciepłowniczych

B1.1.2. Wymiana źródeł ciepła i poprawa efektywności energetycznej w budynkach mieszkalnych

B1.1.3. Wymiana źródeł ciepła i poprawa efektywności energetycznej szkół

B1.1.4. Wsparcie dla zwiększenia efektywności energetycznej obiektów lokalnej aktywności społecznej

B2. Zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii	B2.1. Poprawa warunków dla rozwoju technologii wodorowych oraz innych gazów zdekarbonizowanych	B2.1.1. Inwestycje w technologie wodorowe, wytwarzanie, magazynowanie i transport wodoru

B2.2. Poprawa warunków dla rozwoju odnawialnych źródeł energii	B2.2.1. Rozwój sieci przesyłowych, inteligentna infrastruktura elektroenergetyczna

B2.2.2. Instalacje OZE realizowane przez społeczności energetyczne

B2.2.3. Budowa infrastruktury terminalowej offshore

B3. Adaptacja do zmian klimatu oraz ograniczenie degradacji środowiska	B3.1. Wsparcie zrównoważonej gospodarki wodno-ściekowej na terenach wiejskich	B3.1.1. Inwestycje w zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową na terenach wiejskich

Źródło: https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/102479/KPO_projekt_30042021.pdf

Komponent C „Transformacja cyfrowa” ma doprowadzić do zapewnienia rozwoju infrastruktury łączności cyfrowej oraz rozwiązań w zakresie e-usług, wykorzystania potencjału technologii przełomowych, cyfrowej edukacji, wzrostu kompetencji cyfrowych społeczeństwa, a także cyberbezpieczeństwa. Celem tych działań będzie wzmocnienie przemian cyfrowych w sektorze publicznym, społeczeństwie i gospodarce. Realizowane będzie ono w oparciu o 3 cele szczegółowe:

Na realizację komponentu C przewidziano około 5 696 mln euro. Konstrukcję celów i reform tego planu przedstawia schemat poniżej

Tabela 55 Cele programu – Komponent C

Komponent C „Transformacja cyfrowa” Cel: Wzmocnienie przemian cyfrowych w sektorze publicznym, społeczeństwie i gospodarce.	CEL SZCZEGÓŁOWY	REFORMA	INWESTYCJE

C1. Poprawa dostępu do szybkiego Internetu.	C1.1. Zapewnienie powszechnego dostępu do szybkiego internetu – rozwój infrastruktury sieciowej	C1.1.1 Zapewnienie dostępu do bardzo szybkiego internetu na obszarach białych plam

C2. Rozwój e-usług i ich konsolidacja, tworzenie warunków dla rozwoju zastosowań przełomowych technologii cyfrowych w sektorze publicznym, gospodarce i społeczeństwie oraz usprawnienie komunikacji między instytucjami publicznymi, obywatelami i biznesem	C2.1. Zwiększenie skali zastosowań rozwiązań cyfrowych w sferze publicznej, gospodarce i społeczeństwie	C2.1.1. E-usługi publiczne, rozwiązania IT usprawniające funkcjonowanie administracji i sektorów gospodarki oraz technologie przełomowe w sektorze publicznym, gospodarce i społeczeństwie

C2.1.2. Wyrównanie poziomu wyposażenia szkół w przenośne urządzenia multimedialne

C2.1.3. E-kompetencje

C3. Wzrost bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni, zabezpieczenie infrastruktury przetwarzania danych oraz cyfryzacja infrastruktury służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.	C3.1. Zwiększenie cyberbezpieczeństwa systemów informacyjnych, wzmocnienie infrastruktury przetwarzania danych	C3.1.1. Cyberbezpieczeństwo – CyberPL oraz infrastruktura przetwarzania danych i dostarczania usług cyfrowych

Źródło: https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/102479/KPO_projekt_30042021.pdf

Komponent D „Efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia” zakłada dążenie do wyższej jakości i lepszego dostępu do usług zdrowotnych oraz wzmocnienie możliwości szybkiego reagowania systemu ochrony zdrowia na zagrożenia epidemiczne. Celem tego komponentu jest osiągnięcie sprawnego funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia oraz poprawa efektywności, dostępności oraz jakości świadczeń zdrowotnych. Przewidziano realizację szeregu inwestycji w ramach 3 celów szczegółowych:

D1. Poprawa efektywności funkcjonowania systemu ochrony zdrowia, dostępności oraz jakości świadczeń zdrowotnych, w szczególności w kluczowych obszarach ze względu na zagrożenia epidemiologiczne, choroby cywilizacyjne oraz sytuację demograficzną.

D2. Rozwój kadr systemu ochrony zdrowia oraz wzmocnienie potencjału uczelni medycznych i podmiotów leczniczych biorących udział w kształceniu kadr medycznych.

D3. Rozwój badań naukowych i sektora farmaceutycznego w odpowiedzi na wzmocnienie odporności systemu ochrony zdrowia.

Na realizację komponentu D przewidziano około 4 092 mln euro. Konstrukcję celów i reform tego planu przedstawia schemat poniżej.

Tabela 56 Cele programu – Komponent D

Komponent D „Efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia” Cel: Sprawne funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia oraz poprawa efektywności, dostępności oraz jakości świadczeń zdrowotnych.	CEL SZCZEGÓŁOWY	REFORMA	INWESTYCJE

D1. Poprawa efektywności funkcjonowania systemu ochrony zdrowia, dostępności oraz jakości świadczeń zdrowotnych, w szczególności w kluczowych obszarach ze względu na zagrożenia epidemiologiczne, choroby cywilizacyjne oraz sytuację demograficzną.	D1.1. Zwiększenie efektywności, dostępności i jakości świadczeń zdrowotnych	D1.1.1. Rozwój i modernizacja infrastruktury centrów opieki wysokospecjalistycznej i innych podmiotów leczniczych

D1.1.2. Przyspieszenie procesów transformacji cyfrowej ochrony zdrowia poprzez dalszy rozwój usług cyfrowych w ochronie zdrowia

D2. Rozwój kadr systemu ochrony zdrowia oraz wzmocnienie potencjału uczelni medycznych i podmiotów leczniczych biorących udział w kształceniu kadr medycznych	D2.1. Stworzenie odpowiednich warunków dla zwiększenia liczebności kadry medycznej	D2.1.1. Inwestycje związane z modernizacją i doposażeniem obiektów dydaktycznych w związku ze zwiększeniem limitów przyjęć na studia medyczne

D3. Rozwój badań naukowych i sektora farmaceutycznego w odpowiedzi na wzmocnienie odporności systemu ochrony zdrowia	D3.1. Wzmocnienie zaplecza naukowego w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu	D3.1.1. Inwestycje w utworzenie specjalistycznych centrów badawczych i analitycznych na potrzeby nauk medycznych

Źródło: https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/102479/KPO_projekt_30042021.pdf

Komponent E „Zielona, inteligentna mobilność” zakłada rozwój zrównoważonego transportu służącego konkurencyjnej gospodarce i inteligentnej mobilności. Przewidziano realizację dwóch celów szczegółowych:

E1. Zwiększenie udziału zero i niskoemisyjnego transportu oraz przeciwdziałanie i zmniejszenie negatywnego oddziaływania transportu na środowisko

E2. Zwiększenie dostępności transportowej, bezpieczeństwa i cyfrowych rozwiązań

Zadaniem tego komponentu jest:

utworzenie spójnego systemu transportowego opartego na infrastrukturze charakteryzującej się wysoką jakością i dostępnością,

dążenie do zwiększenia udziału zrównoważonych form mobilności. Zmniejszenie presji na środowisko,

poprawa bezpieczeństwa.

Na realizację komponentu E przewidziano około 6 818 mln euro, co stanowi największą część budżetu KPO. Konstrukcję celów i reform tego planu przedstawia schemat na kolejnej stronie.

Tabela 57 Cele programu – Komponent E

Komponent E „Zielona, inteligentna mobilność” Cel: Rozwój zrównoważonego transportu służącego konkurencyjnej gospodarce i inteligentnej mobilności.	CEL SZCZEGÓŁOWY	REFORMA	INWESTYCJE

E1. Zwiększenie udziału zero i niskoemisyjnego transportu oraz przeciwdziałanie i zmniejszenie negatywnego oddziaływania transportu na środowisko	E1.1. Wzrost wykorzystania transportu przyjaznego dla środowiska	E1.1.1. Wsparcie dla gospodarki

E1.1.2. Zero i niskoemisyjny transport zbiorowy (autobusy)

E2. Zwiększenie dostępności transportowej, bezpieczeństwa i cyfrowych rozwiązań	E2.1. Zwiększenie konkurencyjności sektora kolejowego	E2.1.1. Linie kolejowe

E2.1.2. Pasażerski tabor kolejowy

E2.1.3. Transport intermodalny

E2.2. Zwiększenie bezpieczeństwa transportu	E2.2.1. Bezpieczeństwo transportu

E2.2.2. Cyfryzacja transportu

Źródło: https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/102479/KPO_projekt_30042021.pdf

Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych

Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych ma na celu zwiększenie skali inwestycji publicznych przez bezzwrotne dofinansowanie inwestycji realizowanych przez JST. Program realizowany jest poprzez promesy inwestycyjne udzielane przez BGK. Zakres wsparcia reguluje Uchwała nr 84/2021 Rady Ministrów z 1 lipca 2021 r. w sprawie ustanowienia Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych wraz z późniejszymi zmianami

Dotacje mogą być udzielane jednostką samorządu terytorialnego na działania inwestycyjne w następujących obszarach:

budowa lub modernizacja infrastruktury drogowej;

budowa lub modernizacja infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, w tym oczyszczalni;

budowa lub modernizacja źródeł ciepła sieciowego zeroemisyjnego;

budowa lub modernizacja indywidualnych źródeł ciepła zeroemisyjnego;

budowa lub modernizacja infrastruktury gospodarki odpadami, w tym spalarnie, przetwarzanie biologiczne, segregacja;

odnawialne źródła energii;

tabor z napędem zeroemisyjnym;

budowa lub modernizacja źródeł ciepła sieciowego niskoemisyjnego;

budowa lub modernizacja sieci ciepłowniczej;

budowa lub modernizacja infrastruktury elektroenergetycznej, w tym oświetleniowej;

cyfryzacja usług publicznych i komunalnych;

poprawa efektywności energetycznej budynków i instalacji publicznych;

innowacyjne rozwiązania w elektroenergetyce;

rewitalizacja obszarów miejskich;

budowa lub modernizacja infrastruktury kulturalnej;

budowa lub modernizacja infrastruktury turystycznej;

budowa lub modernizacja infrastruktury sportowej;

budowa lub modernizacja infrastruktury technicznej drogowej;

budowa lub modernizacja infrastruktury tramwajowej, w tym zajezdni;

budowa lub modernizacja infrastruktury kolejowej, w tym stacji utrzymaniowo-naprawczej;

budowa lub modernizacja infrastruktury transportu wodnego;

tabor transportu kolejowego;

tabor transportu tramwajowego;

tabor z napędem niskoemisyjnym;

budowa lub modernizacja kanalizacji deszczowej;

gospodarka wodna, w tym melioracja, retencja, osuszanie;

budowa lub modernizacja indywidualnych źródeł ciepła niskoemisyjnego;

budowa i modernizacja infrastruktury społecznej;

budowa lub modernizacja infrastruktury edukacyjnej;

rewitalizacja obszarów i/lub budynków zdegradowanych i/lub poprzemysłowych;

tabor zbiorowego transportu drogowego;

tabor zbiorowego transportu wodnego;

budowa lub modernizacja infrastruktury telekomunikacyjnej;

budowa i organizacja inkubatorów przedsiębiorczości;

budowa i organizacja parków naukowo-technologicznych;

rozbiórka obiektów i urządzeń budowlanych;

inne wskazane przez Prezesa Rady Ministrów, biorąc pod uwagę zasady zrównoważonego rozwoju oraz mające na celu przeciwdziałanie COVID-19.

Dofinansowanie przyznawane jest w wysokości nie wyższej niż 98% wartości zadania inwestycyjnego.

System realizacji Programu

Informacje ogólne

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Pietrowice Wielkie wyznacza jedynie ramy czasowe i kierunki niezbędnych działań, wraz z zadaniami kontrolnymi. Nie jest to dokument skończony, a jego aktualizacja i ewaluacja jest konieczna w celu dostosowywania się do zmiennych komponentów środowiskowych.

Zapisy Programu powinny zostać realizowane przez jednostki wskazane w harmonogramie we współpracy z podmiotami zewnętrznymi i wyższymi jednostkami administracyjnymi. Realizacja założeń spoczywa na Gminie Pietrowice Wielkie przy jednoczesnej współpracy z interesariuszami. Ponadto, niezbędna jest kontrola i współpraca w przypadku działań podmiotów zewnętrznych na terenie Gminy jak i na obszarze przyległym mogących wpływać na analizowany teren.

Okresowa aktualizacja zapisów przedstawionych w Programie nie wynika jedynie z zapisów ustawowych, ale i z konieczności dopasowywania planów inwestycyjnych Gminy i nowych form współpracy czy możliwości dotacyjnych. Niezwykle istotnym elementem jest ewaluacja zadań i sporządzanie okresowej, co najmniej co 2 lata, sprawozdawczości realizacji zapisów POŚ.

Pozytywnym aspektem w realizacji Programu jest utworzenie instytucji, lub komórki
w ramach administracji Gminy, która otrzyma odpowiednie kompetencje, a także stworzenie miejsc współpracy z mieszkańcami, przedsiębiorcami i organizacjami działającymi na obszarze Gminy.

Struktura organizacyjna

Realizacja poszczególnych zadań wskazanych w Programie i Wieloletniej Prognozie Finansowej jest każdorazowo poprzedzona stworzeniem szczegółowych planów z wyznaczeniem odpowiedzialnych osób i harmonogramu realizacji. Ponadto obejmuje, jeśli
to będzie konieczne, przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko wraz z propozycją działań ograniczających ewentualny, negatywny wpływ. W celu stworzenia niezbędnego nadzoru organizacyjnego i monitoringu działań za realizację tych zadań odpowiadać będą pracownicy merytoryczni w poszczególnych referatach.

Osoby odpowiedzialne które będą pełniły nadzór, cechować będzie znajomość problematyki środowiskowej. Do jej bezpośrednich zadań, oprócz nadzoru nad realizacją założeń Programu poprzez podmioty zależne, jak i działania Gminy, należy współpraca i wsparcie nad inwestycjami przedsiębiorstw, podmiotów niezależnych i działaniami własnymi mieszkańców. Dodatkowymi zadaniami osób merytorycznych jest raportowanie postępów prac związanych z wdrażaniem zapisów Programu wraz z monitoringiem dostępności zewnętrznych źródeł finansowania i prowadzeniem akcji informacyjnej wśród mieszkańców.

Niezależnie, wszystkie jednostki podległe Wójtowi, powinny uwzględniać zapisy Programu w działaniach przez nie realizowanych, a także we wszystkich tworzonych, bądź współtworzonych, dokumentach strategicznych, planistycznych, zapisach prawa lokalnego i wewnętrznych regulaminach czy instrukcjach. Rolą osób merytorycznych w poszczególnych referatach to przekazywanie informacji i tworzenie, w ramach struktury organizacyjnej, dodatkowych jednostek odpowiedzialnych za wskazany obszar interwencyjny lub inwestycję. Te osoby będą współtworzyć zespół doradczy odpowiedzialny za gospodarkę niskoemisyjną na terenie Gminy Pietrowice Wielkie..

Plan wdrażania, monitorowania i weryfikacji

Program ochrony środowiska jest dokumentem podlegającym bieżącej ocenie i regularnemu monitoringowi z uwagi na jego istotny wpływ na politykę środowiskową i inwestycje. Zalecane jest sporządzenie sprawozdań, w których zostanie wskazany obecny stan realizacji, określony stan środowiska, a także prognozowany dalszy etap wdrażania zapisów i działań koordynujących.

Kluczową rolę w monitoringu i weryfikacji będą pełniły osoby merytoryczne z poszczególnych wydziałów, które, dzięki systemowi zarządzania, będą w stanie na bieżąco sporządzać raporty, a także ocenić postęp wdrażania wpisanych w Programie zadań.

Raport informować będzie o działaniach zrealizowanych i ich wpływie na ochronę środowiska. Odpowiednio sporządzony raport stanowi podstawę do analizy wdrażania zapisów, a tym samym ocenę realizacji założonych celów i może posłużyć do podjęcia przez Gminę decyzji o konieczności przeprowadzenia aktualizacji Programu.

Raport będzie zawierał informacje w postaci:

Odniesienie się do ogólnych celów wskazanych w Programie:

przywołanie celów,

aktualny stan realizacji celów (na podstawie wskaźników monitorowania).

Opis stanu realizacji Programu:

przydzielone środki i zasoby do realizacji,

realizowane działania,

napotkane problemy w realizacji.

Ocena realizacji oraz propozycja działań korygujących.

Stan realizacji działań:

zestawienie aktualnie osiąganych rezultatów zrealizowanych działań.

Każda wskazana w Programu inwestycja ma ustalony wskaźnik monitorowania zgodnie z tabelą poniżej. W związku z powyższym wskaźniki określone jako cele dla realizacji ochrony środowiska mogą się zmieniać w czasie obowiązywania i realizacji planu. Zmiany te będą wynikały z bieżących możliwości finansowych.

Tabela 58 Wskaźniki monitorowania

Lp.	Obszar interwencji	Wskaźnik	

Nazwa (+ źródło danych)	Wartość bazowa	Wartość docelowa	
A	B	D	E	F	
1	Ochrona klimatu i jakość powietrza	Przekroczenia wartości stężenia PM 10 (kg/rok), dane WIOŚ z najbliższych stacji pomiarowych (Racibórz, Wodzisław Śląski)	PM10	brak przekroczeń	

Przekroczenia wartości stężenia PM 2,5 (kg/rok), dane WIOŚ z najbliższych stacji pomiarowych (Racibórz, Wodzisław Śląski)	PM 2,5	brak przekroczeń	

Przekroczenia wartości stężenia SO2 (Mg/rok), dane WIOŚ z najbliższych stacji pomiarowych (Racibórz, Wodzisław Śląski)	SO2	brak przekroczeń	

Liczba wymienionych źródeł ciepła w ramach Programów dotacji (dane WFOŚiGW, dane Gminy)	154	204	

Liczba zamontowanych instalacji OZE na terenie Gminy (szt.) Dane Gminy	288	388	

Stacje pomiarowe na terenie Gminy (szt.) Dane Gminy	0	1	

Długość zmodernizowany dróg (km) (dane Gminy)	7	11,5	

Długość ścieżek rowerowych(km) (dane Gminy)	0	1	

Elementy należące do zielono-błękitnej infrastruktury	0	2	

Uruchomienie punktu obsługi mieszkańca	0	1	

Kampania promocyjna (szt.) (dane Gminy)	0	1	

Liczba kontroli (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	50	100	
2	Zagrożenie hałasem	Długość zmodernizowany dróg (km) (dane Gminy)	7	11,5	

Nasadzenia zieleni izolacyjnej (szt.)	0	50	

Długość ciągów pieszych i rowerowych (km)	0	1	

Liczba kontroli (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	0	1	

Kampania promocyjna (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	0	1	
3	Gospodarka wodno-ściekowa	Przyłączenie do sieci kanalizacyjnej (szt.) (dane Gminy)	0	b.d.	

Budowa sieci kanalizacyjnej (km) (dane Gminy)	0	b.d.	

Budowa oczyszczalni ścieków	0	1	

Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków (szt.) (dane Gminy)	1 391	1 400	

Działania związane z małą retencją (szt.) (dane Gminy)	0	1	

Tworzenie zielonej i niebieskiej infrastruktury (w tym elementów zatrzymywania wód opadowych	0	1	

Zwiększanie retencji naturalnej mikroretencji na terenach leśnych	0	1	

Uwzględnianie elementów zielonej i niebieskiej infrastruktury w planowaniu przestrzennym	0	1	

Liczba kontroli (szt.) (dane Gminy)	0	20	

Kampania promocyjna (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	0	1	
4	Zasoby przyrodnicze	Zwiększenie użytków leśnych (ha) (dane Gmina Pietrowice Wielkie, RDOŚ, LP)	224,86	250,00	

Uproszczone plany urządzenia lasów (szt.) (komplet)	1	1	

Liczba obiektów przyrodniczych (pomniki przyrody, użytki itp.) (szt.) (dane CRFOP)	1	1	

Usuwanie roślinności inwazyjnej (powierzchnia w m2)	0	5	

Kampania promocyjna (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	0	1	
5	Gospodarka odpadami	Zwiększenie masy odpadów nadających się do recyklingu (Mg/rok, dane Gminy)	1 561,88	1 800,00	

Zmniejszenie procentowej ilości odpadów komunalnych (Mg/rok)	2 726,42	2 500,00	

Udział odpadów komunalnych Zebranych selektywnie w ogólnej masie zebranych odpadów [%]	57,28	70	

Masa usuniętych wyrobów zwierających azbest (kg/rok, dane Gminy)	398 784	1 504 181	

Liczba kontroli (szt.) (dane Gminy)	50	70	

Kampania promocyjna (szt.) (dane Gminy, dane jednostek zewnętrznych)	0	1	

Źródło: Opracowanie własne

W trakcie realizacji założeń Programu będzie istniała możliwość jego aktualizowania w związku ze zmianami wynikającymi z bieżących potrzeb w zakresie działań inwestycyjnych, a także technicznej i organizacyjnej możliwości wykonania założonych planów. Wprowadzanie zmian w Programie wraz z aktualizacjami listy inwestycji będzie odbywać się poprzez Uchwałę Rady Gminy, po wcześniejszym zaopiniowaniu dokumentu przez jednostki odpowiedzialne za ochronę środowiska w zakresie przeprowadzania procedury oddziaływania na środowisko

Identyfikacja interesariuszy

W opracowanie Programu włączyło się wiele podmiotów instytucjonalnych, prywatnych oraz osób fizycznych. Interesariusze ci, przede wszystkim, przekazywali niezbędne do stworzenia Programu informacje, w tym także o planowanych inwestycjach, które opisane zostały w rozdziale 6 Programu. Utrzymywany był stały kontakt z interesariuszami, w tym drogą elektroniczną. Udział interesariuszy nie ogranicza się jednak tylko do przekazywania informacji. Są oni odpowiedzialni za realizację działań, które opisane zostały w niniejszym Programie.

Poniżej przedstawiono listę głównych interesariuszy Programu:

Władze Gminy jako Zleceniodawca Programu i główny podmiot odpowiedzialny za jego wykonanie.

Przedsiębiorcy, podmioty świadczące usługi na terenie Gminy (infrastruktura wodno-kanalizacyjna, transport publiczny) – przekazywali informacje na temat stanu budynków oraz planowanych inwestycji, a także zużywanych paliw.

Mieszkańcy Gminy - mieszkańcy przekazali informacje na temat stanu technicznego zamieszkiwanych budynków, prywatnych środków transportu, ich charakterystyki oraz zużywanych nośników energetycznych.

Spis tabel

Tabela 1 Dane na temat podziału administracyjnego Gminy Pietrowice Wielkie	25

Tabela 2 Stan ludności Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022	26

Tabela 3 Tabela klimatu Gminy Pietrowice Wielkie	28

Tabela 4 Zasoby mieszkaniowe na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022	29

Tabela 5 Podmioty gospodarcze według klasyfikacji wielkości na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022	29

Tabela 6 Podmioty gospodarcze według rodzaju działalności na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022	30

Tabela 7 Użytki rolne na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w 2020 roku	30

Tabela 8 Powierzchnia gruntów leśnych na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022	31

Tabela 9 Wskaźniki opisujące zasoby mieszkaniowe na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2019-2022 roku	34

Tabela 10 Urządzenia techniczno-sanitarne w mieszkaniach na terenie Gminy Pietrowice Wielkie w latach 2018-2021	34

Tabela 11 Zbiorcze zestawienie wyników klasyfikacji dla poszczególnych zanieczyszczeń wg kryterium ustanowionych w celu ochrony zdrowia ludzi - klasyfikacja podstawowa dla strefy śląskiej, uzyskane w ocenie za 2022 rok (klasy: A, C oraz A1, C1 dla pyłu zawieszonego PM2,5)	41

Tabela 12 Zbiorcze zestawienie wyników klasyfikacji stref wg kryterium ochrona roślin w 2022 roku dla strefy śląskiej	41

Tabela 13 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z klimatem i powietrzem – słabe i mocne strony	47

Tabela 14 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z klimatem i powietrzem – szanse i zagrożenia	47

Tabela 15 Zestawienie terenów zagrożonych hałasem	51

Tabela 16 Dane na temat przekroczeń dopuszczalnych poziomów dźwięku, wskaźnik LDWN oraz LN dla powiatu raciborskiego	52

Tabela 17 Zestawienie dróg powiatowych na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	52

Tabela 18 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z klimatem akustycznym – mocne i słabe strony	56

Tabela 19 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z klimatem akustycznym – szanse i zagrożenia	56

Tabela 20 Wykonywanie pomiarów na stacjach wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych IMGW – Zestawienie wyników uzyskanych w roku 2021	61

Tabela 21 Lokalizacje punktów pomiarowych na terenie województwa śląskiego i wyniki oznaczeń depozycji 137Cs w próbkach gleby pobranych jesienią 2020 r.	62

Tabela 22 Częstotliwość pola elektromagnetycznego, dla której określa się parametry fizyczne charakteryzujące oddziaływa-nie pola elektromagnetycznego na środowisko oraz dopuszczalne poziomy pola elektromagnetycznego, charakteryzowane przez dopuszczalne wartości parametrów fizycznych dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową	64

Tabela 23 Zakresy częstotliwości pól elektromagnetycznych, dla których określa się parametry fizyczne charakteryzujące oddziaływanie pól elektromagnetycznych na środowisko oraz dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych, charakteryzowane przez dopuszczalne wartości parametrów fizycznych dla miejsc dostępnych dla ludności.	64

Tabela 24 Prezentacja wyników pomiarów dla punktu stałej sieci monitoringu zlokalizowanego w Raciborzu	67

Tabela 25 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z polami elektromagnetycznymi – mocne i słabe strony	69

Tabela 26 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z polami elektromagnetycznymi – szanse i zagrożenia	69

Tabela 27 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami przyrodniczymi – mocne i słabe strony	74

Tabela 28 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami przyrodniczymi – szanse i zagrożenia	74

Tabela 29 Podsumowanie oceny stanów i celów środowiskowych dla ww. obszarów JCWPd dla Gminy Pietrowice Wielkie	81

Tabela 30 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami wodnymi – mocne i słabe strony	91

Tabela 31 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami wodnymi – szanse i zagrożenia	91

Tabela 32 Złoża na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	93

Tabela 33 Analiza SWOT dla obszaru związanego z zasobami geologicznymi – mocne i słabe strony	93

Tabela 34 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami glebowymi – szanse i zagrożenia	93

Tabela 35 Liczba punktów pomiarowych w województwach na terenie Polski	95

Tabela 36 Substancja organiczna gleby punkt pomiarowy Szymocice, Gmina Nędza	98

Tabela 37 Analiza SWOT dla obszaru związanego z zasobami glebowymi – mocne i słabe strony	99

Tabela 38 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z zasobami glebowymi – szanse i zagrożenia	99

Tabela 39 Dane statystyczne dotyczące sieci wodociągowej na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	102

Tabela 40 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką wodno-ściekową – mocne i słabe strony	103

Tabela 41 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką wodno-ściekową – szanse i zagrożenia	103

Tabela 42 Ilość zebranych odpadów z terenu Gminy Pietrowice Wielkie w 2022 roku	108

Tabela 43 Ilość zmieszanych odpadów komunalnych oraz odpadów biodegradowalnych odebranych w 2022r. z terenu gminy i przekazanych do RIPOKów	111

Tabela 44 Ilość wyrobów azbestowych zinwentaryzowanych na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	115

Tabela 45 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką odpadami – słabe i mocne strony	116

Tabela 46 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z gospodarką odpadami – szanse i zagrożenia	116

Tabela 47 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z awariami przemysłowymi – mocne i słabe strony	119

Tabela 48 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z awariami przemysłowymi – szanse i zagrożenia	119

Tabela 49 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z pozostałymi elementami wpływającymi na środowisko – mocne i słabe strony	123

Tabela 50 Analiza SWOT dla obszaru interwencyjnego związanego z pozostałymi elementami wpływającymi na środowisko – szanse i zagrożenia	123

Tabela 51 Wyznaczone cele wraz z kierunkami działań i obszarami interwencyjnymi na terenie Gminy	125

Tabela 52 Harmonogram realizacji zadań własnych wraz z ich finansowaniem	135

Tabela 53 Cele programu – Komponent A	144

Tabela 54 Cele programu – Komponent B	147

Tabela 55 Cele programu – Komponent C	148

Tabela 56 Cele programu – Komponent D	149

Tabela 57 Cele programu – Komponent E	150

Tabela 58 Wskaźniki monitorowania	155

Spis rysunków

Rysunek 1 Mapa Gminy Pietrowice Wielkie	26

Rysunek 2 Średnioroczne temperatury i opadów	27

Rysunek 3 Średnie temperatury na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	28

Rysunek 4 Układ dróg publicznych na obszarze Gminy Pietrowice Wielkie	33

Rysunek 5 Budynek Urzędu Gminy w Pietrowicach Wielkich	35

Rysunek 6 Średnie temperatury i opady na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	37

Rysunek 7 Dni o dużym zachmurzeniu i z opadami na terenie Gminy Pietrowice Wielkie Źródło: https://www.meteoblue.com/pl/	38

Rysunek 8 Prędkość wiatru na terenie Gminy Pietrowice Wielkie Źródło: https://www.meteoblue.com/pl/	39

Rysunek 9 Podział województwa śląskiego na strefy dla celów oceny jakości powietrza za 2022 rok	40

Rysunek 10 Dane pomiarowe PM10 dla stacji Racibórz, ul. Wojska Polskiego w roku 2022 r.	44

Rysunek 11 Dane pomiarowe PM2,5 dla stacji Racibórz, ul. Wojska Polskiego w roku 2022 r.	44

Rysunek 12 Dane pomiarowe SO2 dla Racibórz, ul. Wojska Polskiego w roku 2022 r.	45

Rysunek 13 Pomiary hałasu drogowego w 2021 roku w województwie śląskim	49

Rysunek 14 Szlaki drogowe na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	50

Rysunek 15 Odległość Gminu Pietrowice Wielkie od lotniska w Pyrzowicach	54

Rysunek 16 Usytuowanie Gminu Pietrowice Wielkie względem lotniska w Ostravie	55

Rysunek 17 Lokalizacja stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych	59

Rysunek 18 Lokalizacja punktów pomiarowych sieci stałej na terenie województwa śląskiego w 2021 roku	65

Rysunek 19 Lokalizacja punktów pomiarowych sieci badawczej na terenie województwa śląskiego w 2021 roku	66

Rysunek 20 Lokalizacja Gminy Pietrowice Wielkie względem mezoregionów Polski	70

Rysunek 21 Mapa nadleśnictw na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	71

Rysunek 22 Formy ochrony przyrody na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	72

Rysunek 23 Zdjęcie pomnika przyrody Żywotnik olbrzymi w Krowiarkach PL.ZIPOP.1393.PP.2411072.315	72

Rysunek 24 Lokalizacja Gminy Pietrowice Wielkie względem regionów wodnych na obszarze Polski	77

Rysunek 25 Główne rzeki znajdujące się na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	78

Rysunek 26 Wyniki oceny ryzyka dla poszczególnych JCWPd	79

Rysunek 27 Lokalizacja GW6000141 i GW6000142 na mapie	80

Rysunek 28 Mapa zagrożenia powodziowego dla Gminy Pietrowice Wielkie	84

Rysunek 29 MRP 0,2% dla Gminy Pietrowice Wielkie	85

Rysunek 30 MRP z głębokością wody 1% dla Gminy Pietrowice Wielkie	85

Rysunek 31 MRP z głębokością wody 10,0% dla Gminy Pietrowice Wielkie	86

Rysunek 32 Mapa zagrożenia suszą hydrologiczną	88

Rysunek 33 Mapa usytuowania złoża na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	92

Rysunek 34 Ogólna lokalizacja punktów monitoringu	96

Rysunek 35 Podział administracyjny regionu południowo-wschodniego wraz z instalacjami o statusie RiPOK	105

Rysunek 36 Lokalizacja przedsiębiorstwa stanowiącego zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii (ZZR) względem Gminy Pietrowice Wielkie	118

Rysunek 37 Położenie projektowanych turbin wiatrowych na terenie Gminy Pietrowice Wielkie	121

Źródło: Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego.

Źródło: https://www.pietrowicewielkie.com.pl/pl/site/index/4-nasza-gmina/33-polozenie.html

Źródło: https://pl.climate-data.org/europa/polska/silesian-voivodeship/pietrowice-wielkie-413935/

Źródło: Studium uwarunkowań i kierunków Zagospodarowania Przestrzennego, str. 96

Źródło http://geoportal.pgi.gov.pl/midas-we

( Źródło: Prognoza oddziaływania na środowisko zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Pietrowice Wielkie ( zmiana nr 3)).

Źródło: https://www.ekologia.pl/wiedza/slowniki/leksykon-ekologii-i-ochrony-srodowiska/bonitacja-gleby

Źródło: Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego

Źródło: Raport o stanie Gminy Pietrowice Wielkie za rok 2022

Źródło „Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gminy Pietrowice Wielkie za rok 2022”.

Źródło https://bip.pietrowicewielkie.pl

Źródło: http://seo.org.pl/energetyka-wiatrowa/

Źródło: https://www.esoleo.pl/co-to-jest-energia-sloneczna-477/

Katarzyna Cytera

2023-12-05T08:18:00Z